مروری بر سفرهای استانی پرشمار دولت سیزدهم

سفرهای استانی یکی از اقدامات برجسته دولت سیزدهم بود. شهید سید ابراهیم رئیسی از نیمه مرداد 1400 که به‌صورت رسمی به‌عنوان رئیس قوه مجریه اداره کشور را به دست گرفت اعتقاد داشت خیلی به گزارش‌های مدیران اکتفا نخواهد کرد و با ارتباط چهره به چهره می‌خواهد از مشکلات مردم باخبر شود.
دولت سیزدهم در همان سال اول فعالیتش دور اول سفرهای استانی را به اتمام رساند یعنی 30 سفر استانی انجام شد. این در حالی است که دولت چهاردهم در سال اول فعالیتش فقط 8 سفر استانی داشت.
بدین ترتیب دولت سیزدهم با هدف افزایش ارتباطات با مردم، سفرهای استانی را که در دولت حسن روحانی متروکه شده بود احیا کرد؛ البته شهید رئیسی به بازدید صرف نیز اکتفا نکرد بلکه از نزدیک در جریان جزئی‌ترین مسائل هر استان قرار می‌گرفت.

روند سفرهای استانی دولت سیزدهم به گونه‌ای بود که در پایان هر سفر به هر استان بسیاری از مردم به رفع مشکلات موجود در استان و گشایش گره‌های معیشتی خود از جمله احیای واحدهای تولیدی راکد و نیمه راکد و همچنین رفع مشکلات فعالیت‌های اقتصادی امیدوار می‌شدند و با رصدی که از عملکرد مدیران استانی می‌شد، بسیاری از مدیران ناکارآمد برکنار شدند. همچنین در سفرهای استانی علاوه بر در نظر گرفتن بودجه برای مصوبات همان سفر و تخصیص منابع در نظر گرفته شده برای پروژه‌های عمرانی، بانک‌ها نیز مکلف به پرداخت تسهیلات مورد نیاز مردم و خصوصاً صنایع می‌شدند.
رهبر معظم انقلاب نیز در یکی از دیدارهای خود با اعضای هیات دولت سیزدهم یکی از محاسن دولت سیزدهم را ارتباط رودررو و نزدیک با مردم در سفرهای استانی عنوان کردند.

300 همت برای رفع مشکلات مردم
دولت سیزدهم در سفرهای استانی از زاویه تصویب پروژه‌های عمرانی، تکمیل پروژه‌های عمرانی نیمه‌تمام در طول 33 ماه خدمت خود، نزدیک به 50 سفر استانی داشت که ماحصل این سفرها، تصویب حدود 300 همت بودجه بود و بیش از ۱۱۰۰ پروژه عمرانی در قالب مصوبات سفر، تکمیل و به بهره‌برداری رسید.

تاریخچه سفرهای استانی در ایران
حضور رئیس‌جمهور به همراه اعضای هیات دولت و مدیران عالی کشور در استان‌ها و نقاط مختلف کشور در بیشتر کشورهای دنیا امری رایج بوده و در ایران نیز پس از انقلاب اسلامی سفر به استان‌ها و مناطق کشور توسط روسای جمهور و هیات دولت انجام می‌شد که هدف آن‌ها مشاهده وضعیت مشکلات و مسائل از نزدیک به منظور بهبود تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌های کلان کشوری بود.

