انتشار تصاویر مصاحبه تلویزیونی پزشکیان در اتاقی تاریک و سرد، در حالی که پزشکیان با کاپشن پشت دوربین نشسته است، صرفاً یک اقدام تبلیغاتی برای ترویج صرفهجویی در مصرف انرژی نیست؛ این تصویر در شرایط حساس جنگی، حامل پیامهای سیاسی و امنیتی نیز هست؛ پیامهایی که متأسفانه میتواند از سوی دشمنان ایران بهعنوان نشانه ضعف، ناتوانی و شکنندگی کشور تفسیر و مورد بهرهبرداری قرار گیرد.
تردیدی نیست که صرفهجویی در مصرف انرژی ضرورتی انکارناپذیر است و همه مردم و مسئولان باید در مدیریت منابع کشور مشارکت کنند. اما میان فرهنگسازی برای مصرف بهینه و نمایش خاموشی در دفتر پزشکیان تفاوت بسیاری وجود دارد. پزشکیان قرار نیست با خاموش کردن چراغ اتاق کارش، مسئولیت دولت در تأمین برق پایدار و مدیریت زیرساختهای انرژی را به حاشیه براند.
مسئله مهمتر، زمان و شرایطی است که چنین تصاویری منتشر میشود. ایران درگیر جنگی تمامعیار با دشمنانی است که از هر فرصت و نشانهای برای القای ضعف و ناتوانی کشور استفاده میکنند. در چنین شرایطی، بالاترین مقام اجرایی کشور باید تصویر اقتدار، ثبات، توان مدیریتی و تابآوری ملی را به نمایش بگذارد؛ نه اینکه با نمایش اتاق تاریک، ناخواسته تصویری از ناتوانی در تأمین ابتداییترین نیازهای زیرساختی کشور ارائه کند.
این اتفاق در کنار برخی اظهارات دیگر پزشکیان، نگرانکنندهتر میشود چراکه این اظهارات بهسرعت مورد توجه رسانههای خارجی قرار میگیرد و سخنان او را با عنوان اعتراف به تأثیر تحریمهای آمریکا بر اقتصاد ایران بازتاب میدهند. چنین بازتابی نشان میدهد که دشمن چگونه از سخنان مسئولان ایرانی برای تقویت روایت خود درباره موفقیت سیاست فشار اقتصادی استفاده میکند.
درواقع، وقتی پزشکیان مکرراً از ناتوانی در فروش نفت، محدودیت در بازگشت ارز، کمبود منابع مالی، کاهش تجارت خارجی و احتمال تشدید گرانی سخن میگوید، رسانههای دشمن این اظهارات را در چارچوب راهبرد فشار اقتصادی خود بازتعریف میکنند. برای رسانهها و محافل حامی سیاست تحریم، چنین سخنانی میتواند بهعنوان شاهدی بر مؤثر بودن فشارها و دلیلی برای اصرار بر تداوم آن معرفی شود.
البته انکار آثار تحریمها نه منطقی است و نه کمکی به حل مشکلات کشور میکند. اما میان بیان واقعیتها و برجستهسازی مستمر نقاط ضعف تفاوت وجود دارد. مسئولان باید واقعیتها را به مردم بگویند، اما در کنار آن، برنامه عبور از مشکلات، ظرفیتهای داخلی و اراده کشور برای خنثیسازی فشارها را نیز نشان دهند. بیان مشکلات بدون ارائه راهحل و نمایش توانمندیها، عملاً میتواند به تقویت جنگ روانی دشمن کمک کند.
دشمنان ایران سالهاست با تحریم، تهدید و فشار اقتصادی تلاش میکنند این گزاره را به جامعه ایران و افکار عمومی جهان القا کنند که اقتصاد ایران تابآوری ندارد و با تشدید فشارها، کشور ناچار به عقبنشینی خواهد شد. حال سؤال اینجاست که آیا باید با ادبیات و تصاویری که همین روایت را تقویت میکند، به این پروژه کمک کرد؟
وقتی رسانههای اسرائیلی از یک سو اظهارات پزشکیان درباره اثرگذاری تحریمها را برجسته میکنند و از سوی دیگر، تصاویر اتاق تاریک پزشکیان ایران در صدر بحثهای رسانهای قرار میگیرد، باید درباره پیامدهای چنین رفتارهایی تأمل کرد. این دو تصویر در کنار هم میتوانند در جنگ روایتها به تصویری از ایران گرفتار در بنبست اقتصادی و ناتوان از اداره زیرساختهای خود تبدیل شوند؛ تصویری که دقیقاً با اهداف تبلیغاتی دشمنان همخوانی دارد.
نکته اینجاست که دشمن فقط به دنبال آسیب زدن به زیرساختهای کشور نیست؛ تضعیف روحیه عمومی، القای ناامیدی و ایجاد این تصور که مقاومت در برابر فشارها نتیجهای ندارد نیز بخشی از جنگ روانی اوست. در چنین شرایطی، هر سخن و هر تصویر از سوی پزشکیان باید با درک دقیق پیامدهای داخلی و خارجی آن انتخاب شود.
مردم از دولت انتظار دارند بدانند برای رفع ناترازی برق و گاز چه برنامهای دارد، چه میزان از ظرفیت نیروگاهی کشور فعال است، چه اقداماتی برای توسعه نیروگاهها، بهینهسازی مصرف، کاهش تلفات شبکه و جلوگیری از هدررفت انرژی انجام شده و چرا با وجود ظرفیتهای عظیم طبیعی و انسانی ایران، تأمین انرژی همچنان به یکی از دغدغههای کشور تبدیل شده است.
سادهزیستی مسئولان پسندیده است، اما سادهزیستی با سادهانگاری در اداره کشور تفاوت دارد. مردم از پزشکیان انتظار ندارند در تاریکی بنشیند تا سختی شرایط را به آنها نشان دهد؛ انتظار دارند کاری کند که چراغ خانههای مردم خاموش نشود.
در شرایط جنگی، دولت باید به جای ارسال سیگنال ضعف، پیام اقتدار و ایستادگی مخابره کند. باید نشان دهد که تحریم و فشار خارجی نتوانسته اراده کشور را برای اداره امور، تأمین نیازهای مردم و حفظ چرخه تولید از بین ببرد. دشمن باید از توانمندی و ابتکار عمل ایران نگران باشد، نه اینکه از سخنان و تصاویر مسئولان ایرانی برای اثبات موفقیت راهبرد فشار خود استفاده کند.
آقای پزشکیان! هنر مدیریت در خاموش کردن چراغ اتاق نیست؛ هنر آن است که با تدبیر و برنامهریزی، چراغ خانههای مردم روشن بماند. هنر آن است که در اوج فشارها، کشور با اقتدار اداره شود و دشمن از مشاهده توانمندی و تابآوری ایران ناامید شود.