جهت بررسی دقیق‌تر شرایط اقتصادی کشور و تبعات جنگ به گفت‌وگو با «دکتر محمد خوش‌چهره»، اقتصاددان و نماینده اسبق مجلس پرداخته‌ایم:

آیا آنگونه که عده‌ای دائماً تبلیغ می‌کنند راه‌حل مشکلات اقتصادی ایران در مذاکره با آمریکاست؟
برخی در کشور ما خوش‌خیال هستند و درک درستی از مسائل ندارند. با اینکه چندین مرتبه تجربه مذاکره و گفت‌وگو با آمریکا را داشته‌ایم؛ باز هم افرادی خوش‌خیال و ساده‌لوح پیدا می‌شوند که می‌گویند اگر می‌خواهید مشکلات حل شود باید با آمریکا مذاکره کنیم. البته من مخالف مذاکره و رابطه با کشورها نیستم اما معتقدم نباید ساده‌انگاری و خوش‌خیالی پیشه کنیم. آقایان تجربه برجام را فراموش نکنند که ما هر امتیازی دشمن می‌خواست دادیم و حتی در راکتور اراک سیمان ریختیم. خب درنهایت چه شد؟ آیا آمریکایی‌ها و همین ترامپ جنایتکار زیر میز نزدند و برجام را پاره نکردند. درنتیجه دوستان یک بار برای همیشه بیایند و پاسخ بدهند که نتیجه سال‌ها مذاکره دقیقاً چه بوده که باز هم بر روی تداوم آن اصرار دارند. البته این‌ها را گفتم تا از نگرانی مهمی که دارم سخن بگویم. در میان برخی دولتمردان نوعی خوش‌خیالی نسبت به آمریکا هست. آن‌هم آمریکایی که هر روزه در حال تهدید و حتی تهدید اتمی ماست. این جمله که ایران را به عصر حجر بازمی‌گردانیم هیچ معنایی جز استفاده آمریکا از بمب اتم ندارد. اما باز هم شخص من نگران چنین تهدیداتی از سوی آمریکا نیستم. چون اگر چیزی بتواند ملت ایران را متوقف کند نه این‌چنین تهدیداتی بلکه ضعف داخلی در مقابل این تهدیدات است. یعنی مدیرانی در دولت داشته باشیم که آمادگی لازم برای شرایط جنگی را نداشته و نسبت به دشمن خوش‌بینی و خوش‌خیالی داشته باشند.

همچنین بخوانید:

چرا سیاست‌های شکست‌خورده دوباره تکرار می‌شوند؟

یعنی ریشه مشکلات اقتصادی ایران در مسائل خارجی و بین‌المللی نیست؟
قطعاً خیر. اینکه دولتمردان ما عادت کرده‌اند که ریشه مشکلات را دائماً در خارج نشان دهند خیلی بد است. آقای محترم مسئول در دولت، وقتی شما در اولویت‌بندی مشکلات ناتوان هستی؛ این چه ربطی به خارج دارد. بله من هم قبول دارم که دشمن توطئه می‌کند تا ایران عزیز ما را دچار مشکل کرده و حتی نابود کند. اما متاسفانه ما شاهدیم که افرادی چون رئیس‌جمهور، سلیقه شخصی خودشان را به جای نظرات کارشناسی در تصمیمات دخیل می‌کنند و وقتی نتیجه کار خوب نمی‌شود به جای گردن گرفتن مسئولیت، خارجی‌ها و دشمن را مقصر نشان می‌دهند. این به نظرم آفت بزرگی است که در مدیریت کشور ما طی دهه‌های گذشته وجود داشته و متاسفانه همچنان وجود دارد و باید با آن مقابله شود.

آیا در شرایطی که مسئولان دولت چهاردهم دائماً از وجود شرایط جنگی سخن می‌گویند؛ دولت پزشکیان آرایش جنگی مناسب در برابر شرایط جنگی تحمیلی از سوی دشمن را دارد؟
خیر. وزرای کابینه و رئیس‌کل بانک مرکزی انگار هنوز باور نکرده‌اند که کشور در شرایط جنگی است. چراکه اگر باور داشتند در وسط تهدیدات نظامی دشمن، آزادسازی قیمت‌ها را اجرا نمی‌کردند. البته من معتقدم نفوذی‌هایی در قامت کارشناس در دولت وجود دارند و اولویت‌ها را برای وزرا و مسئولان دولتی جابه‌جا می‌کنند و کابینه فعلی به دلیل عدم درک کافی از شرایط، تصمیمات غلط اتخاذ می‌کند. هشدار می‌دهم با این دست‌فرمانی که دولت چهاردهم می‌رود خودروی اقتصاد ایران، در حال حرکت در سرازیری است. درنهایت با سیاست‌هایی چون پرداخت کالابرگ می‌توان کمی سرعت این خودروی ترمز بریده را کاهش داد اما سرنوشت مختوم سیاست‌های دولت فعلی مشخص است. بنده نگران چنین اتفاقی هستم. برای همین به دولتمردان توصیه می‌کنم که زودتر به خودشان بیایند تا شرایط از این سخت‌تر نشود.