رهبری انقلاب در زمان دولت احمدی‌نژاد که سفرهای استانی را به شیوه جدیدی راه‌اندازی کرد، در خصوص سفرهای استانی و اهمیت آن فرموده بودند «نگاه و عواطف و همت مسئولین باید میان همه شهرهای کشور تقسیم شود. اینجور نباشد که یک شهری، یک منطقه‌ای که دوردست است، از شعاع همت و تصمیم مسئولین دور بماند؛ نه، دور و نزدیک ندارد. امروز در این کشور شهرهائی و مناطق دوردست و کوچکی موفق می‌شوند که مسئولان کشور را، یعنی رئیس‌جمهور را، دولت را، وزرا را از نزدیک ببینند، به آنها نامه بدهند یا حرف بزنند و از زبان آنها و حنجره آنها مستقیماً سخن بشنوند که در روزگارهای گذشته در طول تاریخ، امید این را نداشتند که حتی یک مدیر درجه سه به آنها سرکشی کند. ۱۳۸۶/۱۰/۱۵»

شاید بتوان گفت سفر استانی به معنی متداول امروز از زمان دولت‌های نهم و دهم و حضور محمود احمدی‌نژاد در میان جامعه تجلی یافت که آن نیز موافقان و مخالفان متعددی را نسبت به هدف و نتایج این سفرها به دنبال داشت.

در دولت نهم و دهم تا حدی تابوی معمول سفرهای استانی شکسته شد و این سفرها از روال بازدید از پروژه‌های عمرانی و افتتاحیه‌ها خارج شد و مسئولان بیشتر از گذشته در مناطق محروم و در میان مردم حاضر شدند.

احمدی‌نژاد پس از آغاز به کار در مرداد 1384 در ۱۸ آبان ماه همان سال و پس از گذشت ۳ ماه از شروع به کار دولت نهم، نخستین سفر استانی خود به مقصد خراسان جنوبی انجام داد.

دولت نهم و دهم طی ۸ سال فعالیت خود تا سال ۹۲، در کنار ۱۱۸ سفر خارجی احمدی‌نژاد، حدود ۱۲۰ سفر داخلی داشت که به طور میانگین سهم هر استان ۴ سفر و در ۹۶ ماه عمر این دولت، هر ۲۳ روز یک سفر استانی انجام شده است.
اما با آغاز دولت حسن روحانی، سبک سفرهای استانی احمدی‌نژادی مورد نقد اعضا و حامیان دولت تدبیر و امید قرار گرفت و آن‌ها علاوه بر حجم بالای مصوبات دولت در این سفرها، عدم اختصاص بودجه لازم برای این مصوبات، فقدان کار کارشناسی برای تصویب پروژه‌ها و حضور همه اعضای دولت در سفرها، تلاش برای پررنگ نشان دادن حضور مردم و ترویج پوپولیسم را از معایب سفرهای استانی دولت قبل می‌دانستند.

حسن روحانی رئیس‌جمهور سابق ایران در خصوص مسئله سفرهای استانی گفته بود: اقدامات دولت در سفرهای استانی مبتنی بر مطالعات توسعه‌محور، کاهش تعداد مصوبات و پرهیز جدی از مصوبات غیرکارشناسی شده و آنی بوده است.

صادق مشاور روحانی در دی‌ماه 1392 پیش از نخستین سفر روحانی در دولت یازدهم به خوزستان گفت: در این سفر که سه روزه خواهد بود، شاهد استقبال مردمی نخواهیم بود چون دولت بنا ندارد کار تبلیغاتی انجام دهد بلکه هدفش حفظ کرامت انسان‌ها و خدمت به مردم است.
اما در عمل با ورود روحانی تفاوتی چندانی در تشریفات پدید نیامد و روحانی نیز با خودرو و تحت تدابیر شدید امنیتی از میان مردم گذشت.

روحانی پس از گذشت حدود ۶ ماه از دولت خود در نخستین سفر استانی در خوزستان وعده‌هایی همچون آماده‌سازی ۵۵۰ هزار هکتار اراضی زراعی، ایجاد ۳۰۰ هزار موقعیت شغلی، احیای کارون، اختصاص درصدی از درآمدهای نفتی به استان خوزستان و… و. به مردم داد که جز قسمت کوچکی از اراضی زراعی هیچ یک از موضوعات تا پایان عمر دولت نیز عملیاتی نشد.
به تدریج سنت حسنه سفرهای استانی در دولت حسن روحانی کنار گذاشته شد و او تمایلی به حضور در استان‌ها نشان داد و به مدیریت ویدئوکنفرانسی از تهران علاقه داشت. روحانی حتی برای افتتاح پروژه‌ها هم به استان‌ها نمی‌رفت و از دفترش در تهران دستور افتتاح را صادر می‌کرد. کار به جایی رسید که روحانی کمترین ارتباط رو در رو را مردم را داشت و با پایین‌ترین میزان محبوبیت کارش پایان یافت.

