در حمله تلافی‌جویانه ایران دو کارخانه تولید آلومینیوم در کشورهای امارات و بحرین درمجموع با ظرفیت بیش از ۳ میلیون تن در سال آسیب دید و بازار آلومینیوم به سرعت با افزایش قیمت واکنش نشان داد. این تحول برای آمریکا اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا با وجود ظرفیت تولید حدود ۶۶۰ هزار تنی، این کشور ۶۰ درصد به واردات وابسته است و ۲۲ درصد واردات آلومینیوم اولیه و آلیاژی خود را از غرب آسیا تأمین می‌کند. امارات و بحرین دومین و چهارمین تأمین‌کننده بزرگ آلومینیوم آمریکا هستند. آلومینیوم برای اقتصاد این کشور یک فلز راهبردی است؛ این فلز در خودروسازی، بسته‌بندی، صنایع سنگین و زنجیره‌های تولیدی گسترده مصرف می‌شود و در فهرست مواد معدنی بحرانی دولت آمریکا هم قرار دارد. این حمله از هزاران کیلومتر دورتر، قلب زنجیره تأمین تولید آلومینیوم آمریکا و صنایع وابسته به آن را، به طور مستقیم هدف قرار داده است.
حملات اخیر ایران به تأسیسات آلومینیوم امارات و بحرین، در چارچوب پاسخ تلافی‌جویانه به حملات پیشین به زیرساخت‌های صنعتی ایران، فقط یک رویداد محلی نبود. تا پیش از این، نگرانی اصلی بازار فلزات بیشتر به اختلال در حمل‌ونقل محموله‌ها و مواد اولیه از مسیر هرمز مربوط می‌شد؛ اما با هدف قرار گرفتن دو کارخانه بزرگ منطقه، ماهیت خطر تغییر کرد و مسئله از گره حمل‌ونقل به تهدید مستقیم ظرفیت تولید رسید. همین تغییر باعث شد بازار آلومینیوم با جهشی سریع واکنش نشان دهد.
از اختلال در حمل‌ونقل تا تهدید ظرفیت تولید

رویترز نوشته کارخانه Al Taweelah در ابوظبی با ظرفیت حدود ۱.۵ میلیون تن در سال آسیب قابل توجه دیده و شرکت Emirates Global Aluminium هنوز برآورد نهایی از وضعیت عملیات منتشر نکرده است. هم‌زمان، شرکت Aluminium Bahrain نیز اعلام کرده تأسیسات ۱.۶ میلیون تنی آن هدف قرار گرفته است. در کنار این، گزارش‌های تکمیلی نشان می‌دهد Alba بخشی از خطوط خود را که حدود ۱۹ درصد ظرفیتش را در بر می‌گیرد از مدار خارج کرده است. این یعنی بازار دیگر فقط با تأخیر در ارسال یا بیمه و حمل‌ونقل گران‌تر روبه‌رو نیست، بلکه با فشار مستقیم بر خودِ تولید مواجه شده است.
چرا این مسئله برای آمریکا مهم است؟

همچنین بخوانید:

تأمین انرژی و مواد اولیه دو عامل اصلی عقب‌ماندگی صنعت آلومینیوم

اهمیت این تحول برای آمریکا از آن‌جا ناشی می‌شود که آلومینیوم برای اقتصاد این کشور یک فلز راهبردی است. این فلز در خودروسازی، بسته‌بندی، صنایع سنگین و زنجیره‌های تولیدی گسترده مصرف می‌شود و در فهرست مواد معدنی بحرانی دولت آمریکا هم قرار دارد. با این حال، تولید داخلی آمریکا در این بخش پایین است. طبق داده‌هایی که رویترز به نقل از USGS آورده، آمریکا در سال ۲۰۲۵ فقط ۶۶۰ هزار تن آلومینیوم اولیه تولید کرده؛ رقمی که حتی از ظرفیت یکی از دو کارخانه هدف‌گرفته‌شده هم کمتر است. هم‌زمان، آمریکا ۶۰ درصد به واردات وابسته است و از مجموع ۳.۴ میلیون تن واردات آلومینیوم اولیه و آلیاژی خود در سال گذشته، نزدیک به ۲۲ درصد را از غرب آسیا تأمین کرده است. امارات و بحرین نیز دومین و چهارمین تأمین‌کننده بزرگ آمریکا بوده‌اند.

این داده‌ها نشان می‌دهد ضربه به تولید آلومینیوم در خلیج فارس، لزوماً به معنای ضربه مستقیم و فوری به بخش نظامی آمریکا نیست، اما بدون تردید ریسک زنجیره تأمین صنعتی این کشور را بالا می‌برد. رویترز به نقل از تحلیلگران نوشته پیوند مستقیم این کارخانه‌ها با صنایع دفاعی آمریکا محل تردید است و ارتش آمریکا احتمالاً بخش بزرگی از آلومینیوم خود را از کانادا می‌گیرد. با این حال، مسئله اصلی جای دیگری است: وقتی دو تولیدکننده بزرگ منطقه‌ای زیر فشار می‌روند، بازار آمریکا و دیگر اقتصادهای بزرگ با نااطمینانی بیشتری در تأمین فلزی روبه‌رو می‌شوند که برای بخش‌های مختلف صنعت ضروری است.
بازار چگونه واکنش نشان داد؟

بازار آلومینیوم همین پیام را به‌سرعت دریافت کرد. قیمت آلومینیوم در بورس فلزات لندن روز دوشنبه حدود ۶ درصد جهش کرد و به ۳۴۹۲ دلار در هر تن رسید؛ سطحی نزدیک به اوج چهار سال اخیر. هم‌زمان، رویترز گزارش داده موجودی انبارهای این بازار از ماه مه تاکنون بیش از ۶۰ درصد کاهش یافته و به ۴۱۸ هزار و ۶۷۵ تن رسیده است. این یعنی بازار پیش از این حملات هم حاشیه امن بالایی نداشت و اکنون با ضربه به تولید، حساس‌تر شده است.
جنگ از بازار انرژی فراتر رفته است

منطقه خلیج فارس حدود ۹ درصد عرضه جهانی آلومینیوم را در اختیار دارد و حدود سه‌چهارم تولید آن صادر می‌شود. اروپا و آمریکا هر دو به این صادرات وابسته‌اند. به همین دلیل، حمله تلافی‌جویانه ایران به کارخانه‌های امارات و بحرین فقط یک رویداد صنعتی در سطح منطقه نیست؛ این تحول نشان می‌دهد جنگ از اخلال در گذرگاه‌های دریایی عبور کرده و به قلب ظرفیت تولید فلزات راهبردی رسیده است. اگر نفت و گاز شریان انرژی جهان‌اند، آلومینیوم هم بخشی از شریان صنعت جهانی است. به این ترتیب، جنگ ایران اکنون فقط بازار انرژی را تکان نمی‌دهد، بلکه به بازار فلزات و زنجیره صنعتی اقتصادهای بزرگ هم فشار وارد می‌کند.