از هفته گذشته که جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران شروع شد، یکی از بازارهایی که نگرانی درباره تلاطم آن زیاد بود، بازار مهم ارز بود. اما خوشبختانه با مدیریت بانک مرکزی در 10 روز گذشته، یکی از بازارهای کاملاً باثبات کشور، بازار ارز بوده است.
کارشناسان اقتصادی معتقدند سیاست‌های هدفمند ارزی، مدیریت تقاضای ارز تجار، در کنار تأمین ارز مورد نیاز کالاهای اساسی سبب آرامش در بازار ارز شده است.
ثبات بازار ارز از عوامل موثر بر آرامش در سایر بازارها هم بوده و اطمینان خاطری هم به مردم داده و موجب رکود در بازارهایی که همواره آماج سفته‌بازی قرار می‌گرفتند همچون طلا هم شده است.

مدیریت بازار ارز با سیاست‌های هدفمند بانک مرکزی
امین شاکری، عضو اتاق بازرگانی ایران در گفت‌وگو با ایبنا تاکید کرد: در کنار کنترل نرخ ارز در بازار، بانک مرکزی توانسته است در مدت زمان کوتاهی، حدود یک میلیارد دلار ارز برای واردات کالاهای اساسی و دارو تأمین کند.
وی ادامه داد: این عملکرد، به‌ویژه در شرایطی که کشور درگیر مسائل امنیتی و روانی است، اهمیت مضاعفی دارد. در واقع تأمین ارز در این سطح، نه‌تنها مانع از بروز کمبود کالا در بازار شد، بلکه کمک کرد تقاضاهای واقعی پاسخ داده شود و بازار از فشار تقاضای غیرواقعی دور بماند.
شاکری تأکید کرد: در شرایط کنونی، هیچ‌گونه نگرانی در زمینه تأمین کالاهای اساسی برای نیازهای مردم وجود ندارد و سیستم تأمین مالی و ارزی کشور به خوبی در حال انجام وظایف خود است.
وی همچنین از فعالان اقتصادی خواست تا با درک شرایط حساس کشور، از رفتارهای سوداگرانه یا دامن‌زدن به فضای نااطمینانی پرهیز کنند و با همراهی با تصمیمات کلان پولی و ارزی کشور، به استمرار ثبات اقتصادی و حمایت از تولید ملی کمک کنند.
عضو اتاق بازرگانی ایران با اشاره به مدیریت هوشمندانه بانک مرکزی در روزهای پرتنش اخیر، اقدامات این نهاد در مهار نوسانات ارزی، تأمین ارز مورد نیاز برای کالاهای اساسی و حفظ آرامش روانی بازار را موفق و قابل تقدیر دانست.
وی گفت: در روزهای اخیر، همزمان با تشدید تحولات منطقه‌ای و درگیری‌های بین ایران و رژیم صهیونیستی، بازار ارز با شوک‌هایی مواجه شد و نرخ دلار طی چند روز، رشدی نزدیک به ۱۰ درصد را تجربه کرد. با این حال، عملکرد مقتدرانه و به‌موقع بانک مرکزی مانع از تشدید نوسانات شد. ثبات نرخ ارز در بازه ۹۲ تا ۹۳ هزار تومان در این شرایط، امری غافلگیرکننده و تحسین‌برانگیز بود که نشان از تسلط بانک مرکزی بر بازار داشت.
مدیریت هیجانات بازار با سیاست‌های دقیق و هدفمند
این فعال اقتصادی ادامه داد: بانک مرکزی در مقطع زمانی حساسی که فضای روانی کشور به‌شدت ملتهب بود، توانست با سیاست‌های ارزی هوشمندانه، مانع از تبدیل هیجانات به بحران ارزی شود. این نهاد، بدون ورود به فضای التهابی، با سیاست‌های مناسب و تأمین منطقی نیاز بازار، نوسانات را کنترل و از ورود اقتصاد به شرایط نااطمینانی جلوگیری کرد.
شاکری با بیان اینکه چشم‌انداز بازار ارز با فروکش کردن تنش‌ها روشن‌تر شده، خاطرنشان کرد: ادامه موفقیت‌های نیروهای مسلح در جبهه مقابله با دشمن، تأثیر مثبتی بر فضای اقتصادی کشور خواهد داشت. در چنین فضایی، همکاری و همدلی مردم با نهادهای حاکمیتی و پرهیز از رفتارهای هیجانی نیز نقش مهمی در تداوم ثبات اقتصادی ایفا می‌کند.