محبوبیت مردمی رئیسی

با آغاز دولت سیزدهم در نیمه مردادماه 1400 با توجه به حجم بالای مشکلات کشور از جمله در حوزه اقتصادی و معیشتی و کاهش اعتماد عمومی، بخش مهمی از وظیفه دولت جدید بر احیا و افزایش اعتماد عمومی و ارتباط بدون واسطه با مردم قرار گرفت.

رهبر انقلاب: برای وعده روزشمار تعیین کنید

رهبری معظم انقلاب در ششم شهریورماه 1400 در نخستین دیدار با ابراهیم رئیسی رئیس‌جمهور و اعضای کابینه دولت فرمودند: «همّتتان را متمرکز کنید بر اینکه یک بازسازی انقلابی و البتّه عقلانی و فکورانه در همه عرصه‌های مدیریّتی ان‌شاءالله به وجود بیاید؛ یعنی حرکت بر روی ریل انقلاب، در بخش‌های مختلف مدیریّتی‌ای که در کشور هست».

«مسئله احیای اعتماد مردم و امید مردم هم بسیار چیز مهمّی است؛ چون اعتماد مردم بزرگ‌ترین سرمایه دولت است. مردم وقتی به شما اعتماد کردند و امید به شما داشتند، با شما راه می‌آیند و کمکتان می‌کنند؛ این بزرگ‌ترین سرمایه است برای دولت که بتواند اعتماد مردم را جلب کند که البتّه این متأسّفانه یک مقداری آسیب دیده و بایستی ترمیم کنید این را و راهکارش هم این است که حرف و عمل مسئولین یکی باشد؛ وعده‌ای اگر به مردم دادید، طبق آن وعده اگر عمل کردید، مردم به شما اعتماد پیدا می‌کنند؛ اگر شما وعده کردید و عمل نشد یا گفتید فلان کار شده، مردم در واقعیّت دیدند نشده، اعتماد مردم سلب می‌شود؛ واقعاً باید خیلی بِجِد مراعات کنید این معنا را».

«برای وعده روزشمار معیّن کنید؛ تخمین بزنید یک کاری که می‌گویید این کار را خواهم کرد چه مدّتی طول خواهد کشید و روزشمار معیّن کنید و دانه‌دانه تعقیب کنید. بنده بارها در مجموعه‌های دولتی این را گفته‌ام که ما قاعده و قانون و مانند این چیزها کم نداریم؛ ما قانون و بنا و قاعده و هر چه طرح و برنامه‌ها و این حرفها بخواهید زیاد [داریم]؛ آنچه کمبود ما است عبارت است از همین که یک پیگیری جدّی‌ای انجام بگیرد».
اولین سفر استانی رئیسی

