بررسی‌ها از سطح بازار نشان می‌دهد که طی روزهای اخیر قیمت روغن نباتی مجدد افزایش داشته که این امر با وجود رشد ۳ برابری قیمت در ماه با واکنش خانوارها روبه‌رو شده است.
بنابر آمار سالانه ۵ تا ۵.۵ میلیون تن دانه روغنی و کنجاله سویا به منظور تأمین کسری ۹۰ درصدی روغن وارد می‌شود که با احتساب قیمت‌های جهانی سالانه بیش از ۳ میلیارد دلار ارز از کشور خارج می‌شود که با حذف ارز ترجیحی و کاهش نسبی مصرف و جلوگیری از قاچاق به آن سوی مرزها و توسعه کشت دانه‌های روغنی انتظار می‌رود که با تحقق خوداتکایی در برنامه هفتم بتوان علاوه بر ارتقای امنیت غذایی و پایداری تولید از خروج ارز از کشور جلوگیری کرد.

با حذف ارز ترجیحی قیمت روغن در نیمه ماه گذشته نسبت به قبل بیش از ۲۰۰ درصد افزایش یافت که همین امر می‌تواند در مصرف و خرید روغن اثر بگذارد، کما اینکه آمارهای خرید کالابرگ هم مصداق این امر است چراکه در دور اول توزیع کالابرگ تقاضا برای خرید روغن بالا بود، اما بنابر گفته فروشندگان کاهش یافته است. این در حالی است که طی روزهای اخیر مجدد قیمت روغن افزایش یافته که این امر با واکنش آحاد جامعه و نمایندگان مجلس روبرو شده است چراکه آنها معتقدند که آزادسازی قیمت و حذف ارز نباید به معنای افزایش مجدد قیمت‌ها و التهاب بازار باشد.

بنابر اعلام فروشندگان قیمت انواع روغن خوراکی به طور متوسط ۱۲ درصد افزایش یافته است که شرکت‌ها علت این رشد قیمت را افزایش نرخ ارز حاصل از واردات روغن خام از ۱۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان به ۱۳۰ هزار و ۲۰۰ تومان اعلام کرده‌اند؛ اما آنچه حائز اهمیت است با توجه به افزایش ۳ برابری قیمت روغن در ماه اخیر و گرانی مجدد آن می‌تواند به کاهش مصرف ناشی از قدرت خرید خانوار منجر شود.

روز گذشته می‌دری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره احتمال شارژ کالابرگ شهروندان در صورت افزایش قیمت کالاهای اساسی گفت: ما جدول کالاهای اساسی را با توجه به میزان مصرف محاسبه و اگر ارزش آنها تغییر یابد، لحاظ می‌کنیم.

همچنین بخوانید:

تاب‌آوری بازار در روزهای جنگ

وی گفت: با توجه به آنکه یک قلم مثل روغن افزایش داشته، اما تخم‌مرغ و مرغ کاهشی بوده لذا مجموع این ۳ قلم را تا اواسط اسفندماه محاسبه می‌کنیم و به دولت می‌دهیم که اگر درمجموع افزایشی بود، بر اساس دستور رئیس‌جمهور و مصوبات، باید مبلغ کالابرگ افزایش یابد.

تولید ماهانه ۱۳۰ هزار تن روغن در سه ماه اخیر

همچنین بخوانید:

قفسه‌های پُر، چرخ‌های نیمه‌خالی؛ حکایت بازار کالای اساسی

علیرضا شریفی دبیر انجمن روغن نباتی گفت: در خصوص اینکه چه میزان از کالابرگ صرف خرید روغن شده است، آماری نداریم؛ اما به طور کلی در ۷ ماهه امسال یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن روغن تولید و توزیع شد که در تاریخ ۷۲ ساله صنعت روغن نباتی بی‌سابقه بود، اما متاسفانه از آبان ماه تولید روغن کاهش یافت.

به گفته وی، علی‌رغم آنکه با برودت هوا و در آستانه ماه مبارک رمضان انتظار بر آن بود که تولید و توزیع روغن بالا رود، اما این امر با روند کاهشی مواجه بود به طوری که در آبان ۱۷۵ هزار تن، آذر ۱۲۵ هزار تن و دی حدود ۱۴۰ هزار تن تولید داشتیم که در مقایسه با نیاز ماهانه ۲۰۰ هزار تن روغن در این مقطع از سال کاهش چشمگیری دارد، به همین خاطر در برخی مراکز و فروشگاه‌ها به میزان کافی روغن را مشاهده نمی‌کنیم.

شریفی ادامه داد: با توجه به عرضه حدود ۱۰۲ هزار تن روغن خام توسط شرکت بازرگانی دولتی و گشایش ارزی که در خصوص روغن‌های وارداتی جدید ایجاد شده، روند واردات روغن خام از مبادی خارجی اندکی افزایش یافته است که امیدواریم با این اتفاق مقارن با کاهش تقاضای ناشی از افزایش قیمت روغن بتوانیم شرایط بهتری نسبت به هفته‌های گذشته در آینده داشته باشیم.

