در راستای اجرای جزء (۱) بند (ب) ماده (۴۶) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت و بند (۱) راهبرد ششم برنامه جامع تامین و تخصیص حاملهای انرژی شبکه حملونقل کشور”ایجاد امکان شناسهدار کردن هر نوع سوختگیری برای خودروها و موتورسیکلتهای شخصی” و همچنین جزء (۳) بند (ث) قانون بودجه ۱۴۰۳ “وزارت نفت مکلف است از طریق شرکت تابعه ذیربط تصمیمی اتخاذ نماید که حداقل ۹۵% خودروهای بنزین سوز و نفت گازسوز صرفاً از کارتهای سوخت مختص خودرو استفاده نمایند” و در حال حاضر، اجرای آزمایشی طرح شناسه دار کردن تراکنشهای کارت اضطراری جایگاه در تهران آغاز شد.
در حال حاضر ۴۰ درصد از سوختگیریها از طریق کارت اضطراری جایگاهها انجام میشود که هیچ اطلاعاتی از هویت افرادی که از این کارتها سوختگیری میکنند وجود ندارد.
ایرادات رویه فعلی کارت اضطرار:
• تصدیگری جایگاهها بر کارتها و ایجاد نارضایتی برای مردم
• اعلام اتمام کارت سوخت در طول شبانهروز توسط برخی از جایگاهها
• دریافت هزینه از مردم در قبال تحویل کارت سوخت اضطراری
• نبود شفافیت و اطلاعات هویتی، مکانی و زمانی سوختگیری
• برداشت سوخت توسط افراد غیرمجاز
• عدم امکان سیاستگذاری گروههای مختلف
• عرضه خارج از شبکه سوخت
مزایای سامانه شناسهدار نمودن پرداختها:
• شناسه دار کردن تراکنشهای کارت اضطراری و ایجاد پروفایل سوخت برای هر فرد
• تخصیص سوخت به سکوهای اینترنتی بر اساس عملکرد، خودروهای امدادی و …
• کاهش نارضایتی مردم از نحوه خدمتدهی جایگاهها در کارت سوخت
• امکان برداشت سوخت از کارت اضطراری در طول شبانهروز
• ساماندهی، رصد و پایش عرضه خارج از شبکه علیالخصوص در شهرهای مرزی
• امکان اعمال سیاستهای تخصیص و برداشت
• مدیریت تخصیص و برداشت سوخت در شرایط بحرانی
• نگاشت تراکنش سوختگیری با تراکنش بانکی
• امکان ساماندهی تقاضای گروههای آسیبپذیر بهصورت برخط (سکوهای اینترنتی، خودروهای امدادی و خدمت رسان و…)
• امکان مدیریت مصرف سوخت توسط مالک خودرو
• تسهیل در سوختگیری با در دسترس بودن کارت اضطراری
• جلوگیری از سو استفاده غیرمجاز از کارت اضطراری و کاهش امکان انتقال یا بهرهبرداری خارج از چارچوب تعیینشده
• کاهش نارضایتی و شکایات مردمی با مشخص شدن فرآیند استفاده از کارت و حذف ابهام در خصوص سوءاستفادههای احتمالی
• امکان سیاستگذاری و مدیریت بهتر منابع سوخت بر اساس اطلاعات واقعی حاصل از تراکنشها
• افزایش عدالت در دسترسی به سوخت؛ کارت اضطراری به عنوان ابزار خدمترسانی به مصرفکننده واقعی برسد
• ایجاد داده و گزارشهای تحلیلی برای شناسایی الگوهای غیرعادی مصرف
علی شریفی | کارشناس اقتصاد