برکسی پوشیده نیست که رفع مشکلات مردم غیور استان خوزستان که در برهه‌های زمانی مختلف ثابت کرده‌اند که با مال و جان خود در راه اسلام و وطن ایستاده‌اند از تاکیدات مهم رهبر انقلاب بوده است؛ ایشان بارها در دیدار با مسئولان و مدیران دولت‌های مختلف اعلام کردند که اقدامات و فعالیت‌های انجام شده در سال‌های پس از جنگ تحمیلی لازم، اما ناکافی بوده است. رهبر معظم انقلاب اول مرداد ۱۴۰۰، درست چند روز پیش از آغاز فعالیت دولت سیزدهم تاکید کردند که «اگر توصیه‌های قبل مورد توجه قرار می‌گرفت، مسلماً این وضع ایجاد نمی‌شد که مردم وفادار خوزستان را با وجود این همه امکانات و استعدادهای طبیعی و کارخانجات در استان، ناراضی و ناراحت کند».
توصیه‌ها و تاکیدات رهبر انقلاب موجب شد که دولتِ مردمی سیزدهم از همان آغاز فعالیت حل مشکلات استان زرخیز خوزستان را در اولویت قرار دهد، از همین رو اولین سفر استانی آیت‌الله رئیسی در قامت رئیس‌جمهور به استان خوزستان انجام شد؛ سفری که به فاصله ۲ روز از رأی اعتماد مجلس شورای اسلامی به وزیران دولت، رقم خورد.
دولت مردمی نشان داد که تاکیدات رهبر انقلاب را به گوش گرفته است و لذا آغاز سفرهای استانی هیات دولت در سال ۱۴۰۲ نیز با سفر به استان خوزستان کلید خورد. ۷ اریبهشت 1401، درست چند روز پس از پایان ماه مبارک رمضان و آغاز دوباره سفرهای هیات دولت، آیت‌الله رئیسی با همراهی وزرا و معاونان ۱۵ وزارتخانه و ۶ تن از معاونان خود به منظور پیگیری مصوبات دور اول سفرها و با توجه به مغفول ماندن ظرفیت‌های استان خوزستان، در چهارمین مقصد از دور دوم سفرهای استانی عازم خوزستان شد.
آیت‌الله رئیسی در بدو ورود به استان خوزستان، تصریح کرد: خوزستان خط مقدم دفاع از وطن و مرز و بوم این کشور است و مردم این استان دین خودشان را به ایران و انقلاب اسلامی ادا کرده‌اند و امروز ملت ایران و مسئولین وظیفه مضاعفی نسبت به خوزستان دارند.
در حالی که براساس گزارش معاونت اجرایی ریاست جمهوری، بیش از هشت هزار میلیارد تومان از مصوبات دور اول سفر استانی هیات دولت به استان خوزستان تأمین اعتبار شده بود، رئیس‌جمهور در فرودگاه دزفول که نقطه آغاز هفتمین سفر هیات دولت به خوزستان بود، بار دیگر تاکید کرد: در دور دوم سفرهای استانی پیگیر مصوبات دور اول سفر هستیم تا ببینم که مسئولان چه کرده‌اند و مدیران بازخواست خواهند شد تا ببینیم که آنچه در دور اول سفرها تصویب شد، اجرایی شده است یا نه!

آخرین سفر استانی
نمونه پشتکار و تلاش شبانه‌روزی آیت‌الله رئیسی همین بس که پس از سفری دوروزه و پرکار در مازندران در اواخر اردیبهشت 1403، به فاصله یک روز یعنی در روز یکشنبه 30 اردیبهشت 1403 برای افتتاح سد خداآفرین راهی آذربایجان شرقی شد و به همراه رئیس‌جمهور کشور جمهوری آذربایجان این سد را افتتاح کرد تا علاوه بر حل مشکلات آبی منطقه، به جهانیان نشان دهد جمهوری اسلامی ایران با کشورهای منطقه هیچ مشکلی ندارد.
آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی رئیس‌جمهور، حوالی ساعت ۱۴: ۳۰ روز یکشنبه ۳۰ اردیبهشت هنگام بازگشت از مراسم بهره‌برداری سد قزل‌قلعه‌سی آذربایجان شرقی به سمت تبریز در سانحه سقوط بالگرد به شهادت رسید. در این سانحه دکتر حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه، آیت‌الله سید محمدعلی آل‌هاشم امام جمعه تبریز، دکتر مالک رحمتی استاندار آذربایجان شرقی، سردار سید مهدی موسوی رئیس یگان حفاظت رئیس‌جمهور و کادر پرواز نیز به درجه رفیع شهادت نائل شدند.