آمار جوجه‌ریزی از حدود ۱۷۰ میلیون قطعه در آذر ۱۴۰۴ به حدود ۱۰۰ میلیون قطعه در اسفند و کمتر از آن در فروردین ۱۴۰۵ رسید. ریشه اصلی این افت را باید در جهش نرخ تأمین نهاده‌های دامی و افزایش ۳ تا ۴ برابری قیمت خوراک طیور جست‌وجو کرد. دولت برای حل مشکل کمبود ارز و تأمین نهاده، بار هزینه را از بودجه عمومی به زنجیره تولید منتقل کرد؛ اما این انتقال، بدون تأمین سرمایه در گردش و اصلاح سازوکار حمایت از تولید، مرغداران را به کاهش جوجه‌ریزی وادار کرد. مرغدار زمانی جوجه‌ریزی می‌کند که بتواند نهاده را با قیمت قابل پیش‌بینی تأمین کند، دوره تولید را با سرمایه در گردش موجود به پایان برساند و محصول نهایی را با قیمتی بفروشد که هزینه‌ها را پوشش دهد اما جهش قیمت نهاده‌ها این معادله را به هم زد.
به گزارش مسیر اقتصاد، آمارهای ماهانه جوجه‌ریزی نشان می‌دهد زنجیره تولید مرغ کشور از زمستان ۱۴۰۴ وارد یک دوره افت جدی شده است. در حالی که جوجه‌ریزی در آذرماه به حدود ۱۷۰ میلیون قطعه رسیده بود، این عدد در اسفند به حدود ۱۰۰ میلیون قطعه کاهش یافت. این یعنی نزدیک به ۷۰ میلیون قطعه افت در فاصله سه ماه؛ کاهشی که معادل حدود ۴۰ درصد سطح جوجه‌ریزی آذرماه است.
افت جوجه‌ریزی در فروردین هم ادامه پیدا کرد و به محدوده کمتر از ۱۰۰ میلیون قطعه رسید. بازگشت نسبی جوجه‌ریزی در اردیبهشت به حدود ۱۲۰ میلیون قطعه، نشانه کاهش فشار است، اما این سطح همچنان نزدیک به ۳۰ درصد پایین‌تر از نقطه اوج آذرماه قرار دارد.

• شوک ارزی؛ نقطه شروع اختلال در زنجیره تولید مرغ
کاهش جوجه‌ریزی را نباید تنها با کمبود فیزیکی نهاده یا تصمیم مقطعی مرغداران توضیح داد. ریشه اصلی این روند، تغییر در نرخ تأمین نهاده‌های دامی و جهش هزینه خوراک طیور است. در دی‌ماه ۱۴۰۴، پس از حذف یا تغییر مبنای ارز ترجیحی نهاده‌ها، قیمت نهاده‌های دامی در بازارگاه چند برابر شد. گزارش‌ها در همان زمان از رشد ۳ تا ۴ برابری قیمت نهاده‌ها نسبت به نرخ مصوب خبر دادند.
این سیاست در ظاهر با هدف حل یک مسئله واقعی اجرا شد: دولت برای تأمین ارز ارزان‌قیمت واردات نهاده با محدودیت روبه‌رو بود و ادامه تخصیص ارز ۲۸۵۰۰ تومانی هم رانت، کمبود و صف ایجاد کرده بود. اما تصمیم جدید، مسئله را حل نکرد؛ فقط محل بروز آن را تغییر داد. کمبود منابع ارزی از سطح بودجه دولت به سطح تراز مالی مرغداری‌ها منتقل شد. نتیجه این انتقال، افزایش ناگهانی هزینه تولید، کاهش توان خرید نهاده، افت نقدینگی واحدهای تولیدی و درنهایت عقب‌نشینی مرغداران از جوجه‌ریزی بود.
• چرا مرغدار جوجه‌ریزی را کم کرد؟
مرغدار زمانی جوجه‌ریزی می‌کند که بتواند نهاده را با قیمت قابل پیش‌بینی تأمین کند، دوره تولید را با سرمایه در گردش موجود به پایان برساند و محصول نهایی را با قیمتی بفروشد که هزینه‌ها را پوشش دهد. جهش قیمت نهاده‌ها این معادله را به هم زد. خوراک، بخش اصلی هزینه تولید مرغ را تشکیل می‌دهد و در گزارش‌های کارشناسی، سهم نهاده‌های دامی در قیمت تمام‌شده محصولات پروتئینی مانند مرغ، تخم‌مرغ و شیر حداقل ۷۰ درصد برآورد شده است.
وقتی قیمت ذرت، کنجاله سویا و سایر اقلام خوراک طیور چند برابر می‌شود، مرغدار با همان سرمایه قبلی نمی‌تواند ظرفیت گذشته را فعال کند.

همچنین بخوانید:

چرخش بازار مرغ به سمت ثبات