بانک مرکزی: همتی مسئول تورم نیست

بانک مرکزی در جوابیه به روزنامه چارسوق اعلام کرد که افزایش تورم ربطی به عملکرد عبدالناصر همتی ندارد. بانک مرکزی همچنین ادعا کرده که با توجه به شرایط کشور راهکاری برای کاهش تورم وجود ندارد!
بانک مرکزی همچنین به طور تلویحی بود و نبود رئیس‌کل بانک مرکزی را در وضعیت تورم بی‌فایده خوانده و همه مسائل را به شرایط تحریمی ربط داده است. این در حالی است که همتی زمانی که در دولت پزشکیان وزیر اقتصاد بود مدعی بود که بانک مرکزی مسئول کاهش تورم است. ضمن اینکه در 4 دهه اخیر همه رؤسای بانک مرکزی، مسئولانه نسبت به وظایف خود از جمله کنترل تورم عمل کرده و تاکنون هیچ‌کدام از رؤسای قبلی بانک مرکزی نگفته بودند من مسئول تورم نیستم و تا زمانی که مشکلات مزمن اقتصاد هست و تحریم ادامه دارد از من کاهش تورم را نخواهید.
بانک مرکزی همچنین چارسوق را به تحریف آمار تورم سال 1397 در زمان شروع به کار همتی متهم کرده است. در پاسخ باید اعلام کرد نرخ تورم نقطه به نقطه در تیرماه 1397 یعنی آخرین ماه عملکرد ولی‌الله سیف به بیش از 18 درصد رسیده بود و در اردیبهشت 1400 که آخرین ماه عملکرد همتی بود به 59 درصد رسید. بنابراین افزایش بیش از 40 واحد درصدی تورم نقطه به نقطه در دوره ریاست همتی، دقیق است.
بانک مرکزی اعلام کرده که علت تورم، ‌مشکلات مزمن اقتصادی است و ربطی به رئیس بانک مرکزی ندارد اما پاسخ نداده چطور پس از افزایش شدید نرخ تورم در دولت اصلاح‌طلب حسن روحانی که همتی رئیس بانک مرکزی بود، در دولت شهید رئیسی نرخ تورم به شدت پایین آمد اما بلافاصله با شروع دولت چهاردهم نرخ تورم مجددا صعودی شد و اکنون رکورد 80 سال اخیر را زده است؟
آیا مشکلات مزمن اقتصادی در دولت شهید رئیسی به تعطیلات رفته بودند و فقط در دوره‌هایی که اصلاح‌طلبان بر سر کار می‌آیند و همتی رئیس بانک مرکزی می‌شود فعال می‌شوند؟ آیا جز این است که اتخاذ سیاست‌های نادرست آزادسازی خصوصا در بازار ارز که توسط همتی اجرا شده عامل بالاترین تورم 80 سال اخیر ایران بوده است؟

