در خصوص عرضه خودرو در بورس کالا، لازم است چند نکته اساسی موردتوجه قرار گیرد. ماهیت بورس کالا به این صورت است که برای اقلام همگن مورداستفاده قرار میگیرد؛ یعنی کالاها باید ازنظر ویژگیها و کیفیت تفاوت چندانی باهم نداشته باشند. همچنین باید بازار آن کالا ازنظر عرضه و تقاضا، متعادل باشد. در این شرایط، بورس کالا میتواند بهعنوان ابزاری برای تنظیم بازار هرکالا، عملکرد کامل خود را ارائه کند. اگرمشکل کمبود کالا و یا بهعبارتیدیگر کمبود عرضه در مقابل تقاضا وجود داشته باشد، مسلماً عرضه کالا در بورس کالا میتواند با افزایش قیمتها همراه باشد.براین اساس خودروسازان برای رهایی از قیمتگذاری دستوری، خواستار عرضه خودرو در بورس هستند. طی سالهای گذشته که خودرو در بورس کالا عرضه شد، شرکتهای خودروساز و برخی صاحبنظران این بازار اعتقاد داشتند که استفاده از بورس کالا جهت عرضه خودرو، در طی زمان و عرضه خودرو در چند نوبت، منجر به کاهش تدریجی قیمتها می شود. اما به نظر میرسد واقعیت ماجرا در خصوص حمایت خودروسازان از عرضه خودرو در بورس کالا، مساله قیمتگذاری خودرو توسط شورای رقابت و تلاش این شرکتها برای یافتن راهکاری جهت خلاص شدن از قیمتگذاری دستوری است. بهعبارتدیگر در شرایط فعلی مشکل اصلی خودروسازان، قیمتگذاری دستوری خودرو توسط شورای رقابت است. این موضوع از دو جنبه قابل بررسی است. اول اینکه در شرایط فعلی، قیمتگذاری دستوری خودروهای تولیدشده توسط شرکتهای تولیدکننده خودرو داخلی بهعنوان قیمت سقف در نظر گرفته میشود و بر اساس آموزههای اقتصادی، هر نوع تعیین قیمت سقف که باهدف حمایت از مصرفکنندگان کالاها صورت میپذیرد، منجر به ایجاد بازار سیاه شده و درنهایت بازار با صفهای خرید مواجه می شود که این شرایط عیناً در بازار خودرو قابلمشاهده است. از سوی دیگر شورای رقابت به دلیل فقدان رقابت کافی در صنعت خودرو، اقدام به قیمتگذاری خودروهای تولیدی شرکتهای داخلی میکند و در شرایط فعلی که شرکتهای خودروساز داخلی با رقیبی در بازار مواجه نیستند، عدم قیمتگذاری نیز چندان منطقی به نظر نمیرسد. بنابراین در خصوص خودرو با مشکلی مواجه هستیم که درهرصورت راهکارهای اتخاذشده، بهنفع مصرفکنندگان نهایی نیست. همچنین ایجاد بازار سیاه و شکلگیری صف در بازار نیز منافعی را نصیب دلالان و سفتهبازان بازار خواهد کرد. به عبارتی در این شرایط هم تولیدکنندگان منافعی را ازدستداده و هم مصرفکنندگان متضرر میشوند. مسلماً در این شرایط، مصرفکنندگان از شرایط بازار ناراضی بوده و از سوی دیگر خودروسازان و فعالان صنعت خودرو نیز برای رهایی از قیمتگذاری شورای رقابت، پیشنهادهایی مانند عرضه خودرو در بورس کالا را مطرح میکنند.
