از چندی پیش به‌دلیل کمبود شدید برنج خارجی ، شاهد افزایش قیمت برنج داخلی و خارجی در بازار هستیم به‌طوری‌که به نظر می‌رسد دولت چهاردهم نتوانسته بازار را به‌خوبی کنترل کند.
از سوی دیگر با توجه به آمارهای اشتباه وزارت جهاد کشاورزی در خصوص تولید محصولات مختلف مانند برنج ، به نظر می‌رسد انبارهای این کالای اساسی خالی باشد. از سوی دیگر ۲ ماه از رفع ممنوعیت واردات برنج می‌گذرد اما دولت تاکنون ۲۰۰ هزارتن سهمیه برنج به واردکنندگان داده است. این در حالی است که برنج‌های وارداتی، حداقل یک ماه دیگر وارد بازار می‌شود، از همین رو به نظر می‌رسد در آستانه ماه مبارک رمضان، شاهد بحران جدی درزمینهٔ تأمین برنج باشیم.
اما نکته قابل‌توجه این‌که در هفته گذشته جمعی از واردکنندگان برنج در نامه‌ای خطاب به رئیس‌جمهور، خواستار اصلاح نحوه سهمیه‌بندی برنج و فرآیند موجود در این حوزه شدند.

نباید سهمیه ویژه به شرکت‌ها داده شود
حسین پور قادری، یکی از واردکنندگان برنج که از امضاء کنندگان نامه نیز بوده و از شرایط موجود در واردات این کالای اساسی گلایه دارد ، گفت: در حال حاضر سهمیه‌های اعطایی واردات برنج، بسیار ناعادلانه است به شکلی که یک شرکت ۱۹ درصد سهمیه گرفته، ولی به شرکت دیگری حتی نیم درصد هم سهمیه واردات اختصاص پیدا نکرده است.
وی در خصوص نامه اخیر بیش از ۹۰ واردکننده به رئیس‌جمهور مبنی بر درخواست شفاف‌سازی روند واردات برنج، افزود: واردکنندگان برنج با نگارش این نامه، درصدد پیگیری دو موضوع بودند؛ یکی سهمیه عادلانه که معتقدیم در حال حاضر سهمیه‌ها بسیار ناعادلانه است و این روند باید تغییر کند، همچنین ضرورت شفاف‌سازی سهمیه‌بندی‌ها.
وی با اشاره به اینکه ناعادلانه بودن سهمیه و شرایط غیر شفاف اختصاص سهمیه واردات، نظم بازار را از بین برده، خاطرنشان کرد: در برخی موارد شاهد آن هستیم که شرکت‌های تازه‌واردی که رانت داشته اند، توانسته‌اند سهم زیادی از بازار واردات و تخصیص ارز برنج را داشته باشند، اما شرکتی که ۳۰ سال سابقه واردات برنج داشته، به آن زیر یک درصد سهمیه اختصاص داده‌شده و عملاً ادامه حیات این شرکت‌ها دچار مشکل می‌شود.
پور قادری،گفت: طی سال‌های اخیر شاهد آن بودیم که بار بعضی شرکت‌ها به‌راحتی ترخیص اما بار برنج دیگر شرکت‌ها، در گمرکات دپو و واردکننده خسارت زیادی را متحمل می‌شد. بنابراین به دنبال این هستیم تا رئیس‌جمهور این مشکل را حل کند، چون بارها این موارد را به مسئولین وزارت جهاد کشاورزی گوشزد کرده‌ایم، اما توجهی به گلایه ما نمی‌شود.
این واردکننده ، افزود: باید این مسئله را نیز به‌صورت شفاف بگوییم که پس از رفع ممنوعیت واردات این کالای اساسی، اکنون بخش قابل‌توجهی از سهمیه ۲۰۰ هزارتنی واردات برنج به‌صورت ویژه به چهار شرکت خاص داده‌شده  که این امر زمینه‌ساز فساد و رانت در بازار بوده و موجب می‌شود تا بازار برنج در انحصار چند شرکت خاص باشد.
پور قادری در پاسخ به این سؤال که این سهمیه‌ها چه رانتی را برای واردکنندگان خاص ایجاد می‌کند،گفت: طبیعتاً،وقتی این ارز  به عده خاصی داده شود، استفاده‌های نادرستی نیز از آن صورت خواهد گرفت و فضای رقابتی سالم را از بین می‌برد. بخشی از واردکنندگان،موافق حذف ارز واردات هستند تا رقابت سالم در بازار برنج حکم‌فرما شود،چون در وضعیت فعلی شاهد آن هستیم که برخی شرکت‌های واردکننده برنج، محصول خود را باقیمت ۴۲ هزارتومان و شرکتی دیگر آن را با همان کیفیت به قیمت ۴۸ هزارتومان به فروش می‌رساند و این‌ها شرایط بازار را بی‌ثبات می‌کند. این اعداد در سطح کلان، بسیار تأثیرگذار است. حالا باید این سؤال پرسیده شود که چرا برنج پاکستانی در بازار باقیمت ۷۵ هزارتومان عرضه می‌شود؟ جواب این است که در حال حاضر مشکلات واردات و نبود سهمیه برای بیشتر واردکنندگان، زمینه‌ساز ورود دلالان و واسطه گران به این بازار شده است.
