احمد توکلی، چهره شناخته‌شده اقتصاد عدالت‌محور و رئیس هیأت‌مدیره دیده‌بان شفافیت و عدالت، روز چهارشنبه در پی سکته قلبی و بستری شدن در بیمارستان، در ۷۴ سالگی دار فانی را وداع گفت.
احمد توکلی، اقتصاددان عدالت‌خواه، معتقد بود قیمت‌گذاری دولتی در بخش انحصاری اقتصاد ایران ضرورتی برای مهار رانت و حمایت از منافع عمومی است. توکلی، چهره برجسته اقتصاد سیاسی ایران، سال‌ها در عرصه دانشگاهی، پژوهشی و سیاست‌گذاری اقتصادی فعال بود. او را بیشتر باید به‌عنوان یک اقتصاددان ساختارگرا و عدالت‌محور شناخت که در پی اصلاح نظام اقتصادی کشور، مبارزه با فساد و حمایت از منافع عمومی بود. در کنار این نقش‌ها، برخی مواضع او درباره قیمت‌گذاری دستوری و بازار سرمایه مورد نقد قرار گرفته است؛ اما بررسی دقیق‌تر نشان می‌دهد که این مواضع ریشه در درک عمیق توکلی از واقعیت‌های اقتصاد ایران و ضرورت تنظیم‌گری در شرایط انحصار دارد.
توکلی بر این باور بود که قیمت‌گذاری دستوری، اگرچه ابزار دولتی و مداخله‌ای است، اما در اقتصاد غیررقابتی ایران یک ضرورت است.او معتقد بود: بازار در بسیاری حوزه‌ها، مثل انرژی، دارو و خدمات اساسی، انحصاری و غیرشفاف است. در چنین شرایطی، اجازه دادن به بازار برای تعیین قیمت‌ها، به نفع انحصارگران تمام می‌شود و قیمت‌ها را به شکلی غیرمنصفانه افزایش می‌دهد. قیمت‌گذاری دستوری باید با نظارت دقیق، شفافیت و عدالت اجتماعی همراه باشد تا به مردم آسیب نرساند و منجر به رانت نشود. بنابراین، از منظر توکلی، اقتصاد دستوری در ایران، یک پاسخ به وضعیت خاص انحصار و عدم رقابت است، نه یک سیاست اقتصادی صرفاً ایدئولوژیک یا ضد بازار.
ریشه‌های مواضع توکلی را باید در تخصص علمی و کار پژوهشی او جست‌وجو کرد: دکترای اقتصاد با تمرکز بر ریشه‌های تورم و مسائل کلان اقتصادی، ریاست مرکز پژوهش‌های مجلس و تکیه بر تحلیل‌های دقیق سیاست‌گذاری و تأسیس NGO «دیده‌بان شفافیت و عدالت» برای پیگیری فساد اقتصادی.