همانگونه که قبلاً اشاره شد، اگرچه باعرضه خودرو در بورس کالا، شاهد محدود شدن قیمتها در بازار بودیم اما طی مدت نیز بین قیمتهای خودرو در کارخانه و بازار بورس، تفاوت قابلتوجهی وجود داشت. البته همانگونه که در ابتدای مطلب اشاره شد، انتظار هم همین بود که عرضه خودرو در بورس کالا، ازلحاظ تغییرات قیمتی چندان مؤثر نباشد، زیرا مساله عرضه محدود خودرو و امکان مدیریت بازار توسط تولیدکنند گان همانند گذشته ادامه داشت. با این اوصاف عرضه خودرو در بورس کالا، میتواند به رسالت و بهطورکلی ماهیت بازار بورس ضربه بزند. البته اشاره مجدد به این نکته نیز ضروری است که قیمتگذاری خودرو به دلیل انحصاری بودن این کالا از سوی شورای رقابت، صورت میگیرد. بنابراین یکی از مشکلات اساسی در خصوص عرضه خودرو در بورس کالا، کمبود میزان تولید خودرو در کشور است. با توجه به تولید محدود خودرو ، عرضه آن در بورس کالا و شکلگیری صفهای خرید در این بازار، میتواند به افزایش قیمتها منجر شود. به نظر میرسد برای حل اساسی این مشکل، باید افزایش رقابت در صنعت خودرو بهعنوان یک هدف موردتوجه قرار گیرد. با عنایت به اینکه در کوتاهمدت، امکان افزایش عرضه تولیدات داخلی به بازار وجود ندارد، افزایش واردات خودروهای خارجی و عرضه همزمان خودروهای داخلی و وارداتی در بازارمی تواند یکی از راهکارها باشد. این سیاست میتواند باهدف جبران کمبود عرضه خودرو در بازار؛ بهعنوان یک سیاستی کارآمد مورداستفاده قرار گیرد. در بازار نیز میتوان شرایط را بهگونهای تنظیم کرد که تولیدکنندگان داخلی ملزم به عرضه حداقل میزان خاصی از تولیدات در بورس باشند. بهعبارتدیگر برای آغاز این فرآیند، باید خودروسازان متعهد شوند که درمجموع، ماهیانه بخش قابلتوجهی از تولیدات خود را در بازار عرضه میکنند. در خصوص عرضه خودرو در بورس کالا، لازم است چند نکته اساسی موردتوجه قرار گیرد. ماهیت بورس کالا به این صورت است که برای اقلام همگن مورداستفاده قرار میگیرد؛ یعنی کالاها باید ازنظر ویژگیها و کیفیت تفاوت چندانی باهم نداشته باشند. همچنین باید بازار آن کالا ازنظر عرضه و تقاضا، متعادل باشد. در این شرایط، بورس کالا میتواند بهعنوان ابزاری برای تنظیم بازار هرکالا، عملکرد کامل خود را ارائه کند. اگرمشکل کمبود کالا و یا بهعبارتیدیگر کمبود عرضه در مقابل تقاضا وجود داشته باشد، مسلماً عرضه کالا در بورس کالا میتواند با افزایش قیمتها همراه باشد.براین اساس خودروسازان برای رهایی از قیمتگذاری دستوری، خواستار عرضه خودرو در بورس هستند. طی سالهای گذشته که خودرو در بورس کالا عرضه شد، شرکتهای خودروساز و برخی صاحبنظران این بازار اعتقاد داشتند که استفاده از بورس کالا جهت عرضه خودرو، در طی زمان و عرضه خودرو در چند نوبت، منجر به کاهش تدریجی قیمتها می شود. اما به نظر میرسد واقعیت ماجرا در خصوص حمایت خودروسازان از عرضه خودرو در بورس کالا، مساله قیمتگذاری خودرو توسط شورای رقابت و تلاش این شرکتها برای یافتن راهکاری جهت خلاص شدن از قیمتگذاری دستوری است. بهعبارتدیگر در شرایط فعلی مشکل اصلی خودروسازان، قیمتگذاری دستوری خودرو توسط شورای رقابت است. این