نمایش اقتدار پولی با حضور میدانی در شبکه بانکی
وی یکی از اقدامات محمدرضا فرزین، رئیس‌کل بانک مرکزی در بازدید از شعب بانک‌ها در همان روزهای ابتدایی درگیری‌ها خواند و گفت: این اقدام پیام روشنی به بازار ارسال کرد که سیاستگذار پولی در میدان حاضر است و با رصد لحظه‌ای بازار، برای حفظ آرامش تلاش می‌کند. هم‌زمان، افزایش فعالیت و پاسخگویی شعب بانکی نیز نقش مهمی در جلوگیری از بروز شایعه و التهاب در شبکه پولی کشور داشت.

همچنین بخوانید:

سیاست‌های اشتباه ارزی دولت عامل گرانی‌ها

اوضاع ارزی کشور تحت کنترل بانک مرکزی است
عضو کمیسیون اقتصاد کلان اتاق بازرگانی ایران گفت: بانک مرکزی با مدیریت فوری و به‌موقع، توانست اوضاع ارز را به خوبی کنترل کند.
به گزارش ایبنا، «کاظم مرتاض» عضو کمیسیون اقتصاد کلان اتاق بازرگانی ایران با اشاره به تجاوز اخیر رژیم صهیونیستی به کشورمان و پیامدهای آن در فضای روانی و اقتصادی، گفت: در پی این تحولات، شاهد نوساناتی در بازار ارز بودیم که فقط منجر به افزایش ۱۰ درصدی نرخ ارز شد و خوشبختانه بانک مرکزی با مدیریت فوری و به‌موقع، توانست اوضاع را کنترل کند.
همراهی مردم، عامل مهم در حفظ ثبات بازار
این عضو اتاق ایران نقش مردم را در آرام‌سازی فضا بسیار مهم دانست و اظهار داشت: برخلاف آنچه دشمن انتظار داشت، مردم به سمت بازارهای مالی و حتی کالایی هجوم نبردند و موج التهابات شکل نگرفت. این رفتار آگاهانه موجب شد ثبات روانی بازار تا حد زیادی حفظ و همبستگی ملی در جبهه اقتصادی نیز تقویت شود.
مرتاض ادامه داد: معتقدم ضربه‌ای که ملت ایران از لحاظ اقتصادی به دشمن وارد کرد، در برخی ابعاد، حتی سنگین‌تر از خساراتی بود که آنها از حملات نظامی متحمل شدند. در واقع جبهه اقتصادی به میدان نبردی تبدیل شد که جمهوری اسلامی و اقشار مختلف در آن نیز با درایت، پیروز بیرون آمدند.
این فعال اقتصادی گفت: تنها در یک هفته گذشته، یک میلیارد دلار ارز برای واردات کالاهای اساسی و از ابتدای سال نیز بیش از ۱۱ میلیارد دلار برای واردات کالاها اختصاص یافت که نشان‌دهنده تسلط کامل بانک مرکزی بر بازار ارز است.
وی افزود: مدیریت ارزی کشور به گونه‌ای پیش رفت که با کمترین خلل، نیازهای حیاتی مردم تأمین و شرایطی ایجاد شد که نه‌تنها التهابی در بازار ایجاد نشود، بلکه نوعی اطمینان عمومی نسبت به تأمین کالاهای اساسی نیز به وجود آید.
تداوم سیاست‌های تثبیتی، تضمین‌کننده ثبات آینده
مرتاض در پایان با تأکید بر اهمیت تداوم این رویکردها گفت: بانک مرکزی توانسته در این جنگ اقتصادی همچون میدان نبرد نظامی، با تکیه به سیاست تثبیت میدان‌داری کند و در کنار دیگر سازمان‌ها و نهادها، کشور را از شرایط بحرانی عبور دهد. امیدواریم این مسیر با همین هوشمندی ادامه یابد تا شاهد ثبات پایدار در بازار ارز و تقویت بنیان‌های اقتصادی کشور باشیم.
عبور از بحران‌ها با سیاست تثبیت
یک کارشناس اقتصادی گفت: عاقلانه‌ترین اقدام هر کشور در زمان جنگ و تحریم این است که سیاست تثبیت را محور قرار بدهد.
«محمدرضا اکبری‌جور» کارشناس اقتصادی با بیان اینکه نوسانات قیمت ارز در شرایط جنگی طبیعی است، اظهار کرد: دیر یا زود از این دوران عبور می‌کنیم و به شرایط عادی برمی‌گردیم و نرخ ارز نیز که نوسان اندکی داشته به قیمت‌های قبلی بازخواهد گشت. بانک مرکزی با توجه به تمهیداتی که پیش‌تر برای چنین روزهایی در نظر گرفته، مانند انباشت ذخایر طلا، سیاست تثبیت نرخ ارز و تعریف مشوق‌های صادراتی، تلاش ارزشمندی را برای تثبیت و حفظ ارزش پول ملی در این روزها انجام داده است.