پور قادری در پایان، گفت: باید برنج وارداتی با سود معقول ۱۵ درصد به فروش می‌رسید، اما در حال حاضر واردکنندگان نمی‌دادند باید چه واکنشی به شرایط بازار داشته باشند، چون برنج وارداتی در بازار و انبارها نیست. امیدواریم ارسال نامه به رئیس‌جمهور،تأثیری در خصوص سهیمِ بندی درست واردات برنج داشته باشد تا بتوانیم کما فی السابق، امنیت غذایی سفره خانوارهای ایرانی را تأمین کنیم.

ماجرای واردات برنج توسط شرکت‌های خاص
سعید باهران فعال بازرگانی و یکی از امضاء کنندگان این نامه نیز، گفت: اگر روند فعلی تخصیص سهمیه ارز به واردات برنج ادامه‌دار باشد، شاهد نابسامانی در بازار برنج خواهیم بود.
وی با اشاره به نامه‌نگاری اخیر واردکنندگان مبنی بر شفاف‌سازی روند واردات برنج،‌ تصریح کرد: مهم‌ترین هدفی که ازتنظیم این نامه و مکاتبه با رئیس‌جمهور، داشتیم شفاف‌سازی و عادلانه کردن تخصیص سهمیه واردات برنج بوده است. درحالی‌که فعلاً شاهد توزیع نامناسب و تخصیص سهمیه‌ها برای ثبت سفارش واردات هستیم.
باهران،افزود: پس از رفع ممنوعیت واردات برنج در پایان آبان ماه وزارت جهاد کشاورزی ۲۰۰ هزارتن سهمیه واردات برنج تخصیص داد اما بیش از ۱۰۰ هزارتن آن تنها به ۷ شرکت خاص اختصاص‌یافته است.
وی، ادامه داد: سهمیه اعطاءشده به سایر واردکنندگان، بسیار اندک و ناچیز بوده است (مثلاً ۱۰۰ یا ۲۰۰ تن) درحالی‌که بسیاری از این واردکنندگان باسابقه بوده و سال‌هاست که به واردات برنج مشغول هستند.امروز شرایط به‌جایی رسیده که حتی به شرکت‌های خارجی هم سهمیه داده می‌شود، درحالی‌که قبلاً سهمیه واردات تنها به شرکت‌های داخلی اختصاص داشت.
باهران، در ادامه، گفت:واضح است که در این شرایط، همه واردکنندگان نسبت به اعطای ناعادلانه سهمیه‌ها معترض هستند.برخی شرکت‌ها باوجود این‌که دو سال است شروع به کارکرده‌اند، اما توانسته‌اند به‌صورت شرکت‌های اقماری ظاهرشده ،سهمیه‌های بسیار بالایی را از آن خود کنند و به‌صورت نجومی ثبت سفارش واردات برنج، گرفته‌اند. یک شرکت دولتی در اولین سال فعالیت خود در این بازار، سهمیه واردات ۶۰ هزارتن برنج دریافت وبار نامرغوب هم وارد می‌کند. باهران،گفت: با این وضعیت، واردکنندگانی که ۱۰ تا ۲۰ سال سابقه واردات داشته و برند بوده‌اند، به‌مرور از عرصه تأمین غذایی خانوارهای ایرانی خارج می‌شوند و اصلاً باید از این حوزه کنار بروند. سیاست‌گذاران همان مسئله‌ای که با انحصاری کردن شرکت‌های خودروسازی در بازار خودرو برای مصرف‌کنندگان به وجود آوردند، در بازار برنج نیز صورت خواهند داد. با ادامه شرایط موجود ،شاهد خسارات گسترده‌ای به مصرف‌کنندگان و فعالان بازار برنج خواهیم بود و این وضعیت نگران‌کننده است.
وی،افزود:برخی مسئولان وزارت جهاد کشاورزی از این موضوع آگاه بودند اما کمکی به واردکنندگان نکردند و به همین دلیل، به سراغ نامه‌نگاری با رئیس‌جمهور رفتیم. اگردر وضعیت فعلی روند تخصیص ناعادلانه سهمیه ثبت سفارش ادامه داشته باشد، شاهد نابسامانی در بازار برنج خواهیم بود.