نیما نائینیان کارشناس بازارهای مالی گفت: نرخ ارز در طول جنگ حدود ۱۰ درصد رشد کرد که این مقدار رشد قابل قبول است.
کارشناس بازارهای مالی اظهار کرد: وقوع جنگ مستقیم بین ایران و اسرائیل موجب شد نرخ ارز تا حدودی روند صعودی را طی کند، با این حال بانک مرکزی موفق شد جلو افزایش بیشتر نرخ ارز را بگیرد.

وی تأکید کرد: نرخ ارز در طول جنگ حدود ۱۰ درصد رشد کرد که این مقدار رشد قابل قبول است. افزایش قیمت روزهای اخیر به دلیل وجود برخی نگرانی‌ها از پایان آتش‌بس هم طبیعی است و نرخ دلار در همان دامنه قبلی در حال نوسان است.

نائینیان بیان کرد: بانک مرکزی ابزارهایی دارد که با استفاده از این ابزارها توانست جلو رشد نرخ ارز را بگیرد؛ یکی از این ابزارها ذخایر طلا است.

این کارشناس بازار ارز تصریح کرد: سال‌های ۲۰۲۳، ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ سال سرمایه‌گذاری در دارایی‌های امن بوده است. در این سال‌ها کشورهای مطرح و به‌خصوص چین اوراق ۱۰ ساله آمریکا را به فروش رساندند و به جای آن اقدام به خرید طلا کردند، به طوری که خزانه بانک‌های مرکزی پر از طلا شد. بعد از گذشت حدود دو سال، وقتی به گذشته نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم بانک‌های مرکزی که اقدام به افزایش ذخایر طلا کرده‌اند، بازدهی بیشتری به دست آورده‌اند.

وی افزود: بانک مرکزی کشورمان نیز در دو سه سال گذشته اقدام به تقویت ذخایر طلا کرده و با این اقدم، پشتوانه ریال کشور تقویت شده است، همچنین با این اقدام به سمت دلارزدایی حرکت کرده‌ایم.

نائینیان گفت: در شرایط جنگ اخیر با اسرائیل، افزایش ذخایر طلای کشور موجب شد تا جلوی افزایش نرخ در بازار ارز گرفته شود.

همچنین بخوانید:

شمارش معکوس برای انفجار بمب اتم در بازار دلار

وی اضافه کرد: از طرف دیگر، تأمین ارز واردات به خوبی پیش می‌رود که این موضوع نیز نگرانی در مورد ادامه‌دار بودن افزایش نرخ ارز را از بین برده است. طبق آمارها کل تأمین ارز از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا ۲۰ خرداد حدود ۱۱ میلیارد دلار و تأمین ارز کالای اساسی و دارو به بیش از ۲ میلیارد دلار رسیده است.

این کارشناس اقتصادی خاطرنشان کرد: از دیگر ابزارهای بانک مرکزی، مداخله هوشمند در بازار ارز، تتر و حواله است و البته این مداخله با توجه به شرایط صورت می‌گیرد.

همچنین بخوانید:

لزوم ممنوعیت معاملات خیابانی ارز

نائینیان گفت: ابزار کارآمد دیگری که بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز به کار برده، سیاست تثبیت است. سیاست تثبیت جزو سیاست‌های کلان بانک مرکزی است که سایر سیاست‌ها را تحت تأثیر قرار داده و موجب شده نرخ ارز کنترل شود.

وی افزود: علاوه بر این موارد، بانک مرکزی جهت تحقق شعار سال اقدام به راه‌اندازی بازار «پیش فروش ارز» برای تأمین مالی ۳ میلیارد دلاری در سال ۱۴۰۴ کرده است. این ابزار بانک مرکزی کمک شایانی به کنترل نرخ ارز خواهد کرد و عرضه ارز را افزایش خواهد داد. درنتیجه می‌توان گفت که تنوع ابزارهای بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز بیشتر شده است.

نائینیان تاکید کرد: در پایان لازم به ذکر است که وقوع تجاوز صهیونیست‌ها و جنگ مستقیم بین ایران و اسرائیل موجب شد تا مردم به نوعی اتحاد دست پیدا کنند و بنابراین به جای ورود هیجانی به بازار ارز، مدیریت ملزومات زندگی را در دوران جنگ پیش بردند. درنتیجه این اتحاد مردم در کنار سیاست‌گذاری مناسب مانع از رشد نرخ ارز شد.

مدیریت بانک مرکزی در جنگ ۱۲ روزه موفق بود
داود سوری، اقتصاددان و استاد دانشگاه با اشاره به نوسانات محدود بازار ارز در جریان جنگ ۱۲ روزه و بازگشت سریع قیمت‌ها به سطح پیشین با اعلام آتش‌بس، عملکرد بانک مرکزی را در کنترل و مدیریت بازار ارز مؤثر و موفق ارزیابی کرد و گفت: شواهد بازار، نشان‌دهنده مداخله هدفمند و اثربخش سیاست‌گذار پولی در شرایطی بی‌سابقه‌ای از نااطمینانی است.

