سبد معیشت کارگران 13 میلیـون تومان گران شد

در سال نخست دولت چهاردهم، سبد معیشت خانوارهای کارگری 13 میلیون تومان گران‌تر شده در حالی که حقوق اکثر کارگران فقط بین 3 تا 5 میلیون ز‌یاد شده است.
سبد معیشت کارگران، شامل هز‌‌ینه‌های خوراکی و غیرخوراکی موردنیاز یک خانوار کارگری (بر مبنای بُعد خانوار 3.3 میانگین کشوری) محاسبه می‌شود. سبد معیشت خانوارهای کارگری، تقر‌یبی از هز‌ینه‌های زندگی یک خانواده کارگری متوسط، شامل هز‌ینه تامین خوراکی‌های ضروری، آموزش، لباس، سوخت، درمان، مسکن، حمل‌ونقل و سایـر کالاهای متفرقه است.
شیوه محاسبه سبد معیشت خانوارهای کارگری شامل تجمیع هزینه خرید مواد غذایی ضروری با برآورد هز‌ینه‌های غیرخوراکی بر مبنای جداول انستیتو تغذیه و داده‌ها و ضرایب رسمی مرکز آمار است.
به‌طور دقیق‌تر، هزینه‌های خوراکی سبد معیشت کارگران بر اساس سبد ارائه‌شده از سوی انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایـع غذایی کشور برای میزان کالری موردنیاز هر فرد محاسبه می‌شود.
انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایـی کشور در سبد معیشت، حداقل کالری موردنیاز افراد را تعیین می‌کند که شامل 13 ماده غذایی اصلی است.
انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور (با همکاری دانشکده علوم تغذیه و رژیم‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی تهران)، یک سبد غذایی طراحی کرده‌ که می‌تواند نیازهای تغذیه‌ای روزانه افراد را برآورده کند. این سبد شامل اقلام مختلفی است که مصرف روزانه و ماهانه آن‌ها به میزان مشخص، احتمال بروز مشکلات ناشی از سوءتغذیه را کاهش می‌دهد؛ به عبارت دیگر، اگر افراد این اقلام را مطابق با توصیه‌های انستیتو مصرف کنند، دچار کمبودهای غذایی نخواهند شد.
مواد غذایی حاضر در سبد معیشت غذایی عبارتند از:
برنج – ماکارونی – حبوبات – سیب‌زمینی – تخم‌مرغ – میوه- روغن- نان- قندوشکر – گوشت سفید – لبنیات – سبزیجات – گوشت قرمز
با محاسبه سرانه مصرف اعلامی انستیتو تغذیه برای هر گروه مواد غذایی و قیمت آن مشخص می‌شود که هزینه‌های خوراکی سبد معیشت غذایی در پایان دولت سیزدهم (مردادماه 1403) برای هر نفر 3 میلیون و 325 هزار تومان بوده است اما در مردادماه امسال به 4 میلیون و 877 هزار تومان افزایش پیدا کرده که رشد 47 درصدی نشان می‌دهد.
بدین ترتیب هزینه مواد خوراکی سبد معیشت یک خانوار کارگری (بر اساس بُعد خانوار 3.3 نفری) در پایان دولت سیزدهم 10 میلیون و 973 هزار تومان بود که در مردادماه امسال به 16 میلیون و 94 هزار تومان افزایش پیدا کرده است.
در محاسبات کمیته دستمزد شورای عالی کار، خانوارهای کارگری در دهک چهارم درآمدی لحاظ شده‌اند که در این دهک، سهم خوراکی‌ها از سبد هزینه‌های خانوار ۳۸.۹ درصد است و 61.1 درصد هم سهم سایر اقلام همچون هزینه اجاره‌بها، بهداشت، حمل‌ونقل، سوخت، ارتباطات، لوازم خانگی و سایر اقلام غیرخوراکی است.
درنتیجه، سبد معیشت مردادماه 1404 خانوارهای کارگری (بر اساس بُعد خانوار 3.3 نفری) با در نظر گرفتن فرمول‌های مورداستفاده نمایندگان کارگری در شورای عالی کار و با اتکا به داده‌های رسمی مرکز آمار ایران، 41 میلیون و 375 هزار تومان برآورد می‌شود. این در حالی است که در مردادماه 1403 در پایان دولت سیزدهم سبد معیشت خانوارهای کارگری 28 میلیون و 209 هزار تومان برآورد شده بود. بر این اساس در یک سال اخیر سبد معیشت خانوارهای کارگری (بُعد خانوار 3.3 نفری) بیش از 13 میلیون تومان افزایش پیدا کرده است.
این درحالی است که از ابتدای امسال حقوق کارگران (سایر سطوح حقوق‌بگیر به غیر از حداقل‌بگیران) حدود 32 درصد افزایش پیدا کرده است که با توجه به افزایش 47 درصدی سبد معیشت در یک سال اخیر، بنابراین مشخص است که قدرت خرید کارگران حدودا 15 درصد کمتر از سطح مرداد 1403 شده است.
لازم به ذکر است شیوه‌های دیگری هم برای محاسبه سبد معیشت کارگران وجود دارد که با آن شیوه‌ها ارقام بالاتری به دست می‌آید؛ مثلا در تیرماه امسال «فرامرز توفیقی» فعال کارگری در گفت‌وگو با خبرگزاری ایلنا گفته بود: بر اساس محاسبات ریاضی، سبد معیشت حداقلی که در اسفند ۲۸ میلیون تومان محاسبه شده بود، الآن به مرز ۵۰ میلیون تومان رسیده است؛ خیلی دقیق بگوییم، نرخ آن بیش از ۴۸ میلیون تومان است.
این ارقام بر اساس محاسباتی ا‌ست که ۲۷ تیرماه و با استناد به آخرین قیمت‌ها انجام شده است.
نکته مهم این که افزایش حقوق اکثر کارگران در سال جاری حدود 3 تا 5 میلیون تومان بوده است؛ اما در همین یک سال نخست دولت پزشکیان هزینه تامین سبد معیشت برای آنها 13 میلیون تومان گران شده است.

اُفت قدرت خرید کارگران را می‌توان بر مبنای ارزش دلاری حداقل حقوق نیز محاسبه کرد. در مردادماه 1403 در پایان دولت شهید رئیسی حداقل حقوق کارگران 7 میلیون و 166 هزار تومان و نرخ دلار حدود 59410 تومان بود. بر این اساس در آن مقطع ارزش دلاری حقوق کارگران 120.6 دلار بود.
اما در مردادماه امسال و در یک سالگی دولت پزشکیان در حالی که حداقل حقوق کارگران به 10 میلیون و 390 هزار تومان افزایش یافته اما به علت افزایش نرخ ارز به 91901 تومان، ارزش دلاری حقوق کارگران به 113.2 دلار افت پیدا کرده است یعنی کاهش 6 درصدی.