متـن جوابـیه بانک مرکـزی

مدیرمسئول محترم روزنامه چارسوق
با سلام و احترام؛

روزنامه چارسوق در گزارشی با عنوان «مقایسه عملکرد رؤسای بانک مرکزی در کنترل تورم طی ۴ دهه اخیر؛ سلطان تورم کیست؟» در تاریخ 17 خردادماه ۱۴۰۵ به بررسی عملکرد روسای کل بانک مرکزی پرداخته است. بر همین اساس و به موجب قانون مطبوعات، جوابیه بانک مرکزی برای انتشار در اولین شماره بعد از ارسال جوابیه و با همان اندازه و تیتر در صفحه اول آن روزنامه به شرح زیر ارسال می‌شود.
روایت غیرواقعی چارسوق از عملکرد همتی در بانک مرکزی‏/ قضاوت تحریف‌شده با دستکاری ارقام
در پاسخ به یادداشت روزنامه چارسوق تحت عنوان «مقایسه عملکرد رؤسای بانک مرکزی در کنترل تورم طی ۴ دهه اخیر؛ سلطان تورم کیست؟»، نکات زیر را به منظور تنویر افکار عمومی و پرهیز از سیاه‌نمایی غیرکارشناسانه متذکر می‌شویم.
روزنامه چارسوق با انتشار یادداشتی پر از ارقام دستکاری‌شده، اغراق‌های بی‌پایه و حمله شخصی، دوباره دست به سیاه‌نمایی عبدالناصر همتی زده است. این روش همیشگی برای فرار از واقعیت‌های اقتصادی و انداختن همه تقصیرها بر دوش یک مدیر است، در حالی که تورم مزمن ایران ریشه در مشکلات ساختاری عمیق دارد.
قانون بانک مرکزی، مهار تورم را وظیفه اصلی این نهاد می‌داند و اکثر روسای کل بانک مرکزی در دوره‌های مختلف تمرکز خود را بر کاهش تورم گذاشته‌اند اما تا زمانی که کسری بودجه دولت، استقراض از بانک مرکزی، جنگ و تحریم‌های فلج‌کننده و شوک‌های ارزی خارج از اراده رئیس‌کل وجود داشته باشد، هیچ مدیری نمی‌تواند کاهش تورم را رقم بزند چراکه همه می‌دانیم عوامل خارجی از جمله تحریم و جنگ، اثرگذاری بسیار بالایی بر تورم دارد.
آقای همتی در سخت‌ترین شرایط ممکن (تحریم‌های حداکثری، جهش ارزی، کرونا و افت درآمدهای نفتی) این مسئولیت را پذیرفته و همیشه برای حفظ ثبات اقتصادی در شرایط بحران تلاش کرده است. تورم نقطه‌به‌نقطه هنگام ورود همتی به بانک مرکزی در دوره اول دولت روحانی در حال افزایش بود و تحت تأثیر شوک‌های شدید ارزی به سطوح بالا رسید. بنابراین ادعای افزایش ۴۰ درصدی از ۱۸ به ۵۸ درصد بدون بیان شرایط آن دوره، اغراق آشکار است. واقعیت این است که تورم در آن دوره تحت تأثیر عوامل خارج از کنترل بانک مرکزی بود و همتی با مدیریت بازار ارز و جلوگیری از سقوط آزاد ریال، از فاجعه بزرگ‌تر جلوگیری کرد.
حتی با این وجود نیز ادعای افزایش ۴۰ واحد درصدی تورم نقطه‌به‌نقطه در دوره اول ریاست عبدالناصر همتی در بانک مرکزی (از ۱۸ درصد به ۵۸ درصد) با آمار رسمی مرکز آمار ایران و بانک مرکزی همخوانی ندارد. بر اساس داده‌های موجود، تورم نقطه‌به‌نقطه هنگام شروع به کار ایشان (مرداد ۱۳۹۷) بر اساس گزارش مرکز آمار ۱۹.۴ درصد و بر اساس گزارش بانک مرکزی ۲۴.۲ درصد و در پایان دوره (اردیبهشت ۱۴۰۰) بر اساس گزارش مرکز آمار ۴۷ درصد و بر اساس گزارش بانک مرکزی ۵۹ درصد بوده است.
نسبت دادن رشد ۲۷ درصدی تورم در ۵ ماه اخیر به عبدالناصر همتی نیز غیرمنصفانه است. زیرا اثرات دو جنگ تحمیلی تمام عیار کشور، محاصره شدید اقتصادی، تورم انباشته از دوره‌های قبل، کاهش درآمدهای دولت و ناترازی‌های مزمن بودجه به طور عمدی نادیده گرفته شده است.

مرور چهار دهه گذشته به روشنی نشان می‌دهد: هرگاه تحریم‌ها تشدید شده، فروش نفت کاهش یافته و تورم نیز بدون توجه به نام رئیس‌کل بانک مرکزی، افزایش یافته است. برعکس، در مقاطعی مانند توافق برجام، تورم بدون تغییرات مشکلات ساختاری و ناشی از کاهش فشار تحریم یا افزایش فروش نفت، کاهش یافته است. پس نسبت دادن اوج‌های تورم صرفاً به یک فرد، نه تنها غیرعلمی، بلکه نوعی فرافکنی از ریشه‌های واقعی بحران و سوءاستفاده از شرایط برای دستیابی به اهداف سیاسی است.
آقای همتی در دو نوبت سخت‌ترین پست اقتصادی کشور را پذیرفته است و برچسب‌زنی به او، نه فقط ناعادلانه، بلکه توهین به درک اقتصادی مردم است. نیک می‌دانید تا جنگ و محاصره اقتصادی هست، تا کسری بودجه و خلق پول بدون پشتوانه ادامه دارد، تورم دست از دامان اقتصاد برنخواهد داشت. در شرایط تحریم و جنگ، وظیفه هر فردی به عنوان رئیس‌کل بانک مرکزی، دنبال کردن اصلاحات ساختاری اقتصاد و جلوگیری از سوءاستفاده و ایجاد فساد ناشی از اعمال سیاست‌های پولی و ارزی اشتباه است.
روزنامه چارسوق نیز بهتر است به جای شخص‌گرایی و سیاه‌نمایی، سراغ نقد ساختارهای بیمار اقتصاد ایران برود. حمله به عبدالناصر همتی، مشکل تورم را حل نمی‌کند؛ اما پذیرش واقعیت‌های تلخ تحریم، جنگ و آثار آن، کسری بودجه و ناترازی بانک‌ها، ممکن است به اصلاح اساسی منجر شود. از طرفی دیگر قانون مطبوعات اجازه افشاگری و نقد منصفانه را می‌دهد، اما اجازه تحریف واقعیت و حمله ناعادلانه را نمی‌دهد.
مردم ایران به خوبی می‌دانند که حل تورم نیازمند اصلاحات ساختاری است، نه حمله به رئیس‌کل بانک مرکزی و نه یادداشت‌های تند و یک‌طرفه. همتی آمد تا مدیریت کند، نه اینکه اعمال سیاست‌های پوپولیستی و چشم‌پوشی از هدررفت منابع ارزی کشور و فساد اقتصادی را ادامه دهد و همچنان در این راه ایستاده است. حتی سیاه‌نمایی چارسوق، واقعیت عملکرد او را تغییر نخواهد داد.