برای درک بهتر شرایط مذاکراتی میان ایران و آمریکا و بررسی چرایی گرانی‌های اخیر به گفت‌وگو با «سید مرتضی محمودی»، عضو کمیسیون ویژه جهش و رونق تولید مجلس شورای اسلامی پرداختیم:

گرانی‌های اخیر فشار زیادی به معیشت مردم وارد کرده است. آیا شرایط جنگی باعث این گرانی‌هاست؟
وقوع 50 تا 300 درصد گرانی در کالاهای گوناگون آن هم بلافاصله پس از جنگ رمضان حقیقتاً برای مردم شوک‌آور و غیرقابل باور بوده و جامعه ما را دچار مشکلات معیشتی کرده است. قطعاً مهم‌ترین دلیل این افزایش قیمت وحشتناک و سرسام‌آور کالاها همان سیاست حذف ارز ترجیحی دولت در دی‌ماه 1404 است. جای تأسف است که برخی از اعضای هیات رئیسه و نمایندگان مجلس هم در پیشبرد این طرح با دولت همکاری کرده‌اند و امروز این عزیزان هم باید پاسخگوی این موج گرانی‌ها باشند. انصافاً دولت در اعمال این سیاست خیلی عجله کرد و هیچ اقدام مؤثر رسانه‌ای و تبیینی برای اقناع جامعه انجام نشد. اگر کمی ریشه‌ای‌تر هم به این قضیه نگاه کنیم می‌توان مهم‌ترین عامل اغتشاشات دی‌ماه 1404 را نیز همین سیاست غلط اقتصادی دولت در حذف ارز ترجیحی دانست. درنهایت معتقدم که نباید گرانی‌ها را به گردن جنگ انداخت.

همچنین بخوانید:

گرانی‌های اخیر به‌دلیل سیاست ارزی دولت است

اما دولتی‌ها دائماً تاکید می‌کنند که جنگ عامل گرانی‌هاست. لطفاً بیشتر در این زمینه توضیح دهید.
ظاهراً نوعی از تعمد در میان برخی مسئولان وجود دارد که درباره خسارات جنگ تحمیلی 40 روزه بزرگنمایی کنند. دلیل این بزرگنمایی را در تلاش این عزیزان برای سرپوش گذاشتن بر آثار حذف ارز ترجیحی بر اقتصاد ایران باید جستجو کرد. یعنی به جای عذرخواهی از مردم، عده‌ای می‌خواهند به جامعه القا کنند که اگر گرانی سرسام‌آوری هم رخ داده به دلیل جنگ است و دولت و سیاست‌های اشتباه اقتصادی‌اش نقشی در شکل‌گیری این موج گرانی ندارند. ظاهراً دوستان از یاد برده‌اند که در برابر هشدارهای امثال بنده در مجلس قول می‌دادند که بیشتر از 30، 40 قلم کالا با افزایش قیمت مواجه نخواهد شد و با نظارت مؤثر بر بازار اجازه تخلفات قیمتی را نخواهند داد. به هر حال سیاست حذف ارز ترجیحی با وجود همه مخالفت‌ها انجام شد و نتیجه آن را بر سر سفره‌های مردم شاهد هستیم. بگذارید صریح بگویم که حذف ارز ترجیحی حتی اگر جنگ هم رخ نمی‌داد همین پیامدهای فاجعه‌بار قیمتی را به دنبال خود داشت. معلوم است که وقتی شما ارز 28500 تومانی مواد اولیه وارداتی را حذف کنید و قیمت ارز آن را به بیش از 140 هزار تومان برسانید درنهایت با افزایش شدید قیمت مواجه خواهید شد.

همچنین بخوانید:

تورم حذف ارز 28500 تومانی دو برابر ارز 4200‌ شد

مردم این حس را دارند که بازار کشور به کلی رها شده و نظارت کافی وجود ندارد. به عنوان نماینده مردم در مجلس چه نظری دارید؟
بازار ایران از عدم شفافیت، گران‌فروشی و احتکار در رنج است. تجربه نشان می‌دهد که سازوکارهای نظارتی چون تعزیرات به تنهایی توانایی کنترل مؤثر بازار را ندارند. اگر به تجربه موفق دوران دفاع مقدس رجوع کنیم می‌بینیم که در دهه 60 از توان مردمی جهت رصد بازار بهره برده شد. برکات آن را هم در آرامش نسبی بازار در زمان دفاع مقدس 8 ساله به خوبی دیدیم. یعنی من به شخصه معتقدم که گمشده بزرگ عرصه نظارت بر بازار در ایران، مردم هستند. از سوی دیگر ما در بحث سازوکار نظارت سامانه‌ای بر بازار بسیار ضعیف هستیم. عجیب است که بعد از این همه سال قوانینی چون صورتحساب الکترونیک و پایانه‌های فروشگاهی اجرایی نشده‌اند. همین قوانین در صورت اجرا، می‌توانند سهم موثری در شفافیت قیمت‌های بازار ایفا کنند.

