رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ،گفت: تمام پهنه ایران دارای گسل فعال است، بنابراین از هر گسلی که دور شویم، به یک گسل دیگر نزدیک خواهیم شد.
علی بیتاللهی رئیس با اشاره به اینکه ایران در زمره ۱۰ کشور فعال لرزهخیزی قرارداد و آمار رخ داد زلزله در کشورمان نسبت به سایر کشورها بسیار بالا است، گفت: در ایران تعداد زلزلههای ویرانگر تاریخی و دستگاهی بزرگ قابلتوجهی رخداده و به زلزلههایی که پیشاز نصب دستگاههای ثبت زلزله پیشآمده است، «زلزلههای تاریخی» گفته میشود؛ این زلزلهها عمدتاً به ۱۲۵ سال قبل و پیشتر از این تاریخ بازمیگردد.
وی بابیان اینکه به زلزلههایی که با دستگاهها، موقعیت دقیقتری از آنها ثبتشده نیز «زلزلههای دستگاهی» گفته میشود، ادامه داد: با توجه به اینکه کشور ایران در موقعیت کمآب، خشک و نیمهخشک قرار داشت، به طبع آن نیاکان ما در نواحی که «آب» وجود داشت، اتراق کردند و همین مسئله موجب تشکیل هستههای ابتدایی مراکز جمعیتی شد. بهعبارتدیگر، محل ظهور آب که از طریق سیستم چشمهها، شکستگیها و شکافها بین سنگی بوده، عموماً منطبق با گسل و خورد شده، به شمار میروند، بنابراین اغلب شهرهای کشور در مجاورت منابع آبهای زیرزمینی قرار دارند.
رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات وزارت راه و شهرسازی ،افزود: اگر شهرها و پراکنش سکونتگاههای کشور را با توضیحات نقشهای زمینلرزهها تطابق دهیم، هماهنگی و همخوانی بین رخ داد زلزلهها و توزیع جمعیتی ایران وجود دارد. تمام موارد ذکرشده گواه بر آن است که جمعیت ایران در جوار کانون خطرهای لرزهای ساکن هستند، بهعنوانمثال گسل شمال تهران همجوار با استان تهران، گسل شمال تبریز همجوار با استان تبریزو گسل جنوب مشهد همجوار با استان مشهد است. جمعیت متراکم ایران هم در راستای گسلها شکلگرفته است.
وی، افزود: با توجه به موارد ذکرشده، تعداد زلزله در ایران بالاست و زلزله در کانونهای جمعیتی رخ میدهد. شدت و نیروی زلزله در نزدیکی محل رخ داد ،بهمراتب بیشتر است و بر همین اساس تخریب گستردهای هم در پی خواهد داشت، بهعنوانمثال «زلزله بم» هنوز در حافظه تعداد زیادی از افراد فراموش نشده، که این زلزله در نقطه وسطی شهر بم و مسبب گسل آن رخ داد. در این زلزله بیش از ۳۰ هزار نفر جان باختند؛ این گسل و زلزلهها بهنوعی خصوصیات ذاتی سرزمین ما به شمار میرود.
بیتاللهی با اشاره به اینکه چارهای جز زندگی کردن و کنار آمدن با گسلها در کشور نداریم، زیرا اگر از یک گسل فاصله بگیریم به یک گسل دیگر نزدیک خواهیم شد، افزود: گاهی گفته میشود، میتوان پایتخت کشور را به نقطهای که زلزلهخیز نباشد، انتقال داد، اما واقعیت است که چنین نقطهای در کشور وجود ندارد. همچنین در مناطق کویری کشور بهدلیل نبود ایستگاه، دستگاههای لرزهنگاری و نبود تمدن و زیستگاههای بشری، اطلاعات دقیقی درزمینهٔ زمینلرزهها وجود ندارد، اما این مسئله بدین معنا نیست که در این نقاط زلزله رخ نداده . در حال حاضر امکانات بررسی این نواحی وجود ندارد.
این مقام مسئول، تأکید کرد: با توجه به نمونه زلزلههای کشور که جمعآوری کردیم، از سال ۱۹۰۰ میلادی تا به امروز بیش از ۶۵ هزار زمین لرزه دستگاهی در ایران رخداده که این تعداد زلزله بهمراتب بیشتراز این عدد گفته شده بوده است اما بهدلیل نبود یا وجود تعداد محدودی از دستگاههای لرزهنگاری در ایران در دهههای ۱۹۰۰ تا ۱۹۶۵ میلادی، بهصورت دقیق تعداد زمینلرزهها ثبتنشده است. بهعنوانمثال بین سالهای ۱۹۰۰ تا ۱۹۱۰ میلادی حدود ۲۴ زلزله در ایران ثبتشده، اما در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ میلادی بیش از هزار و ۵۰۰ زلزله در ایران به ثبت رسیده، بر همین اساس از گذشته تا به امروز تعداد زلزلههای کشور بیش از ۱۰۰ هزارتا برآورد میشود.
وی، یادآور شد: با توجه به موارد ذکرشده، طی مدت ۱۲۵ سال در ایران، حدود ۲۰ زمینلرزه با بزرگی بیش از ۷ ریشتری داشتیم که این زمینلرزهها بسیار مخرب است. همچنین در بازه زمانی ذکرشده حدود ۱۵۰ زمینلرزه با بزرگی ۶ الی ۷ ریشتری در کشور رخداده است، که تمام این زمینلرزهها جزو زلزلههای مخرب عنوان میشوند.
رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات وزارت راه و شهرسازی ،افزود: در بازه ۱۲۵ ساله، در ایران جمعاً حدود ۱۰ هزار زلزله ۴ و بیش از ۴ ریشتر رخداده که تنها حدود ۱۶ درصد از زمینلرزههای کشور را تشکیل میدهد ، حدود ۸۴ درصد زلزلهها که بالغبر ۵۶ هزار زمینلرزه میشود، زلزلههای کوچک و زیر ۴ ریشتر به شمار میروند، عموماً این زلزلهها توسط عموم افراد حس نمیشود وبه عبارت دیگر مخرب هم نیستند، بلکه تنها توسط دستگاهها ثبت میشود.
وی، ادامه داد: رخ داد زمینلرزهها، گویای یک واقعیت مهم است، تمام سیستم گسلی که در سرتاسر سرزمین ما را پوشش میدهد، با همین زمینلرزههای کوچک، نشان از فعال بودن خود میدهند و دائماً در معرض تنش هستند.
دی ۱۸, ۱۴۰۴
دی ۱۸, ۱۴۰۴