وی در ارزیابی خود از تحولات بازار ارز طی روزهای بحرانی جنگ افزود: برخلاف پیش‌بینی‌های اولیه درباره جهش شدید نرخ دلار، چنین اتفاقی رخ نداد و حتی در مقایسه با پیش از تعطیلات عید نوروز که قیمت دلار از مرز ۱۰۰ هزار تومان عبور کرده بود، نرخ ارز در زمان وقوع جنگ نوسان کمتری داشت و بلافاصله پس از پایان درگیری‌ها، نرخ ارز به سطح قبلی بازگشت.

این استاد دانشگاه ادامه داد: این رفتار قیمتی در بازار ارز نشان‌دهنده آن است که انتظارات تورمی و التهاباتی که معمولاً در شرایط جنگی شکل می‌گیرد، تحقق نیافت. بی‌تردید فعالیتی از سوی بانک مرکزی انجام شده که بازار ارز را در سطحی با ثبات حفظ کرد. البته شخصاً اطلاعی از جزئیات مدیریتی این نهاد ندارم، اما شواهد بازار حاکی از موفقیت کامل این اقدامات است؛ آن هم در شرایطی که کشور با بالاترین سطح نااطمینانی مواجه بود.

سوری همچنین به واکنش مردم در برابر فضای بحرانی اشاره کرد و گفت: همدلی و همراهی مردم در بخش‌های مختلف پررنگ بود. برای نمونه، در حوزه کالاهای اساسی و ارزاق عمومی شاهد رفتار هیجانی از سوی مردم نبودیم و هجوم گسترده‌ای به بازار صورت نگرفت.

وی افزود: البته این آرامش عمومی ناشی از اطمینان خاطر جامعه نسبت به تأمین نیازهای اساسی بود. مطمئناً این حس اعتماد عمومی ریشه در نحوه مدیریت صحیح بحران توسط دولت و بانک مرکزی دارد. معتقدم نحوه شکل‌گیری این انتظارات مثبت در میان مردم، ناشی از عملکردی بود که به درستی از سوی دولت و به‌ویژه بانک مرکزی، وزارت صمت و وزارت اقتصاد انجام گرفت و باعث شد مردم نسبت به پایداری جریان تأمین کالا آسوده‌خاطر باشند.

همچنین بخوانید:

لزوم ممنوعیت معاملات خیابانی ارز

این اقتصاددان، اقدام بانک مرکزی در تأمین به‌موقع ارز در روزهای جنگ را بسیار مؤثر و راهبردی توصیف کرد و گفت: در شرایط بحرانی، مهم‌ترین اولویت، اطمینان‌بخشی به مردم نسبت به ثبات در عرضه کالاهاست که به‌خوبی انجام شد.

سوری در پایان تاکید کرد: در چنین شرایطی، مهم نیست که چه میزان از ارز تخصیص یافته منجر به ورود فیزیکی کالا شود، بلکه آنچه اهمیت دارد، حفظ جریان روان تأمین ارز است. در واقع عملکرد بانک مرکزی به‌خوبی در راستای تقویت پشت‌جبهه اقتصادی کشور بود و حتی اگر بخشی از کالاها به دلیل محدودیت زمانی وارد بازار نشدند، باز هم این اطمینان ایجاد شد که سیستم تأمین ارز و کالا، آسیب ندیده است.

جهش شدید نرخ ارز کنترل شد
«کامران ندری» اقتصاددان و استاد دانشگاه با اشاره به وضعیت بازار ارز در روزهای اخیر، تأکید کرد: نوسانات نرخ ارز حاصل برآیند مجموعه‌ای از عوامل مثبت و منفی است؛ عواملی که برخی از آنها می‌توانند به افزایش نرخ منجر شوند و برخی دیگر، جهت بازار را به سمت کاهش قیمت‌ها سوق دهند.

وی گفت: طبیعتاً مسائلی مانند آتش‌بس یا کاهش تنش‌ها در منطقه می‌توانند اثر مثبت بر بازار ارز داشته باشند و قیمت‌ها را کاهشی کنند؛ اما در مقابل، نگرانی‌هایی که نسبت به آینده وجود دارد، به‌ویژه نگرانی‌های سیاسی و اقتصادی، ممکن است به فشار افزایشی بر نرخ ارز منجر شود.

ندری با اشاره به نقش بانک مرکزی در این شرایط، افزود: تجربه بخش ارزی بانک مرکزی و شناخت دقیق آنها از محدودیت‌ها و قیود موجود، به آنها امکان می‌دهد تا تشخیص دهند که در چه زمانی باید مداخله کنند و تا چه اندازه و گاهی مداخله ضروری نیست و بازار خود به‌مرور به تعادل می‌رسد؛ اما در مواقع حساس، این ذخایر ارزی بانک مرکزی است که تعیین می‌کند میزان مداخله چقدر می‌تواند مؤثر باشد.

