سرمایه گذاری بخش خصوصی در حوزه مسکن و ساختمان در سال اجرای نهضت ملی مسکن افزایشی شد. در سال های 1400 تا 1403 به ترتیب 460، 610 و و 900 هزار میلیارد تومان در بخش مسکن و ساختمان سرمایه گذاری شده است. بنابراین گارگاه های ساختمانی نیز در این مدت رونق گرفته است.
ورود سرمایه بخش خصوصی به ساخت و ساز رونق تولید و افزایش عرضه مسکن را در پی دارد؛ آمار صدور پروانه‌های ساختمانی نیز در همین مدت افزایشی است.
بر اساس اطلاعات مرکز آمار صدور پروانه صاختمانی از منفی 25 درصد در سال 1400 به بالای 20 درصد در پایا 1402 رسید.
دولت سیزدهم پس از پایان کار خود اعلام کرد ۲.۶ میلیون واحد را به مرحله ساخت رسانده است. اکنون عمده این واحدها در مرحله تامین زمین متوقف مانده است. طبق اعلام دولت قبل در بخش‌ های واگذاری زمین ۹۹ ساله، جوانی جمعیت، ایثارگران، زمین روستایی، مسکن حمایتی، نیروهای مسلح، بافت فرسوده، خودمالکی شهری، مسکن روستایی و مسکن مهر ۶۳۹ هزار واحد به اتمام رسیده است.
به گفته فعالان بازار مسکن با توجه به اینکه در نهضت ملی مسکن دولت به عنوان مجری طرح و سیاست گذار عمل می کند و ساخت و ساز توسط بخش خصوصی است؛ بنابراین تاثیر اجرای این برنامه در افزایش فعالیت بخش خصوصی در حوزه ساخت و ساز در آمارها خود را نشان می دهد. از طرف دیگر بخش مهمی از نهضت ملی مسکن مربوط به واحدهای خودمالکی است یعنی این واحدها را خود مردم با حمایت دولت ( پرداخت تسهیلات) می سازند در نتیجه ورود مردم به ساختمان سازی در طول اجرای نهضت ملی مسکن رونق گرفته است. آمارهای مرکز آمار هم نشان می دهد بیشتر ساختمان های ساخته شده مسکونی بوده و حدود 90 درصد را شامل می شود و 10 درصد ساخت و ساز ساختمان های غیر مسکونی است.
بر اساس این گزارش كل هزینه‌ های تمام شده برای 98 هزارو 554 ساختمان تکمیل شده برابر 244 همت بوده است که می‌ توان گفت برای هر ساختمان تکمیل شده به طور میانگین 2.5 میلیارد تومان هزینه صورت گرفته است. بررسي نتايج طرح «آمارگیری از سرمایه‌ گذاری در بخش ساختمان در نقاط شهری کشور- 1401» در بخش خصوصی و تعاونی کشور، نشان مي‌ دهد کل سرمایه ‌گذاری انجام شده توسط بخش خصوصی و تعاونی در سال 1400 برای 364 هزارو 608 ساختمان (احداث و افزایش بنا)، برابر با 452 همت (هزار میلیارد تومان) است که به طور متوسط برای هر ساختمان در سال 1400 تقریبا معادل 1.2 میلیارد تومان هزینه یا سرمایه ‌گذاری صورت گرفته است.
براساس نتایج طرح مشاهده می ‌شود که سرمایه‌ گذاری بخش خصوصی و تعاونی در بخش احداث ساختمان در سال 1400 برای 345 هزارو 165 ساختمان احداثی، تقریباً برابر با 443 همت (هزار میلیارد تومان) است که از این مقدار 339 همت (76.4 درصد) مربوط به ساختمان‌ های نیمه ‌تمام و تقریبا 104 همت (23.6 درصد) مربوط به ساختمان‌ های تکمیل شده است. همچنین سرمایه ‌گذاری انجام شده برحسب کاربری نشان می ‌دهد تقریبا 400 همت (90.2 درصد) مربوط به ساختمان‌ های مسکونی، حدود 34 همت (7.6 درصد) مربوط به ساختمان‌ های مسکونی و غیرمسکونی توأم و حدود 9.5 همت (2.2 درصد) مربوط به ساختمان ‌های غیرمسکونی است.