موضوع از دو جنبه قابل بررسی است. اول اینکه در شرایط فعلی، قیمتگذاری دستوری خودروهای تولیدشده توسط شرکتهای تولیدکننده خودرو داخلی بهعنوان قیمت سقف در نظر گرفته میشود و بر اساس آموزههای اقتصادی، هر نوع تعیین قیمت سقف که باهدف حمایت از مصرفکنندگان کالاها صورت میپذیرد، منجر به ایجاد بازار سیاه شده و درنهایت بازار با صفهای خرید مواجه می شود که این شرایط عیناً در بازار خودرو قابلمشاهده است. از سوی دیگر شورای رقابت به دلیل فقدان رقابت کافی در صنعت خودرو، اقدام به قیمتگذاری خودروهای تولیدی شرکتهای داخلی میکند و در شرایط فعلی که شرکتهای خودروساز داخلی با رقیبی در بازار مواجه نیستند، عدم قیمتگذاری نیز چندان منطقی به نظر نمیرسد. بنابراین در خصوص خودرو با مشکلی مواجه هستیم که درهرصورت راهکارهای اتخاذشده، بهنفع مصرفکنندگان نهایی نیست. همچنین ایجاد بازار سیاه و شکلگیری صف در بازار نیز منافعی را نصیب دلالان و سفتهبازان بازار خواهد کرد. به عبارتی در این شرایط هم تولیدکنندگان منافعی را ازدستداده و هم مصرفکنندگان متضرر میشوند. مسلماً در این شرایط، مصرفکنندگان از شرایط بازار ناراضی بوده و از سوی دیگر خودروسازان و فعالان صنعت خودرو نیز برای رهایی از قیمتگذاری شورای رقابت، پیشنهادهایی مانند عرضه خودرو در بورس کالا را مطرح میکنند.
همانگونه که قبلاً اشاره شد، اگرچه باعرضه خودرو در بورس کالا، شاهد محدود شدن قیمتها در بازار بودیم اما طی مدت نیز بین قیمتهای خودرو در کارخانه و بازار بورس، تفاوت قابلتوجهی وجود داشت. البته همانگونه که در ابتدای مطلب اشاره شد، انتظار هم همین بود که عرضه خودرو در بورس کالا، ازلحاظ تغییرات قیمتی چندان مؤثر نباشد، زیرا مساله عرضه محدود خودرو و امکان مدیریت بازار توسط تولیدکنند گان همانند گذشته ادامه داشت. با این اوصاف عرضه خودرو در بورس کالا، میتواند به رسالت و بهطورکلی ماهیت بازار بورس ضربه بزند. البته اشاره مجدد به این نکته نیز ضروری است که قیمتگذاری خودرو به دلیل انحصاری بودن این کالا از سوی شورای رقابت، صورت میگیرد. بنابراین یکی از مشکلات اساسی در خصوص عرضه خودرو در بورس کالا، کمبود میزان تولید خودرو در کشور است. با توجه به تولید محدود خودرو ، عرضه آن در بورس کالا و شکلگیری صفهای خرید در این بازار، میتواند به افزایش قیمتها منجر شود. به نظر میرسد برای حل اساسی این مشکل، باید افزایش رقابت در صنعت خودرو بهعنوان یک هدف موردتوجه قرار گیرد. با عنایت به اینکه در کوتاهمدت، امکان افزایش عرضه تولیدات داخلی به بازار وجود ندارد، افزایش واردات خودروهای خارجی و عرضه همزمان خودروهای داخلی و وارداتی در بازارمی تواند یکی از راهکارها باشد. این سیاست میتواند باهدف جبران کمبود عرضه خودرو در بازار؛ بهعنوان یک سیاستی کارآمد مورداستفاده قرار گیرد. در بازار نیز میتوان شرایط را بهگونهای تنظیم کرد که تولیدکنندگان داخلی ملزم به عرضه حداقل میزان خاصی از تولیدات در بورس باشند. بهعبارتدیگر برای آغاز این فرآیند، باید خودروسازان متعهد شوند که درمجموع، ماهیانه بخش قابلتوجهی از تولیدات خود را در بازار عرضه میکنند.