به گفته وی اگرچه انتظار جهش در نرخ دلار را نداریم، اما در وضعیت فعلی، انتظار معجزه کردن هم واقع‌بینانه نیست. همین که جهش‌های شدید نرخ ارز تا حدی کنترل شود، نشان می‌دهد اقدامات انجام‌شده در همین چارچوب قابل دفاع‌اند.

این اقتصاددان با اشاره به رفتار عمومی مردم در این روزها، بیان کرد: یکی از نکات مثبت این دوره، عدم هجوم مردم به بازار کالاهای اساسی بود؛ اتفاقی که از نظر روانی اهمیت زیادی دارد و نشان می‌دهد در فضای عمومی جامعه، درجه‌ای از اعتماد به توان مدیریت کشور وجود داشته است.

ندری در ادامه تأکید کرد: واکنش مردم در بحران‌ها تابع میزان اطمینان آنها به تأمین کالاهاست. اگر مردم مطمئن باشند که دولت می‌تواند نیازهای اساسی را تأمین کند، طبیعتاً تصمیمات آنها هم عقلانی‌تر و آرام‌تر خواهد بود؛ اما اگر ضعف در مدیریت یا پیام‌های نادرست از سوی مسئولان باعث ایجاد نگرانی شود، آن‌گاه رفتارهای توده‌ای می‌تواند وضعیت را پیچیده‌تر کند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: نقش مدیریت در این مقاطع حیاتی است. هم در تأمین ذخایر و هم در استفاده به‌موقع از آنها. همچنین ضروری است با اخلالگران و افرادی که ممکن است از فضای بحران سوءاستفاده کنند، برخورد جدی شود. درنهایت، این هماهنگی و انسجام مدیریتی است که می‌تواند اعتماد مردم را تقویت کند. نمی‌توان از مردم انتظار داشت صرفاً اعتماد کنند؛ این اعتماد باید ساخته و تقویت شود.

مدیریت هوشمند بازار ارز در جنگ ۱۲ روزه
عبدالکریم هاشمی نخل ابراهیمی؛ عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با بیان اینکه در جنگ اخیر یک آرامش نسبی بر بازار ارز حاکم بود و نرخ دلار جهش بالایی را تجربه نکرد، افزود: افزایش قیمت اونس جهانی و شرایط جنگی، قیمت دلار را تا حدود ۱۲ درصد افزایش داد که این افزایش بیشتر جنبه روانی و هیجانی داشت.

وی با یادآوری اینکه پس از اعلام آتش‌بس نرخ‌ها ارزها در بازار غیررسمی به سطوح قبلی بازگشت و قیمت دلار که به ۹۵ هزار تومان هم رسیده بود، به کانال ۸۴ هزار تومان برگشت، ادامه داد: در چند روز اخیر افزایش اندکی را مجدداً تجربه کرد و امیدواریم مانند دو ماه گذشته که نرخ دلار در محدوده کمتر از ۹۰ هزار تومان نوسان داشت، شاهد ثبات نسبی در بازار باشیم.

این نماینده مجلس تصریح کرد: همانطور که بانک مرکزی در شرایط جنگی به خوبی بازار ارز را کنترل کرد، سایر دستگاه‌ها نیز در همکاری و تعامل با بانک مرکزی باید به تقویت رونق و رشد اقتصادی در کشور کمک کنند تا سایر بازارها همچون بورس نیز به آرامش برسند و شاهد رشد بازار سرمایه و سایر بازارها و کسب‌وکارهای خرد به رونق مطلوب می‌رسد.

هاشمی نخل ابراهیمی با اشاره به اینکه سال گذشته با هدف تقویت پشتوانه پول ملی، بیش از ۱۰۰ تن طلا معادل ۸ میلیارد دلار وارد کشور شد، گفت: این تدبیر بانک مرکزی به طور قطع یکی از مهمترین عواملی بود که بازار را از هیجانات قیمتی دور کرد و این ثباتی که در جنگ اخیر با رژیم صهیونیستی شاهد بودیم، ناشی از همین ذخایر طلایی است که با مجوز بانک مرکزی در سال گذشته وارد کشور شد.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس به اتحاد و همدلی مردم ایران در جنگ ۱۲ روزه اشاره کرد و افزود: در حمله رژیم صهیونیستی به کشورمان شاهد همدلی و تلاش بی‌نظیری بودیم که از سطح مدیریتی گرفته تا در میان مردم این وحدت و همدلی به خوبی دیده می‌شد. یکی از مصادیق این وحدت و همدلی؛ عدم جهش قیمتی شدید در بازار ارز بود چراکه تقاضای ارز در کشور افزایش پیدا نکرد و مردم رفتارهای هیجانی نداشتند.

نماینده مردم میناب در مجلس اظهار داشت: بانک مرکزی در شرایط جنگی اخیر، تأمین به‌موقع و مناسبی در خصوص ارز داشت و همچنین نظارت بر تخصیص آن نیز از سوی وزارتخانه‌های مرتبط به خوبی انجام گرفت که خوشبختانه باعث شد هیچ‌گونه مشکلی در تأمین کالاهای اساسی و نیازهای مردم پیش نیاید.