همچنین بخوانید:

تاب‌آوری اقتصاد در ایران

با توجه به انتشار گسترده اظهارنظر آقای رئیس‌جمهور درباره لزوم پایان جنگ در رسانه‌های غربی و حتی در حساب‌های کاربری ترامپ در فضای مجازی، آیا توصیه‌ای خطاب به ایشان دارید؟
توصیه من به دکتر پزشکیان به عنوان رئیس‌جمهور این است که کمی بیشتر در پیام‌هایی که به جامعه و جهان منتقل می‌کنند دقت کنند. زیرا اگر هر پیام ضعفی از سوی رئیس‌جمهور ایران مخابره شود این قطعاً کمک به آمریکا خواهد بود. نباید مردم را ناامید کنیم. این مردم نشان داده‌اند که پای کار کشور هستند. باید با اتخاذ سیاست‌های درست مربوط به شرایط جنگی، امید را در جامعه زنده نگه داریم. از سوی دیگر، آقای رئیس‌جمهور دقت کنند که ما امروز فقط با تورم افسارگسیخته مواجه نیستیم. ما با گران‌فروشی و گرانسازی هم روبه‌رو هستیم. یعنی دولت محترم باید این مسائل را با همه ابزارهای نظارتی که در دست دارد پیگیری کند. همچنین تعزیرات حکومتی و دستگاه قضایی نیز باید به کمک دولتمردان بیایند. زیرا عده‌ای به معنای واقعی کلمه با سودجویی باطلی که دارند جامعه را به سمت ذلت و فقر سوق می‌دهند. قطعاً باید در شرایط جنگی با این زالوصفتان به‌مانند محاربین برخورد کرد و حکم این خائنان قطعاً اعدام است.

تورم به‌خصوص تورم مواد غذایی پس از طرح آزادسازی نرخ ارز از سوی دولت در دی‌ماه ۱۴۰۴ خیلی مردم را آزار داده است. در این زمینه توصیه‌ای برای دولت دارید؟
باز هم تاکید می‌کنم که آقای رئیس‌جمهور و دولتمردان باید باور کنند که ما در شرایط جنگی هستیم و فقط شعار آن را ندهند. بگذارید مثالی برای شما بیان کنم. در دوران جنگ جهانی دوم، برای اینکه قحطی در انگلستان رخ ندهد و قیمت مواد غذایی دچار تورم افسارگسیخته نشود؛ دولت این کشور تصمیم به تأسیس وزارت غذا گرفت و نظارت دقیقی بر بازار مواد غذایی اعمال کرد. تازه این تجربه متعلق به انگلستان است که مهد و محل تولید اقتصاد بازار آزاد است. یعنی در موقع لزوم، در اقتصادهای بزرگ بازار آزاد جهان هم دولت‌ها بیشترین دخالت را در بازار اعمال می‌کنند تا مردم به زحمت نیفتند. آن وقت عده‌ای در کشور ما از خود حامیان بازار آزاد در غرب جلو زده‌اند و مطلقاً دخالت دولت در بازار به‌خصوص در بحث مواد غذایی و کالاهای اساسی مردم را نفی می‌کنند. آقای رئیس‌جمهور به این جماعت غافل، جاهل یا نفوذی گوش نکنند و ابزارهای نظارتی را با تمام قدرت برای دخالت در بازار به کار بگیرند. همان‌طور که گفتم با علاوه بر تورم با گرانسازی و گران‌فروشی مواجهیم و دولت باید هوای مردمش را در شرایط جنگی داشته باشد.

لطفاً توضیح دهید که جنگ با ایران چه تاثیری بر اقتصاد آمریکا داشته است؟
درباره آمریکا خوب است که مردم عزیز ما بدانند که اوضاع اقتصادی این کشور خیلی خراب است. البته باید واقع‌بین باشیم و دچار شعارزدگی نشویم. یعنی باید بدانیم که آمریکا در مرز فروپاشی نیست اما اگر کمی دقت کنیم صدای شکستن استخوان‌های این دیو پلید را می‌شنویم. رصد دقیق شرایط اقتصادی آمریکا نشان می‌دهد که جهش تورمی ناشی از فشار جنگ با ایران تازه آغاز شده و کافی است مردم کمی صبر کنند تا آثار این پدیده بیشتر و بیشتر در اقتصاد آمریکا آشکار شود. توصیه می‌کنم درباره اقتصاد آمریکا خیلی اسیر تبلیغات رسانه‌های غربی نشویم که هوشمندانه سعی می‌کنند مشکلات اقتصادی این کشور را کوچک نمایی کنند. بلکه من این مژده را به مردم می‌دهم که آمریکا تاکنون فنر اقتصاد خودش را به زور و با دست نگه داشته و به این زودی‌ها جهش عظیمی در تورم آمریکا شاهد خواهیم بود. همچنین اگر کمی دیگر فشار ایران ادامه پیدا کند بازار سهام و اوراق قرضه آمریکا دچار به هم ریختگی مالی خواهد شد.جالب است بدانید که همین الآن، بسیاری از مردم آمریکا از شرایط اقتصادی کشورشان نالان هستند. حتی یکی از افرادی که شخصاً می‌شناسم و از طبقه متوسط به بالای جامعه آمریکاست به خود من اعتراف کرد که برای اولین بار در طول دوران زندگی‌اش در آمریکا، تورم، فشار بالایی به او وارد کرده است. درنتیجه می‌بینیم که هوشمندی نظام جمهوری اسلامی در اعمال مدیریت بر تنگه هرمز به زودی نتیجه جنگی که برای نابودی ایران آغاز شده بود را تغییر خواهد داد.