آیا افزایش مبلغ کالابرگ را امکان‌پذیر می‌دانید؟
اینکه برخی مسئولان دولتی می‌گویند در حال حاضر افزایش مبلغ کالابرگ امکان‌پذیر نیست را به عنوان نماینده مردم اصلاً و ابداً نخواهم پذیرفت. عدالت و انصاف حکم می‌کند در مبلغ کالابرگی که بر اساس شرایط آذر و دی‌ماه 1404 تعیین شده تغییر صورت بگیرد و یک میلیون تومان به ازای هر نفر با این تورم افسارگسیخته‌ای که ما در بازار می‌بینیم اصلاً منطقی و منصفانه نیست. از سوی دیگر، هم تکلیف قانونی دولت و هم شرطی که مجلس برای اجرای طرح پیش پای دولت قرار داده بود همین افزایش مبلغ کالابرگ متناسب با تورم قیمت‌هاست. حتی آقای قالیباف شخصاً در مجلس و پیش روی دولتمردان این موضوع را مطرح کردند و آن‌ها در این زمینه به ما قول داده‌اند. پس دولت با هر سختی هم که شده باید به قولش عمل کرده و از فشار سفره مردم با افزایش نرخ کالابرگ پرداختی بکاهد. البته رئیس‌جمهور محترم اخیراً تصمیمی در این زمینه گرفته‌اند که امیدوارم زودتر عملیاتی شود.
بگذارید صریح از طرف مردم بپرسم. آیا دولت به دنبال افزایش قیمت بنزین است؟
البته این روزها اتخاذ تصمیمات پشت پستو و خلاف قانون از سوی دولت چهاردهم خیلی می‌بینیم. اما عجیب‌ترین مورد آن هم بلافاصله پس از آتش‌بس، تصمیم دولت برای اعلام نرخ سوم بنزین بود که با فشار مجلس جلوی آن را گرفتیم. حالا دولت در این زمینه به دنبال کاهش سهمیه بنزین مردم است. ما با هر دو سیاست گران سازی و محدودیت سهمیه مخالفیم و معتقدیم دولت باید در جهت افزایش بهره‌وری گام بردارد و این‌قدر به مردم فشار نیاورد.

همچنین بخوانید:

تورم حذف ارز 28500 تومانی دو برابر ارز 4200‌ شد

آیا تولیدکنندگان بخش دام و طیور باید همچنان نگران بحث تخصیص نهاده‌های دامی باشند؟ یعنی امنیت غذایی کشور به واسطه عدم تأمین نهاده‌های دامی در خطر قرار خواهد گرفت؟
در بحث واردات نهاده‌های دامی با یک عدم شفافیت و انحصار مواجه هستیم. در حضور رئیس‌جمهور به وزیر جهاد کشاورزی گفتم که تداوم انحصار موجود در بحث نهاده‌های دامی کشور را دچار خسران و زیان خواهد کرد. ما به‌خصوص در شرایط فعلی نیاز داریم که از این وضعیت انحصاری خارج شویم. به بیان ساده‌تر ما نیازمند واردات نهاده‌های دامی از مبادی گوناگون و توسط اشخاص گوناگون هستیم. در این صورت کشور از خطرپذیری در این عرصه خارج خواهد شد.

مردم از گرانی عجیب خودرو بسیار شوک زده‌شده و تحت فشار قرار گرفته‌اند. در این زمینه چه توضیحی دارید؟
درباره گرانی خودرو در هفته‌های اخیر به مردم عزیزمان می‌گویم که هیچ توجیهی ندارد و یک سودجویی آشکار مبتنی بر اطلاعات غلط از سوی خودروسازان است. اگر بهانه خودروسازان، هدف‌گیری واحدهای تولید ورق فولادی از سوی دشمن است که باید اعلام کنیم هم انبار تولیدکنندگان ورق فولادی و هم انبار خودروسازان مملو از ورق‌های فولادی بوده که برای چند ماه نیاز صنعت خودروسازی کفایت می‌کند. از سوی دیگر در میانه جنگ در جلسه‌ای که با وزیر صمت و معاونان ایشان داشتیم مشخص شد که یکی از واردکنندگان فولاد قرار است به میزان 280 میلیون دلار ورق فولادی وارد کشور کند که جمع این مقدار با موجودی انبارهای داخلی کل نیاز کشور در نیمه نخست 1405 را پاسخگوست و هر نوع گران‌فروشی خودرو به بهانه نبود ورق فولادی یک سودجویی کثیف است. از سوی دیگر بهانه بعدی برای گران سازی خودرو بحث هدف‌گیری پتروشیمی‌ها بود که اخیراً مشخص شد انبار مجموعه‌های پتروشیمی کشور نیز مملو از کالاست و در این زمینه هم کمبودی نداریم. بنابراین باز به همان بحث ضعف نظارت بر بازار باز می‌گردیم. یعنی اگر نظارت قدرتمند به‌علاوه قوه قهریه بر بازار اعمال شود کسی جرات نخواهد کرد به بهانه‌های واهی و دروغین گران سازی و گران‌فروشی کالاها و تولیدات گوناگون از جمله خودرو را انجام دهد. این اصلاً قابل قبول نیست که خودروی یک میلیارد و 100 میلیون تومانی به یک‌باره 3 میلیارد خرید و فروش شود.

