یوسف پزشکیان پسر رئیس دولت چهاردهم در اظهارنظری بیادبانه خطاب به منتقدان عملکرد پدرش گفته که جانفدایان هزینه زندگی خود را نصف کنند تا دولت پدرش بتواند کشور را اداره کند.
هرچند این اظهارنظر طلبکارانه پسر پزشکیان پس از ثبت بالاترین تورم ۸۲ سال اخیر به مردم ایران، نشاندهنده ذات همیشگی جریان اصلاحطلب است، اما جهت اطلاع پسر پزشکیان که از مردم جان فدا خواسته هزینههای زندگی خود را نصف کنند تا دولت بتواند کشور را مدیریت کند، باید گفت: یوسفخان، آنچه تو از مردم میخواهی عملا با عملکرد دولت پدرت در ۲ سال اخیر اتفاق افتاده و خرید مردم خصوصا اقشار متوسط و کمدرآمد حتی کمتر از نصف شده است.
بررسی قدرت خرید کارگران برای تامین سبد معیشت
در این زمینه کافی است قدرت خرید کارگران در پایان دولت شهید رئیسی (مرداد ۱۴۰۳) را با مرداد ۱۴۰۵ بر مبنای سبد معیشت مقایسه کرد. هزینههای خوراکی سبد معیشت کارگران بر اساس سبد ارائهشده از سوی انستیتو تحقیقات تغذیهای و صنایع غذایی کشور (با همکاری دانشکده علوم تغذیه و رژیمشناسی دانشگاه علوم پزشکی تهران)، برای میزان حداقل کالری موردنیاز هر فرد محاسبه میشود.
این موسسه، حداقل کالری موردنیاز افراد را تعیین میکند که شامل ۱۳ ماده غذایی اصلی است که میتواند نیازهای تغذیهای روزانه افراد را برآورده کند. این سبد شامل اقلام مختلفی است که مصرف روزانه و ماهانه آنها به میزان مشخص، احتمال بروز مشکلات ناشی از سوءتغذیه را کاهش میدهد؛ به عبارت دیگر، اگر افراد این اقلام را مطابق با توصیههای انستیتو مصرف کنند، دچار کمبودهای غذایی نخواهند شد.
بر اساس اطلاعات مرکز آمار از قیمت خوراکیها، هزینه تامین مواد غذایی سبد معیشت کارگری در مرداد ۱۴۰۳ در پایان دولت شهید رئیسی ۳ میلیون و ۳۲۵ هزار تومان بود که معادل ۴۴ درصد حداقل حقوق یک کارگر به اضافه یارانه نقدی (میانگین ماهانه ۳۵۰ هزار تومان برای دهکهای مختلف) بود.
در سال ۱۴۰۳ حداقل حقوق هر کارگر ۷ میلیون و ۱۶۶ هزار تومان و با احتساب یارانه نقدی ۷ میلیون و ۵۱۶ هزار تومان بود. بنابراین هر کارگر ضمن تامین هزینه خوراکی موردنیاز طبق سبد معیشت در طول ماه، ۵۶ درصد حقوقش باقی میماند که میتوانست صرف سایر مخارج زندگی همچون اجاره، حملونقل، قبوض آب و برق و گاز، پوشاک و درمان … کند. یعنی در پایان دولت شهید رئیسی، کمتر از نصف حقوق هر کارگر برای خرید مواد غذایی ضروری زندگی کافی بود.
اما به لطف سیاستهای مخرب دولت پزشکیان و افزایش تورم به بالاترین رقم ۸۲ سال اخیر، در مرداد ۱۴۰۵ هزینه تامین مواد غذایی سبد معیشت کارگری به ۱۱ میلیون و ۲۶۰ هزار تومان افزایش یافته یعنی ۲۳۹ درصد نسبت به مرداد ۱۴۰۳ بیشتر شده است. این در حالی است که حداقل حقوق کارگران به اضافه یارانه نقدی و کالابرگ نسبت به مرداد ۱۴۰۳ فقط ۱۳۹ درصد بیشتر شده و به ۱۷ میلیون و ۹۷۵ هزار تومان رسیده است.
بنابراین در مرداد ۱۴۰۵ هر کارگر برای تامین مواد غذایی ضروری در طول ماه طبق سبد معیشت باید ۶۳ درصد از حقوق خود را خرج میکرد و فقط ۳۷ درصد آن برای سایر مخارج باقی میماند.
نکته مهم آن است که اکثر کارگران جزو دهکهای ۱ تا ۶ هستند و ضریب اهمیت مواد غذایی در سبد کالاهای مصرفی این دهکها به طور متوسط ۴۰ درصد است. یعنی کارگران مجبورند ۶۰ درصد درآمد خود را صرف هزینههای غیرقابل اجتناب دیگری همچون اجاره مسکن، کرایه حمل و نقل، پرداخت قبوض، درمان و … کنند و حداکثر ۴۰ درصد درآمدشان را میتوانند خرج مواد غذایی کنند. با افزایش تورم مواد غذایی و عدم افزایش حقوق کارگران متناسب با تورم، این قشر زحمتکش در سالهای اخیر به تدریج مجبور شدهاند از خریدهای مواد غذایی خود بکاهند و حتی خوراکیهای گرانتر مثل گوشت و مرغ را حذف کنند.
در مرداد ۱۴۰۳ در پایان دولت شهید رئیسی، سهم تامین مواد غذایی سبد معیشت از کل دریافتی یک کارگر با حداقل درآمد (حداقل حقوق به اضافه یارانه نقدی) ۴۴ درصد بود که نزدیک به ضریب اهمیت ۴۰ درصدی مواد غذایی از سبد کالای مصرفی کارگران بود. اما این رقم هماکنون به ۶۳ درصد افزایش یافته است.
در پایان دولت شهید رئیسی کارگران به علت کسری درآمد، فقط ۹.۶ درصد از مواد غذایی ضروری در سبد معیشت را نمیتوانستند تهیه کنند اما این رقم در مردادماه امسال به ۳۶.۱ درصد افزایش یافته یعنی در دولت پزشکیان کسری بودجه کارگران برای خرید مایحتاج ضروری تقریبا ۴ برابر شده است. از لحاظ ریالی در پایان دولت شهید رئیسی کارگران ۳۱۸ هزار تومان کسری بودجه برای تامین همه مواد غذایی ضروری در سبد معیشت داشتند اما هماکنون در دولت پزشکیان این رقم به ۴ میلیون تومان افزایش یافته است.
اگر بخواهیم از اصطلاحات مورد علاقه دولت پزشکیان استفاده کنیم باید بگوییم ناترازی جیب کارگران در دولت پزشکیان نسبت به پایان دولت شهید رئیسی نزدیک به ۴ برابر شده است.


