در هفتههای اخیر گوشتهای تنظیم بازاری در بازار مشاهده نمیشود که این امر باعث شده که قیمت هر کیلوگرم گوشت شقه در تهران به ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان برسد.
عرضه گوشتهای تنظیم بازاری در هفتههای اخیر تقریباً به صفر نزدیک شده است و گوشت مخلوط گوسفندی ۳۱۵ هزار تومان در میادین میوه و ترهبار و فروشگاههای زنجیرهای به فروش میرسید که اکنون وجود ندارد.
بر اساس مشاهدات میدانی هر کیلوگرم گوشت شقه گوسفندی در تهران حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان به فروش میرسد هرچند این محصول در نقاط دیگر کشور نرخهای متفاوتی دارد به طوری که هر کیلوگرم از این محصول در لرستان در محدوده ۵۰۰ هزار تومان به فروش میرسد.
غلامرضا نوری قزلجه وزیر جهاد کشاورزی در حاشیه جلسه هیات دولت در این ارتباط اظهار داشت: «در حال حاضر، تنها حداکثر ۷ درصد گوشت مورد نیاز کشور با ارز ترجیحی برای تنظیم بازار تأمین میشود، نه اینکه همه مردم بتوانند با ارز ترجیحی گوشت مصرف کنند.»
با وجود اعلام وزیر جهاد کشاورزی مبنی تداوم واردات گوشت قرمز با ارز ترجیحی هرچند به اندازه ۷ درصد نیاز کشور این محصول با قیمت تنظیم بازاری در بازار مشاهده نمیشود.
فتحی معاون وزیر جهاد کشاورزی نیز در این باره اظهار داشت: در جلسه دولت، اعلام شد که تمامی کالاهای اساسی مثل سنوات قبل ارز موردنیازشان تخصیص داده میشود. حتی نرخ ارزی که در قانون بودجه آمده بود و به ۳۷ هزار تومان رسیده بود، مجدداً به ۲۸۵۰۰ تومان برگشت که این اقدام بسیار مؤثری است برای اینکه بتوانیم مواد اولیه را به قیمت مناسب در اختیار واحدهای تولیدی قرار دهیم. دولت در این زمینه اقدامات خوبی انجام داده و همچنین تعهد کرده که هر آنچه برای بخش کشاورزی لازم است را تأمین کند.
به نظر میرسد که با وجود خواست وزارت جهاد کشاورزی برای تأمین کسری گوشت قرمز از محل واردات سازمان برنامه و بودجه مخالفتهایی برای تأمین ارز مورد نیاز گوشت قرمز حداقل با قیمت ترجیحی دارد؛ بنابراین گزارش با توجه به اینکه تولید گوشت قرمز در کشور به اندازه تقاضای موجود در بازار نیست و برنامههایی برای افزایش تولید و خودکفایی انجام نشده است، نبود گوشت تنظیم بازاری در بازار، منجر به ایجاد شوک میشود به طوری که با قیمتهای فعلی مصرف گوشت قرمز در طبقه متوسط جامعه نیز در حال حذف شدن است.
چند درصد از درآمد کارگران صرف خرید گوشت میشود؟
قیمت انواع گوشت قرمز اعم از گوسفندی و گوساله در بازار امروز هم به تبعیت از روزهای گذشته افزایشی بود و این مسئله نه تنها بر سرانه مصرف خانوارها تأثیر گذاشته بلکه نگرانی بسیاری از خانوادهها را برای تأمین حداقلی به همراه داشته است.
چند روز پیش سازمان برنامه و بودجه اعلام کرد که واردات گوشت قرمز از این پس شامل دریافت ارز ترجیحی نخواهد بود. البته وزارت جهاد کشاورزی نیز مخالفت خود را با این موضوع اعلام کرد و نسبت به عامل گران شدن مجدد گوشت قرمز در بازار در پی این تصمیم هشدار داد. این در حالی است که با وجود واردات گسترده نهادههای دامی که انتظار میرفت قیمت گوشت را کاهش دهد، اما نتیجه عکس داد.