وی افزود: از مردم تقاضا می‌کنم که با همراهی با خدمت‌گذاران ملت یعنی بانک مرکزی و دیگر نهادهای اقتصادی دولت، مجموعه تلاش‌ها را به ثمر برسانند.
این کارشناس اقتصادی خاطرنشان کرد: یکی از اقدامات مناسب بانک مرکزی در سال جاری و در شرایط کنونی تأمین مناسب ارز کالاهای اساسی، دارو و تجهیزات پزشکی است. از سوی دیگر همچنین سرعت تأمین ارز و ترخیص کالاها از گمرک افزایش یافته است که این دو عامل موجب شده انبارها و اسکله‌ها از کالاها پر شوند.
وی با اشاره به اهمیت سیاست تثبیت گفت: عاقلانه‌ترین اقدام هر کشور در زمان جنگ و تحریم این است که سیاست تثبیت را محور قرار بدهد، زیرا با این سیاست است که می‌توان از بحران‌ها عبور کرد. بانک مرکزی کشورمان نیز در راستای سیاست تثبیت چند اقدام اساسی انجام داده است که یکی از این موارد مداخله هوشمند در بازار ارز، تتر و حواله است.
اکبری‌جور ادامه داد: همچنین بانک مرکزی در راستای تحقق شعار سال و افزایش درآمدهای ارزی، بازار «پیش فروش ارز» برای تأمین مالی سه میلیارد دلاری را در سال ۱۴۰۴ راه اندازی کرد. این بازار جدید به افزایش درآمدهای ارزی و مدیریت بازار ارز کمک می‌کند.
این کارشناس اقتصادی تاکید کرد: اگر به تاریخ نگاه مختصر داشته باشیم، همه تمدن‌ها و فرهنگ‌ها در طول حیات با جنگ‌های متعددی روبه‌رو می‌شدند و توانستند با گذر از این مشکلات به تمدن و فرهنگ خودشان ادامه دهند.
اکبری جور گفت: یک بررسی ساده نشان می‌دهد که مهم‌ترین نقش برای عبور از این گذار را مردم آن اقلیم و جغرافیا بر عهده داشتند و با همراهمی، همدلی، گذشت و فداکاری توانستند شرط اساسی به دست آوردن موفقیت‌آمیز برای عبور از سختی‌ها را کسب کنند.
وی افزود: کشور سربلند ما از شاخص‌های ماندگاری در تاریخ است و حدود ۷۰۰۰ سال قدمت دارد، بنابراین به عنوان یک ایرانی از همه هم‌وطنان تقاضا دارم در شرایط امروز جامعه از اقدامات عجولانه و ورود هیجانی به بازارها اجتناب کنند.
اکبری جور در پایان تاکید کرد: همه ما داخل یک کشتی نشسته‌ایم، تبعات تصمیمات انفرادی هر کدام از ما، متوجه تک تک هم‌وطنان ما خواهد شد، پس برای کشور سرافراز و مردم عزت‌مند ایران افتخارآفرینی کنیم.
مدیریت بازار به پشتوانه ذخایر بزرگ طلا
حمیدرضا جیهانی، کارشناس اقتصادی، با اشاره به تحولات منطقه و جنگ تحمیلی رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران، روند بازار ارز را نسبتاً قابل قبول و کنترل‌شده ارزیابی کرد.
وی با تأکید بر اینکه بازار ارز در شرایطی تحت فشار قرار گرفت که در آن بسیاری انتظار جهش ناگهانی نرخ‌ها را داشتند، گفت: با وجود سطح بالای نااطمینانی سیاسی و امنیتی، با تدابیر دولت و بانک مرکزی نرخ دلار تنها حدود ۱۲ درصد افزایش یافت و از ۸۴ هزار تومان به حدود ۹۳ هزار تومان رسید.
جیهانی افزود: این در حالی است که در سال‌های گذشته، حتی بدون وقوع جنگ یا ریسک ژئوپولیتیکی، بازار ارز نوسانات بسیار بزرگ‌تری را تجربه کرده بود.
به گفته جیهانی، سه عامل اصلی در رشد اخیر نرخ ارز نقش داشته‌اند؛ نخست، تجاوز رژیم صهیونیستی که یکی از بالاترین سطوح ریسک امنیتی برای اقتصاد ایران در سال‌های اخیر بوده است.
