در حالی بیش از ۵ شرکت هواپیمایی نوظهور در آستانه ورود به صنعت هوانوردی کشور است که همین امروز ۳۳ شرکت هواپیمایی با ۱۲۲ فروند هواپیمای سرخط فعالیت میکنند اما کل تعداد ناوگان هوایی کشور ۲۹۷ فروند است، درواقع ۶۰ درصد ناوگان هوایی زمینگیر است؛ از بین همین شرکتها، ۱۲ شرکت با تعداد ناوگان کمتر از ۵ فروند فعالند و ۲۴ شرکت کمتر از ۵ هواپیمای سرخط دارند.
با وجود چالشهایی مانند تحریمهای بینالمللی و نوسانات ارزی، اصلاحات سازمان هواپیمایی کشوری در سال ۱۴۰۴ در موضوع کفایت سرمایه و ناوگان در تأسیس شرکت هواپیمایی نظیر کاهش حداقل ناوگان مورد نیاز برای ثبت ایرلاین از ۵ به ۲ فروند هواپیما، ورود سرمایهگذاران جدید را آسانتر کرد و هزینههای اولیه را برای مشتاقان این نوع سرمایهگذاری تا حدود ۴۰ درصد کاهش داد.
همین امر از آن سال مشوقی برای برخی فعالان اقتصادی بود که سراغ تأسیس ایرلاین در کشور بروند آن هم در شرایطی که ۳۳ شرکت هواپیمایی در کشور فعال هستند آن هم با ۱۲۲ فروند هواپیمای سر خط؛ این تقاضای توقفناپذیر از آن مقطع سرعت گرفت اما اردیبهشت امسال بود که سازمان هواپیمایی کشور ویرایش جدیدی از دستورالعمل تأسیس و فعالیت شرکتهای هواپیمایی بازرگانی تهیه کرد که در آن تغییراتی در شرایط هیات مدیره و کفایت مالی و همچنین تعداد ناوگان، صورت گرفته بود.
در این شیوهنامه برای پروانه بهرهبرداری ایرلاین در «حمل مسافر، بار و پست هوایی داخلی و بینالمللی» حداقل ناوگان به پنج فروند شامل ۳ فروند هواپیمای ملکی و دو فروند هواپیمای اجاره ارتقا یافت ضمن آنکه تاکید شد برای تأسیس شرکت، هواپیماهای تأمینشده باید از محل واردات به کشور و جدیدالورود باشد.
با این حال در دولت چهاردهم روند صدور پروانه تأسیس شرکت هواپیمایی و AOC سرعت گرفت و امروز همچنان شاهد روند قارچگونه تأسیس ایرلاین در کشور هستیم؛ این در حالی است که مالکان و بهرهبرداران این صنعت مدام از نبود سود در فعالیت شرکتهای هواپیمایی و گلایه از هزینههای سنگین ایرلاینداری در ایران میگویند و هر چند وقت یکبار با همین بهانهها، دنبال افزایش بیش از اندازه نرخ بلیت هم هستند.
در تأیید مسئله افزایش بیش از اندازه تعداد شرکتهای هواپیمایی در کشورمان و اشتیاق سیریناپذیر عدهای برای تأسیس ایرلاین، میتوان به اخذ پروانه بهرهبرداری و تأسیس ایرلاینهای نوظهور اشاره کرد که برای نمونه چندین مورد در ادامه آورده شده است.
اولین مورد، شرکتی به نام آرانایر است، آژانس مسافرتی پینگوتریپ با شرح وظیفه «فروش بلیت» در تلاش برای اخذ مجوز بهرهبرداری عملیاتی (AoC) و تأسیس خط هوایی تحت عنوان آرانایر با در اختیار داشتن دو فروند هواپیمای ۷۳۷ است که پیشتر در اجارهٔ کاسپین بودهاند. قطعاً اینکه منشأ تأمین هواپیماهای این شرکت، از داخل است، مغایر با مقررات تأسیس ایرلاین محسوب میشود، اما ظاهراً به این مسئله قانونی از سوی سازمان هواپیمایی توجهی نشده است.
دومین شرکتی که در آستانه ورود به جمع ایرلایندارهای ایران است، شرکت «پارسیانا» نام دارد که در شُرف دریافت مجوز بهرهبرداری است، این شرکت هم ظاهراً قرار است با نام «ایر پارسینا» و با ناوگان ایرباس فعالیت خود را آغاز کند.
