۳۰ حوزه بسیج دانشجویی دانشگاههای تهران بزرگ در بیانیهای با عنوان «تله جمعیتی؛ فاجعهای در راه است» نسبت به روند نگرانکننده کاهش جمعیت کشور هشدار دادند.
به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس، ۳۰ حوزه بسیج دانشجویی دانشگاههای تهران بزرگ با صدور بیانیهای با عنوان «تله جمعیتی؛ فاجعهای در راه است» نسبت به روند کاهشی جمعیت کشور هشدار دادند و از مسئولان خواستند که با درک درست از شرایط موجود، برای مقابله با این بحران اقدام فوری و مؤثر داشته باشند.
دراین بیانیه خطاب به مسئولان محترم جمهوری اسلامی ایران، بهویژه ریاست محترم جمهور، وزیر محترم بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزیر محترم علوم، تحقیقات و فناوری، و اعضای محترم ستاد ملی جمعیت، آمده است: ما جمعی از دانشجویان دغدغهمند انقلاب اسلامی، با تکیه بر هشدارهای مکرر رهبر معظم انقلاب درباره خطر کاهش جمعیت، و با مشاهدهٔ شواهد آماری و میدانی نگرانکننده، نکاتی را در جهت مسئولیتپذیری ملی و دانشگاهی در این زمینه به حضورتان عرضه میداریم.
تله جمعیتی؛ فاجعهای در راه است!*
بر اساس آمارهای موجود، ایران سومین کشور جهان از نظر سرعت حرکت بهسوی سالمندی است؛ و تا سال ۱۴۳۰، بیش از ۴۰ درصد جمعیت کشور در بازه سنی ۳۰ تا ۶۰ سال قرار خواهند گرفت.
همچنین، سقوط نرخ باروری ایران از ۶.۵ به ۱.۶ در طول تنها ۳۰ سال، یکی از سریعترین و چشمگیرترین کاهشهای نرخ باروری در تاریخ بشر محسوب میشود. با توجه به روند فعلی، ورود ایران به تله جمعیتی تا سال ۱۴۰۷ قطعی خواهد بود، و خروج از آن ممکن است بیش از ۱۵۰ سال به طول انجامد.
پیری جمعیت؛ زنگ خطر برای آیندهٔ ایران قوی
کاهش فرزندآوری و پیری جمعیت، آثار چندبُعدی و گستردهای در پی دارد؛ از جمله:
۱. ایجاد شکافهای نسلی بهدنبال برهمخوردن توازن جمعیت
۲. کاهش جمعیت در سن کار و رشد، و افزایش نسبت سالمندان
۳. افزایش بار بازنشستگان و فشار بر صندوقهای بازنشستگی و تأمین اجتماعی
۴. تضعیف و افزایش هزینههای نظام سلامت
۵. کاهش توان دفاعی و افزایش تهدیدات امنیتی
۶. رکود اقتصادی، کاهش پویایی فرهنگی و تضعیف جبههٔ انسانی انقلاب اسلامی
نقش راهبردی دانشگاه در آیندهسازی جمعیتی
دانشگاهها و تشکلهای دانشجویی نقش مهمی در فرهنگسازی، سیاستپژوهی و تسهیلگری اجتماعی دارند. طبق گزارش مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی، در سه سال گذشته ازدواج دانشجویی بیش از ۱۰ درصد رشد داشته و به بالای ۵ هزار مورد در سال رسیده است.
این ظرفیتها باید تقویت شوند، نه نادیده گرفته شوند. تسهیل ازدواج دانشجویان میتواند بهعنوان یکی از راهبردهای کلیدی در سیاستهای جوانی جمعیت بهطور جدی پیگیری شود؛ بهشرط آنکه زیرساختها و حمایتهای لازم در محیطهای دانشگاهی فراهم گردد.
قانون و سیاستهای ابلاغی؛ سند تکلیف مسئولان
در اسناد بالادستی و قوانین موجود، بارها به لزوم اقدام در زمینه جوانی جمعیت تأکید شده است. از جمله، سیاستهای کلی جمعیت ابلاغی مقام معظم رهبری در سال ۱۳۹۳، که بهویژه در بندهای دوم و سوم بر موارد زیر تأکید دارد:
رفع موانع ازدواج، تسهیل و ترویج تشکیل خانواده و افزایش فرزند
کاهش سن ازدواج و حمایت از زوجهای جوان
اختصاص تسهیلات مناسب برای مادران، بهویژه در دوران بارداری و شیردهی
پوشش بیمهای هزینههای زایمان و درمان ناباروری
تقویت نهادها و مؤسسات حمایتی ذیربط
اجرای این موارد برعهده قوای سهگانه و مجمع تشخیص مصلحت نظام نهاده شده و نیازمند تقسیمکار و همکاری میان نهادهای حاکمیتی است.
از سوی دیگر، در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، بهویژه در مواد ۷، ۲۲ و ۲۶، صراحتاً به محیطهای دانشگاهی پرداخته شده و اجرای اقدامات حمایتی از مادران، ایجاد مهدکودک، تسهیلات بارداری، و حمایت از ازدواج دانشجویی برعهده وزارتخانههای علوم و بهداشت نهاده شده است. بااینحال، بررسیها در سطح دانشگاههای کشور نشان میدهد که در اجرای این تکالیف، کوتاهی و غفلت جدی صورت گرفته است.
مطالبه روشن، اقدام فوری
بسیج دانشجویی، بهعنوان یکی از تشکلهای انقلابی و فعال دانشگاهی، پیگیری این مسئلهٔ حیاتی را وظیفهٔ خود میداند و با تأکید بر اهمیت آن، از کلیه مسئولان ذیربط خواستار است:
۱. اجرای دقیق و بیدرنگ قانون جوانی جمعیت در محیطهای دانشگاهی
۲. فراهمکردن زیرساختهای خوابگاه متأهلی، مهدکودک، مرخصی و حمایتهای لازم برای مادران دانشجو
۳. حمایت قانونی، مالی و فرهنگی از ازدواج و فرزندآوری دانشجویان
و اعلام میدارد که تمامی ظرفیتهای قانونی، رسانهای و اجتماعی خود را برای پیگیری این مطالبهٔ ملی به کار خواهد گرفت.