رصد قیمتی از بازار و سایتهای فروش آنلاین نشان میدهد که قیمت گوشت قرمز بهخصوص گوشت گوسفندی به بالای یک میلیون تومان رسیده است. برای مثال قیمت سردست گوسفندی بستهبندیشده یک کیلوگرمی با قیمت یک میلیون و ۳۶۰ هزار تومان و گوشت گوسفندی ران ممتاز یک میلیون و ۱۱۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم فروخته میشود. همچنین هر کیلوگرم گوشت خورشتی گوسفندی یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان قیمت دارد. ران ویژه گوسفندی ۱ کیلوگرم یک میلیون و ۸۹۹ هزارتومان و ماهیچه ران گوسفندی به ازای هریک کیلوگرم یک میلیون و ۲۸۹ هزار تومان فروخته میشود.
گوشت گرانتر از همیشه…
از سویی دیگر، بر اساس آمارهای گمرک ایران، در سال گذشته ۲۲۹ هزار تن گوشت قرمز (اعم از گوساله، گوسفند و یا گرم و منجمد) با ارز ترجیحی (یا همان دلار ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی) وارد شده که این میزان حدود ۲۰ درصد کل ظرفیت مصرفی و صنعتی گوشت قرمز در کشور را تأمین میکرده است؛ بنابراین با حذف ارز ترجیحی تأمین گوشت قرمز برای بسیاری از خانوارها که قدرت آن گرانتر از گذشته شده و خرید آن برای بسیاری از خانوارها غیرممکن شده است. این در حالی است که نهادههای دامی به میزان کافی به کشور وارد شد و یکی از زنجیرههای کنترل قیمت گوشت مهار شد.
اما ازآنجا که قیمت جهانی غلات و سویا تحت تأثیر عواملی مانند شرایط آب و هوایی، تقاضای جهانی و سیاستهای تجاری گران شده و از سویی دیگر با بالا رفتن پرداخت هزینههای حملونقل بینالمللی، بیمه و سایر هزینههای مرتبط است بر قیمت نهایی افزوده شده و هزینه واردات این نهادهها را بسیار گرانتر از قبل کرده است.
تولید داخلی گوشت چارهساز است؟
بسیاری از منتقدان استفاده از ظرفیت داخل را راهکار میدانند درحالیکه پرورش دام در داخل کشور نیز با چالشهایی مانند افزایش دستمزد، کمبود انرژی، افزایش هزینه حملونقل و وابستگی به واردات نهادههای دامی روبهرو است که درنهایت باعث میشود تولید داخلی گوشت به اندازه نیاز داخل ممکن نباشد و وابستگی به واردات همچنان وجود داشته باشد. البته نقش دلالان و واسطههای متعدد در زنجیره تأمین گوشت را که منجر به افزایش قیمت گوشت برای مصرفکننده میشود را نباید نادیده گرفت.
نرخ بالای گوشت و سرکوب حداقل حقوق کارگری باعث شده بسیاری از مردم نتوانند این کالای مهم و ضروری را خریداری کنند. برای مثال حداقل حقوق کارگر امسال حدود ۱۳ میلیون و ۴۰۰ هزارتومان است که اگر کیلویی ۶۰۰ هزار تومان را ملاک قرار دهیم خرید هر کیلو گوشت گوساله سهمی معادل حدود ۵ درصد از حقوق یک ماه کارگر را میبلعد و دیگر به تأمین بقیه مایحتاج زندگی مجالی نمیدهد.
به نظر میرسد کمبود عرضه، افزایش هزینههای تولید، نوسانات نرخ ارز، تصمیمات شتابزده سازمان برنامه و بودجه و انفعال بیش از حد وزارت جهاد کشاورزی در این زمینه به گرانی گوشت دامن زده است. این در حالی است که تصور میشد با واردات زیاد نهادههای دامی و گوشتهای تنظیم بازاری قیمت گوشت اندکی متعادل شده تا در سفرههای خانوارها سهم بیشتری به خود بگیرد اما چرا چنین موضوعی رخ نداد باید وزارت جهادکشاورزی پاسخگو باشد.
کاهش امنیت غذایی کارگران با حذف ارز ترجیحی گوشت قرمز
نماینده کارگران در شورای عالی کار نسبت به حذف ارز ترجیحی گوشت قرمز واکنش نشان داد و گفت: با توجه به افزایش هزینههای زندگی و کاهش یا حذف ارز تخصیصی کالاهای اساسی سفره کارگران کوچکتر شده و بسیاری از کالاهای اساسی از سبد غذایی آنها حذف شده است.