دبیر انجمن روغن نباتی با اشاره به آینده بازار روغن بیان کرد: در حال حاضر با چند اتفاق مواجه هستیم که براین اساس بعید است که در کوتاه‌مدت در حوزه روغن نباتی به تعادل و آرامش بازار برسیم که یکی از این دلایل این است که مطالبات انبوه ارزی کارخانجات روغن نباتی پرداخت نشده است؛ بنابراین سرمایه در گردش ارزی کارخانجات برای خریدهای مجدد بشدت کاهش یافته به طوری که برخی کارخانه‌ها توان واردات ندارند و برخی دیگر از کارخانه‌ها به میزان گذشته امکان واردات ندارند، ضمن اینکه این امر باعث بی‌اعتمادی تأمین‌شدگان خارجی شده است و از طرفی نزدیکی ایام ماه مبارک رمضان و نوروز به افزایش تقاضا کمک می‌کند و یخ‌زدگی دریای خزر مسیر کشتیرانی که واردات روغن آفتاب از روسیه را دچار کندی کرده است و مجموعه این عوامل موجب شده روغن خام موجود در بنادر و کارخانجات یک‌سوم میزانی است که در این فصل باید داشته باشیم، لذا با میزان موجودی فعلی انتظار عرضه انبوه روغن معقول نیست، اما تلاشمان بر آن است که مشکلات کمتر شود.

به گفته وی، در شرایط فعلی برآورد تقاضا امری دشوار است، اما در این مقطع سال باید ماهانه ۲۰۰ تا ۲۲۰ هزار تن تولید داشته باشیم، حال اینکه با حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمت چقدر میزان مصرف کاهش می‌یابد، امری دشوار است. با میزان تولید میانگین ۱۳۰ هزار تن سه ماه اخیر فاصله چشمگیری دارد.

این مقام صنفی با بیان اینکه یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار از مطالبات ارزی کارخانجات روغن پرداخت نشده است، افزود: در خصوص روغن پالم از اسفند سال گذشته و در خصوص روغن‌های غیرپالم از اردیبهشت امسال مطالبات پرداخت نشده است که با وجود پیگیری‌های مکرر قرار است بانک مرکزی، وزارت جهاد و وزارت اقتصاد مطالبات تجار را مشخص و جدول زمان‌بندی پرداخت را تعیین کنند.

همچنین بخوانید:

قفسه‌های پُر، چرخ‌های نیمه‌خالی؛ حکایت بازار کالای اساسی

شریفی با اشاره به قیمت روغن در بازار بیان کرد: با حذف ارز ترجیحی، قیمت روغن تابع عرضه و تقاضا و بازار جهانی و رقابت است، اما تلاش ما بر آن است که نوسانات را به گونه‌ای مدیریت کنیم که تغییرات در فواصل زمانی کوتاه‌مدت نداشته باشیم.

دبیر انجمن روغن نباتی با بیان اینکه عرضه روغن بالاتر از نرخ درج شده بر روی کالا تخلف است، افزود: بعد از حذف ارز ترجیحی، قیمت هر حلب روغن ۵ کیلویی نیمه جامد حاوی امگا برای مصرف‌کننده یک میلیون و ۶۵۵ هزار و ۸۰۰ تومان است و عرضه بالاتر از این رقم تخلف و گران‌فروشی محسوب می‌شود.

تغییر سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی تولید راه‌حلی برای خودکفایی روغن

پیمان عالمی رئیس اتاق اصناف کشاورزی گفت: علی‌رغم تخصیص ارز یارانه‌ای به واردات دانه‌های روغنی در سنوات قبل از کشاورزان خواستار تولید دانه‌های روغنی و رقابت آنها با محصول وارداتی بودیم که روند کار موجب شده بود تا آنها انگیزه‌ای برای تولید نداشته باشند.

به گفته وی، با توجه به عدم رقابت تولید داخل با خارجی در شرایط تخصیص ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان، کشاورزان انگیزه و توان استفاده از تکنولوژی و دانش روز به منظور افزایش تولید و بهره‌وری نداشته باشند.

عالمی ادامه داد: با وجود بیشترین وابستگی به تأمین روغن به آن سوی مرزها، به دنبال تغییر سیاست‌گذاری و برنامه‌ها در راستای افزایش تولید و تحقق اهداف خودکفایی بودیم که با حذف ارز ترجیحی، اگر سیاست‌ها به‌درستی پیش رود، این امر منجر به افزایش تولید در واحد سطح دانه‌های روغنی و روغن در کشور خواهد شد.

رئیس اتاق اصناف کشاورزی با بیان اینکه قیمت خرید تضمینی متناسب با هزینه‌های تولید باید اصلاح شود، افزود: هیچ محدودیت و ممنوعیتی برای اصلاح قیمت‌ها وجود ندارد.

به گفته وی، در حال حاضر قیمت روغن و دیگر کالاها با نرخ‌های جهانی برابر شده و تنها نگرانی مصرف‌کنندگان است که با پرداخت یارانه از زنجیره به مصرف‌کنندگان از سبد معیشتی حمایت کند تا قدرت خرید افزایش یابد.

عالمی گفت: با توجه به کالابرگ، تقاضا برای خرید روغن روند روبه بهتری است و مشکلی در این خصوص وجود ندارد.

بنابر گفته کارشناسان، با حذف ارز ترجیحی، قیمت تمام‌شده کالاها به طور مستقیم وابسته به نوسان نرخ ارز است که بنابراین هرگونه افزایش قیمت نرخ ارز بر قیمت کالای اساسی اثر می‌گذارد، اما دولت در راستای پایداری تولید و حفظ قدرت خرید خانوار باید سیاست‌هایی اتخاذ کند تا نوسانات پی در پی منجر به کوچک شدن سفره خانوار نشود.