مرحله اول: اختلال در عرضه انرژی
محدودیت تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز و کاهش جریان نفت خلیج فارس، بازار جهانی انرژی را با شوک عرضه مواجه کرده است. رویترز در ۱۸ اکتبر گزارش داد جریان نفت عبوری از خلیج فارس در میان حملات اخیر به حدود ۸.۵ میلیون بشکه در روز رسیده؛ درحالی‌که پیش‌تر بیش از ۲۰ میلیون بشکه بود.

مرحله دوم: افزایش قیمت بنزین، گازوئیل و گاز
قیمت بالاتر انرژی، هزینه سوخت خودروها، کامیون‌ها، کشاورزی و تولید صنعتی را بالا می‌برد. قیمت گاز اروپا نیز از حدود ۳۲ یورو به‌ازای هر مگاوات‌ساعت پیش از جنگ به ۸۷ یورو در ۱۳ اکتبر رسید.

مرحله سوم: فشار بر سفره خانوار
افزایش هزینه حمل‌ونقل و تولید به قیمت کالاهای مصرفی منتقل می‌شود. درنتیجه، خانوارها هم برای سوخت و هم برای خوراک، اجاره و قبوض انرژی با فشار بیشتری روبه‌رو می‌شوند.

همچنین بخوانید:

رشد اقتصادی اروپا چقدر کاهش یافته است؟

مرحله چهارم: تبدیل فشار اقتصادی به اعتراض سیاسی
وقتی افزایش هزینه‌ها با دستمزدهای ناکافی و نارضایتی از خدمات عمومی همراه شود، اعتراض به قیمت سوخت می‌تواند به اعتراض گسترده‌تر علیه سیاست‌های دولت تبدیل شود. گزارش‌های اخیر درباره فرانسه و ایتالیا نمونه‌هایی از این روند هستند.

همچنین بخوانید:

جهش ۱۷۲ درصدی قیمت گاز در اروپا پس از جنگ علیه ایران

شواهد عددی از فشار جنگ بر اقتصاد اروپا
هزینه اضافی سوخت جاده‌ای اتحادیه اروپا = ۵۳ میلیارد یورو
هزینه اضافی روزانه حمل‌ونقل = ۲۷۰ میلیون یورو
افزایش هزینه پرکردن هر باک ۵۰ لیتری گازوئیل = ۳۰ یورو
قیمت متوسط گازوئیل در اتحادیه اروپا = ۲٫۲۳ یورو

کدام اعتراضات ارتباط مستقیم‌تری با جنگ دارند؟

ایتالیا: ارتباط مستقیم و مستند
در ۱۹ اکتبر، رانندگان کامیون در اعتراض به افزایش شدید قیمت سوخت، مسیرها و ورودی بندر ناپل را مسدود کردند. اعتراض کشاورزان و ماهیگیران نیز به این نارضایتی پیوسته و کمبود برخی محصولات تازه در فروشگاه‌ها گزارش شده است. این نمونه، روشن‌ترین شاهد از پیوند مستقیم بحران انرژی و اعتراضات اخیر است.

همچنین بخوانید:

جهش ۱۷۲ درصدی قیمت گاز در اروپا پس از جنگ علیه ایران

فرانسه: تشدید نارضایتی معیشتی
افزایش قیمت سوخت و هزینه‌های زندگی به اعتراضات دامن زده است؛ اما اعتراضات ۱۷ اکتبر علاوه بر گرانی، به وضعیت مدارس، دستمزدها، مستمری‌ها و خدمات عمومی نیز مربوط بود. ماکرون رئیس‌جمهور فرانسه هم اعتراف کرد که یکی از اعتراضات مردم، قیمت سوخت است و او دلیل آن را جنگ علیه ایران اعلام کرد.

بلژیک: فشار اقتصادی در کنار مطالبات دیگر
افزایش هزینه‌های زندگی در فضای اعتراضات نقش دارد، اما بخش مهمی از تجمع‌های اخیر بروکسل به اصلاحات آموزشی و کاهش بودجه‌ها مربوط بوده است بنابراین تاثیر جنگ علیه ایران، غیرمستقیم است.

پرتغال و اسپانیا: ارتباط غیرمستقیم‌
بحران مسکن، اجاره‌های بالا و دستمزدهای ناکافی محور اصلی بسیاری از تجمعات بوده‌اند. افزایش هزینه انرژی می‌تواند قدرت خرید را بیشتر کاهش دهد.

پیامد سیاسی جنگ برای دولت‌های اروپایی چیست؟
جنگ، دولت‌های اروپایی را با مسئله‌ای دوگانه روبه‌رو کرده است: از یک طرف باید با افزایش قیمت انرژی و فشار بر خانوارها مقابله کنند؛ از طرف دیگر، کاهش مالیات سوخت یا پرداخت یارانه، هزینه سنگینی بر بودجه عمومی تحمیل می‌کند.
• فشار بر دولت‌ها: ایتالیا برای مهار قیمت سوخت به کاهش موقت مالیات و حمایت از رانندگان کامیون و کشاورزان روی آورده است.
• تشدید تورم: گران‌شدن سوخت و گاز می‌تواند قیمت حمل‌ونقل، مواد غذایی و تولید صنعتی را بالا ببرد
• افزایش نارضایتی سیاسی: هنگامی که مردم احساس کنند دولت قادر به حفظ قدرت خریدشان نیست، اعتراضات اقتصادی ممکن است به مطالبه تغییر سیاست‌ها و حتی تغییر دولت تبدیل شود؛ با این حال، چنین نتیجه‌ای قطعی نیست.

جنگ علیه ایران صرفاً یک بحران نظامی در خاورمیانه نمانده؛ پیامدهای اقتصادی آن به زندگی روزمره مردم اروپا نیز رسیده است. افزایش هزینه سوخت، به‌خصوص برای رانندگان، کامیون‌داران، کشاورزان و خانوارهای کم‌درآمد، یکی از عوامل تشدید اعتراضات است. در ایتالیا این ارتباط به شکل اعتراض مستقیم کامیون‌داران به قیمت سوخت دیده می‌شود؛ در فرانسه و دیگر کشورها، جنگ بیشتر به تشدید یک بحران گسترده‌تر معیشتی کمک کرده است.