سومین ایرلاینی که قرار است به جمع دیگر ایرلاینهای نیمه تعطیل کشور بپیوندد، «نوینایر» نام دارد که در شُرف دریافت پروانهٔ بهرهبرداری است؛ اطلاعات زیادی از این شرکت در دسترس نیست.
شرکت چهارمی که به تازگی به جمع ایرلاینهای کشورمان اضافه شده است، «الوند ایر» نام دارد، به تازگی نخستین تصویر از هواپیمای امبرائر E145 شرکت هواپیمایی الوند ایر با رنگآمیزی اختصاصی این شرکت منتشر شد، ظاهراً مراحل رنگآمیزی این هواپیما به پایان رسیده و انتظار میرود الوند ایر با تکمیل چکهای فنی و مراحل آمادهسازی، بهزودی بهعنوان جدیدترین ایرلاین ایران فعالیت خود را آغاز کند؛ الوند ایر قصد دارد فعالیت خود را با هواپیماهای منطقهای امبرائر ۱۴۵ با ظرفیت حدود ۵۰ مسافر آغاز کند.
دیگر ایرلاین نوظهوری که در این مقوله قابل بررسی است، «رکسان ایر» است؛ با صدور رسمی مجوز تأسیس شرکت هواپیمایی خصوصی رکسان (Rexan) توسط سازمان هواپیمایی کشوری، گروه سرمایهگذاری میراث فرهنگی و گردشگری ایران «سمگا» به ادعای خودشان گام بلند دیگری در تکمیل سبد خدمات جامع گردشگری خود برداشتهاند.
سازمان هواپیمایی کشوری در تاریخ ۱۷ مرداد ۱۴۰۵، طی ابلاغیهای رسمی، مجوز فعالیت شرکت هواپیمایی رکسان (Rexan) در حوزه حملونقل هوایی مسافر، بار و پست را صادر کرد؛ روابط عمومی این شرکت اعلام کرده است که این توفیقشان، حاصل تلاشهای مستمر و چشمانداز بلندمدت گروه سمگا برای ایجاد یک اکوسیستم جامع خدمات گردشگری است که اکنون با ورود به عرصه حملونقل هوایی، کاملتر میشود.
اسفندیار حیدرپور که مدیرعامل هلدینک سمگا را بر عهده دارد، مدعی است که دریافت این مجوز، تنها آغاز راه است، هواپیمایی رکسان (Rexan) بلافاصله فرآیندهای تخصصی خود را برای انطباق با استانداردهای پیشرفته ابلاغی (دستورالعمل ۳۱۴۰) و اخذ گواهینامه بهرهبرداری هوایی (AOC) آغاز کرده است.
حیدریپور این را هم گفته است که با جدیت در حال پیشبرد مراحل اجرایی و آمادهسازی ناوگان برای آغاز عملیات پروازی هستند.
بنابراین گزارش در حال حاضر بیش از ۳۳ شرکت هواپیمایی با ۱۲۲ فروند هواپیمای سرخط در کشور فعالیت میکنند این در حالی است که کل تعداد هواپیماهای ناوگان هوایی کشور ۲۹۷ فروند است و با لحاظ این آمار و ارقام، درواقع حدود ۶۰ درصد ناوگان هوایی کشور زمینگیر است.
از بین همین شرکتهای فعال، ۱۲ شرکت با تعداد ناوگان کمتر از ۵ فروند فعالیت میکنند و ۲۴ شرکت هواپیمایی کمتر از ۵ فروند هواپیمای فعال دارند.
ضرورت دارد وزارت راه و شهرسازی و سازمان هواپیمایی کشوری در خصوص اجابت تقاضاهای بدون توقف در تأسیس شرکت هواپیمایی توضیح دهد؛ بسیاری از کشورهای همسایه نظیر همین ترکیه، امارات و قطر، با وجود دارا بودن ظرفیتی چندین برابر کل ظرفیت ناوگان هوایی کشور ما، تعدادی انگشتشمار شرکت هواپیمایی در صنعت هوانوردی خود دارند و بیش از آنکه به تأسیس قارچگونه ایرلاین بپردازند، درواقع به توسعه قارچگونه ناوگان و صندلی پرواز مشغولند امری که درنهایت موجب رشد اقتصادی کشورشان میشود.