درباره رسیدگی به معیشت نیروهای مسلح نکات فراوانی در مجلس و دولت مطرح شده است. با توجه به مقاومت دلیرانه نیروهای مسلح در دو جنگ اخیر آیا اتفاق مثبتی در این زمینه در عمل رخ داده است؟
میانگین حقوق و دستمزد نیروهای مسلح کشور بسیار کم است و این عزیزان با وجود مقاومت غیورانه‌ای که در دو جنگ تحمیلی اخیر داشتند در زمینه معیشت به شدت تحت فشار هستند. ما در مجلس پیگیر این مطلب بودیم که حتماً در بودجه 1405 بندهای لازم در راستای افزایش میانگین حقوق و دستمزد نیروهای عزیز مسلح ایران قرار بگیرد اما متاسفانه تاکنون اقدام جدی در این زمینه صورت نگرفته است. از این‌رو معتقدم بودجه 1405 نیازمند اصلاحاتی در مجلس است. اگر هم بهانه عدم توجه به معیشت نیروهای مسلح بخواهد کمبود بودجه دولت اعلام شود که ما در این زمینه سؤالات فراوانی داریم. مثلاً اگر بودجه نیست چرا فقط برای نیروهای مسلح یا معلمان نیست. دوستان ما در دولت حتماً فراموش نکرده‌اند که چگونه با دور زدن سازوکار مجلس حقوق اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها را حدود 100 درصد افزایش دادند. صد البته که افزایش حقوق جامعه شریف هیات علمی دانشگاه‌ها نیز امری لازم است اما اگر این افزایش حقوق‌ها بخواهد باعث ایجاد تبعیض میان یک بخش زحمتکش جامعه با بخش دیگر شود ابداً پذیرفتنی نیست. یعنی همان‌گونه که اعضای هیات علمی خالصانه در حال خدمت به ایران هستند؛ نیروهای مسلح، معلمان و سایر کارمندان و کارگران عزیز هم عاشقانه در سنگر خدمت مشغول جان‌فشانی هستند. بنابراین در بحث افزایش حقوق‌ها هیچ تبعیضی پذیرفتنی نیست.

به عنوان پایان بخش گفت‌وگو آیا درباره مذاکرات با آمریکا نکته‌ای دارید که لازم می‌دانید از سوی مذاکره شوندگان مدنظر قرار گیرد؟
خوی سلطه‌جوی آمریکا همواره در دولت‌های این کشور نمود پیدا می‌کند. حال اگر دولت آمریکا دموکرات باشد با ظاهری دیپلماتیک تر و مرتب‌تر و اگر جمهوری‌خواه باشد با ظاهری خشن‌تر و تهدیدات مداوم نظامی به دنبال سلطه بر ایران است. باید خیلی در مذاکرات مراقبت کنیم که حتماً 10 شرط تعیین شده شعام که مورد تأیید مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله حسینی خامنه‌ای نیز بوده رعایت شود. مبادا از این شروط عدول شود. همچنین درباره جبهه لبنان همان‌طور که دلاورانه وارد شده‌ایم باید دشمن صهیونیستی را از کرده‌های خودش پشیمان کنیم. باید مراقب باشیم که با تفاسیر عجیبی که آمریکایی‌ها می‌خواهند از آتش‌بس در جبهه لبنان داشته باشند حضور اسرائیل در جنوب لبنان تثبیت نشود. چراکه آمریکایی‌ها به دنبال همین مسئله هستند و می‌خواهند در توافق نهایی هم صرفاً کلمه آتش‌بس و نه خروج اسرائیل از سرزمین لبنان گنجانده شود. درنهایت هم من به مردم عزیزمان قول می‌دهم که از مذاکره با شیطانی چون آمریکا آورده‌ای نصیب ایران نخواهد شد. این وعده رهبر شهیدمان است که فرمودند نصرت الهی به وسیله ملت مبعوث و نه مذاکره با دشمن رقم خواهد خورد. درنهایت امیدوارم مسئولان کشور در مذاکرات هوشیار و پیرو ولایت فقیه باشند.