وی افزود: مورد دوم، افزایش انتظارات تورمی در سطح جهانی در پی تحولات ژئوپولیتیکی و تنش‌های منطقه‌ای و دلیل سوم، افزایش قیمت اونس جهانی طلا که باعث رشد تقاضا برای دارایی‌های امن شد.
او تأکید کرد: با این حال، در بازار داخلی معامله خاصی در این سطوح قیمتی صورت نگرفته و این رشد کم نیز بیشتر جنبه روانی و کوتاه‌مدت‌دارد.
وی خاطرنشان کرد: به‌زودی، با بازگشت آرامش نسبی، قیمت‌ها فروکش خواهد کرد و کسانی که امروز در سقف خریده‌اند، زیان خواهند دید.
جیهانی مهم‌ترین دلیل ثبات نسبی بازار را اقدامات راهبردی بانک مرکزی طی دو سال اخیر و واردات قابل توجه طلا دانست.
او توضیح داد: در سال ۱۴۰۳ بیش از ۱۰۰ تن طلا معادل ۸ میلیارد دلار وارد کشور شد که بخش عمده آن را بانک مرکزی برای تقویت پشتوانه پول ملی خریداری کرد.
این فعال اقتصادی خاطرنشان کرد که پیش‌تر، واردات طلا به‌طور متوسط کمتر از ۱۵ یا ۲۰ تن در سال بود. همچنین، طبق اعلام رئیس‌کل بانک مرکزی، سال گذشته ۲۰ درصد از ذخایر ارزی کشور به طلا تبدیل شده و ایران در جایگاه پنجم بانک‌های مرکزی جهان از نظر خرید طلای جدید قرار گرفته است.
این کارشناس اقتصادی همچنین به مدیریت هوشمند بازارساز اشاره کرد و گفت: بانک مرکزی با حمایت دولت امروز در بازارهای مختلف، از اسکناس و حواله گرفته تا تتر و طلا، مداخله هدفمند دارد و اجازه نمی‌دهد تقاضای هیجانی مسیر غالب بازار شود.
از نظر جیهانی، اقداماتی مانند راه‌اندازی بازار پیش‌فروش ارز برای تأمین ۳ میلیارد دلار منابع سال ۱۴۰۴، تسهیل رفع تعهد ارزی با طلا، و ایجاد بازار امتیاز صادراتی برای صادرکنندگان خرد، همه در راستای تقویت عرضه ارز و پیش‌بینی‌پذیر کردن بازار انجام شده است.
وی همچنین افزود: بانک مرکزی با حمایت مستقیم رئیس‌جمهور حتی در کنترل ریسک‌های بیرونی هم موفق عمل کرده و با محدود کردن فعالیت کارگزاری‌های رمزارزی و سکوهای آنلاین طلا در شرایط خاص، از انتقال هیجان به بازار نقدی جلوگیری کرده است.
این کارشناس اقتصادی همچنین با استناد به داده‌های رسمی، وضعیت تأمین ارز برای واردات را مطلوب دانست و گفت: از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا ۲۰ خرداد، بیش از ۱۱ میلیارد دلار ارز تأمین شده که بیش از ۲ میلیارد دلار آن صرف دارو و کالاهای اساسی شده است. در یک هفته اخیر نیز، تنها برای کالاهای اساسی، یک میلیارد دلار تخصیص یافته که ۴۰۰ میلیون دلار آن ظرف ۲۴ ساعت کارسازی شده است.
جیهانی در پایان گفت: در شرایطی که کشور با یکی از سنگین‌ترین ریسک‌های امنیتی و ژئوپولیتیکی دهه‌های اخیر مواجه بود، ثبات تقریبی بازار ارز نشان داد که سیاست‌گذار پولی با ابزارهای متنوع و تصمیمات پیش‌دستانه و همچنین همگرایی قابل توجه نهادهای اقتصادی دولت، توانسته از تبدیل تهدید به بحران جلوگیری کند. ادامه این مسیر می‌تواند حتی در محیط پرتنش نیز، تعادل بازار را حفظ کند.
مدیریت قابل قبول بازار ارز
به گفته یک کارشناس پولی و بانکی، بانک مرکزی با تمام توان خود بازار ارز را مدیریت می‌کند و منابع ارزی در وضعیت مناسبی قرار دارد.
حجت‌الله فرزانی گفت: افزایش نرخ ارز در کشور به دلیل ریسک و شرایط جنگی است که بر کشور تحمیل شده است.
فرزانی بیان کرد: این موضوع کاملاً طبیعی است و هر کشوری که جنگ به آن تحمیل شود، نرخ ارز آن کشور افزایش می‌یابد.