محمدرضا تاجیک، نماینده کارگران در شورای عالی کار در گفتوگو با تسنیم، با اشاره به مشکلات معیشتی کارگران گفت: متأسفانه افزایش ۴۵ درصدی ماندگار نشد، افزایش قیمت دارو، افزایش قیمت مرغ، افزایش قیمت برنج و… باعث شده است که کارگران هر روز با مشکلات بیشتری در تأمین معاش روبرو باشند.
وی با اشاره به تصمیم اخیر سازمان برنامه و بودجه برای حذف ارز ترجیحی گوشت قرمز و خارج شدن این محصول از دسته کالاهای یارانهای گفت: به زودی این تصمیم بر امنیت غذایی کارگران اثرگذار خواهد بود. با یک محاسبه سرانگشتی میتوان دید که کارگر ۸ ساعت در روز باید زحمت بکشد، عرق بریزد، ظلم و جور کارفرما را تحمل کند تا با تمام دستمزد روزانهاش ۳۰۰ گرم گوشت قرمز بخرد؛ برای مزدبگیرانی که بیشتر از حداقل درآمد دارند و مثلاً دستمزد روزانهشان دو برابر است، کل حقوق یک روز، نیم کیلو گوشت قرمز یا کمی بیشتر میشود.
تاجیک با تأکید بر اینکه کارگران نباید قربانی تصمیمهای دولتمردان باشند افزود: دولت با این استدلال که دلار نداریم ارز ترجیحی گوشت و خوراک دام را قطع میکند، باعث کوچک شدن سفره کارگر و حذف مواد غذایی مهم از سفره کارگران میشود.
نماینده کارگران در شورای عالی کار بیان کرد: بعد از قطع ارز ترجیحی دارو و تجهیزات پزشکی، بسیاری از خدمات در این زمینه برای کارگران بسیار گران و تهیه آن دشوار شد. دولت باید فکری به حال گوشت قرمز کند. مصرف برخی از مواد غذایی برای سلامت کارگران حائز اهمیت است. در هفتههای اخیر حتی گوشتهای تنظیم بازاری در بازار مشاهده نمیشود که این امر باعث شده که قیمت هر کیلوگرم گوشت شقه در تهران به ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان برسد.
وی گفت: با توجه به گرانیها و افزایش هزینههای زندگی، سفره کارگران کوچکتر شده و بسیاری از کالاهای اساسی از سبد غذایی آنها حذف شدهاند. این امر به دلیل افزایش قیمت ارز، کاهش یا حذف ارز تخصیصی به کالاهای اساسی و عدم توانایی کارگران برای تأمین نیازهای روزمره است.
تاجیک گفت: بدون شک دولت میداند که کارگران با دستمزد فعلی قادر به تهیه مواد غذایی نیستند چراکه حقوق کارگر یکبار در سال افزایش پیدا میکند اما صد برابر باید تاوان گرانیهای یکباره را بدهد. اگر توان مهار تورم و گرانیها در حال حاضر موجود نیست، حداقل چند قلم از کالاهای اساسی مصرفی به صورت یارانهای و سهمیهای در اختیار مردم قرار گیرد،
وی درباره اجرای طرح کالابرگ افزود: بسیاری از کارگران مشمول این طرح نشدند، به طور مثال یک کارگر منشی مطب بوده است، کارفرمای او برای فرار از مالیات انتقال کارت را با کارت کارگر انجام داده است و این موضوع به معنی این تلقی شده که کارگران وضع مالی خوبی دارد و از دهک بندی مشمول طرح کالابرگ خارج شده است. در حالی که واقعیت ماجرا چیز دیگری است. کارگر مظلوم از ترس بیکاری در مقابل اقدام کارفرما سکوت کرده است و اکنون مشمول دریافت یارانه و طرحهای حمایتی نمیشود. این موارد باید با بازرسیهای کار اصلاح شود. تعداد زیادی از کارگران قربانی مشکلات معیشتی هستند و توان تأمین امورات زندگی را ندارند.