نتایج طرح نشان می ‌دهد که كل هزینه‌ های تمام شده برای 98 هزارو 554 ساختمان تکمیل شده برابر 244 همت بوده است که می ‌توان گفت برای هر ساختمان تکمیل شده به طور میانگین 2.5 میلیارد تومان هزینه صورت گرفته است. کل هزینه‌ هایی که در آینده برای 246 هزارو 611 ساختمان نیمه تمام، پیش بینی شده‌است تقریبا برابر با یک هزار و 282 همت است که می ‌توان گفت برای هر ساختمان نیمه تمام تقریبا 5.2 میلیارد تومان هزینه لازم است که تکمیل شود.
در سال 1400، از بین 364 هزارو 608 کارگاه دارای فعالیت ساختماني، نوع فعالیت ساختماني 287 هزارو 190 کارگاه (78.8 درصد) ایجاد بنای جدید، نوع فعالیت ساختماني 57 هزارو 975 کارگاه (15.9 درصد) تجدید بنا و نوع فعالیت ساختماني 19 هزارو 443 کارگاه (5.3 درصد) افزایش بنا در ساختمان موجود، بوده است. از این تعداد، 29.2 درصد فعالیت خود را تکمیل کرده و 70.8 درصد در حال ساخت بوده‌اند. سهم بخش خصوصی از ساخت‌وساز 99.9 درصد و بخش تعاونی 0.1 درصد بوده است.
براساس نتایج طرح مشاهده می ‌شود مساحت کل زمین در ساختمان ‌های احداث ‌شده 88.5 میلیون مترمربع و مساحت کل زیربنای آن 173 میلیون مترمربع بوده است بوده است که میانگین مساحت زمین هر ساختمان احداث‌ شده برابر 257 مترمربع و میانگین مساحت زیربنای آن برابر 501 مترمربع بوده است. نتایج طرح نشان می‌ دهد که 64.5 درصد ساختمان‌ های احداث شده، فاقد آسانسور هستند که می‌ تواند به این دلیل باشد که 55.4 درصد ساختمان‌ های احداث شده کمتر از 3 طبقه هستند. در رابطه با دریافت وام، نتایج طرح نشان می ‌دهد که از مجموع ساختمان‌ها، 27.5 درصد وام دریافت کرده ‌اند که میانگین آن 1.8 میلیارد تومان به ازای هر ساختمان بوده است.
با توجه به اینکه سرمایه گذاری در بخش ساختمان زود بازده نیست، یعنی حداقل دو سال زمان لازم است تا ساختمان کامل و در بازار عرضه شود. ثبات بازار مهمترین عامل جذب سرمایه بخش خصوصی در ساخت واحدهای مسکونی است. افزایش نرخ تورم و قیمت ها، بزرگترین تهدید در بازار مسکن است. افزایش قیمت مسکن همزمان با کاهش درآمدها، خریداران را از بازار مسکن دور می کند، بنابرین فروش مسکن و بازگشت سرمایه نیز در این شرایط سخت می شود و سرمایه گذاری بازارهای دیگر را برای کسب سود انتخاب می کند و سرمایه گذاری در بخش ساخت و ساز کاهش می ‌یابد؛ از سوی دیگر ساخت و ساز بیشتر به معنی تعادل عرضه و تقاضای مسکن است هر چه این تعادل بیشتر باشد قیمت ها ثبات بیشتری دارد. بنابراین سرمایه گذاری، ساخت و ساز، عرضه، ثبات قیمت و ثبات بازار مسکن مانند زنجیره به هم متصل است و کم وکاستی هر کدام از قسمتهای این زنجیره بازار را تحت تاثیر قرار می دهد. کاهش ساخت و ساز آثار خود را در سال های آینده نشان می دهد و مهمترین پیامد آن افزایش قیمت مسکن و عدم دسترسی اقشار جامعه بخصوص اقشار کم درآمد به مسکن است.