این کارشناس پولی و بانکی عنوان کرد: با اینکه ایران در شرایط جنگی قرار گرفته است، اما نرخ ارز تنها حدود ۱۲ درصد افزایش یافته است. این در حالی است که ایران نه تنها با اسرائیل بلکه با بلوک غرب در جنگ است؛ بنابراین این میزان افزایش نرخ ارز عدد کوچکی بوده و این مقدار رشد نرخ ارز قابل قبول است.
وی افزود: اگر شرایطی جنگی برطرف شود و کشور به ثبات برسد و یا آتش‌بس صورت گیرد، هیجانات و التهاب‌های ناشی از جنگ از بین می‌رود و طبیعتاً نرخ ارز نیز کاهش خواهد یافت.
فرزانی گفت: در شرایط حساس کنونی بانک مرکزی تلاش‌های بسیاری برای مدیریت نرخ ارز انجام داده است و مانع از جهش بالای نرخ ارز شده است.
به گفته وی، بانک مرکزی با تمام توان به مدیریت نرخ ارز ورود کرده و نمی‌توان گفت اقدامی بوده که باید انجام می‌داده، اما انجام نداده است.
فرزانی تاکید کرد: در حال حاضر نرخ‌هایی که در بازار آزاد اعلام می‌شود، به صورت هیجانی است و خریدار واقعی در بازار ارز نیستند. چنانچه کشور از این شرایط خارج شود، مسلماً این افراد به شدت زیان خواهند کرد.
این کارشناس اقتصادی در پایان با اشاره به روند مناسب تأمین ارز کالاهای اساسی و دارو افزود: با توجه به تخصیص‌های قبلی و تسریع تأمین ارز در شرایط کنونی و همچنین منابع ارزی کافی، هیچ مشکلی برای واردات وجود ندارد.
بازار ارز به‌خوبی مدیریت شد
حسین درودیان کارشناس مسائل پولی و بانکی در رابطه با نحوه مدیریت بازار ارز توسط بانک مرکزی بعد از تجاوز رژیم جنایتکار صهیونیستی به جمهوری اسلامی ایران در گفت و گو با ایرنا اظهار داشت: اگرچه در زمان بروز جنگ، آینده فعالیت اقتصادی نامعلوم است اما در شرایط کنونی می‌توان گفت که بازار به خوبی مدیریت شده است.
وی با یادآوری اینکه همواره پس از پایان جنگ‌ها نیازهای ارزی برای احیای اقتصاد کشور افزایش می‌یابد، افزود: در کنار مدیریت بازار ارز، بانک مرکزی باید از هم‌اکنون به فکر تأمین نیازهای ارزی پس از جنگ نیز باشد و تنها در صورتی از ذخایر خود برای مدیریت بازار استفاده کند که قیمت‌ها سرکشی و جهش شدیدی داشته باشد.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه بازار ارز در ۱۰ روز گذشته حدود ۱۰ درصد رشد داشته است، ادامه داد: تاکنون مدیریت بازار ارز به خوبی انجام شده است و از آنجا که فعالان بازار معتقدند این درگیری طولانی‌مدت نیست، چندان نرخ‌های هیجانی و نوسانی نبوده است.
وی با اشاره به تأمین یک میلیارد دلار برای واردات کالاهای اساسی از سوی بانک مرکزی، اظهار داشت: در شرایط کنونی حفظ زنجیره عرضه کالا بسیار مهم است که دایره وسیعی از تأمین مواد اولیه بخش تولید و کالاهای اساسی را در بر می‌گیرد.
درودیان با اشاره به اینکه نظارت بر عرضه و تقاضا در رابطه با کالاهای اساسی بسیار مهم است، گفت: در مورد کالاهای اساسی در شرایط فعلی باید بر اینکه چه ارزی و جهت واردات چه کالایی تأمین می‌شود، نظارت شود تا زنجیره تأمین حفظ شود. باید زمینه عرضه نیز نظارت لازم انجام شود.
این کارشناس پولی و بانکی با بیان اینکه مردم تا جایی که می‌توانند باید از مصرف اضافی اجتناب کنند، گفت: هر نوع رفتار مصرفی هیجانی بر زنجیره تولید و عرضه می‌تواند فشار وارد کند. افزایش بی‌رویه مصرف می‌تواند برای کشور آسیب تلقی شود. مردم سعی کنند که در بعد اقتصادی رفتارهای مصرفی خود را کنترل کنند که فرصت بهتر و بیشتری برای تأمین و عرضه مناسب داشته باشیم. افزایش تقاضای مصرفی می‌تواند موجب اختلال عرضه شود؛ اما چیزی که به مردم ارتباط پیدا می‌کند، این است که با فشار تقاضا موجب این کمبود نشوند.