اخیرا رسانه‌های اصلاح‌طلب با استناد مخدوش به آمار بانک مرکزی درباره نرخ تورم مدعی شده‌اند که بالاترین تورم پس از انقلاب در دولت شهید رئیسی رقم خورده است.
این ادعا کاملا نادرست است. بررسی تاریخچه آمار تورم بانک مرکزی نشان می‌دهد بالاترین تورم پس از انقلاب به دولت حسن روحانی تعلق دارد و آن رکورد هنوز شکسته نشده است.

چند نکته:
نکته 1- تاریخچه آمار تورم بانک مرکزی به طور ماه به ماه از سال 1361 به بعد در دسترس است و قبل از سال 1361، آمار تورم بانک مرکزی فقط به صورت سالانه (آمار اسفندماه هر سال) موجود است؛ بنابراین برای شناسایی بالاترین تورم پس از انقلاب باید آمارهای سال 1361 تاکنون را مورد لحاظ قرار داد.
نکته 2- از آنجا که آمار تورم اسفند سال 1360 حدود 22.8 درصد، ‌اسفند سال 1359 حدود 23.5 درصد، اسفند سال 1358 حدود 11.4 درصد و اسفند سال 1357 حدود 10 درصد بوده، از این رو مشخص است که در سایر ماه‌های آن سال‌ها هم تورم در همان محدوده اسفند بوده است؛ بنابراین می‌توان گفت که در سال‌های 1357 تا 1360 که آمارهای تورم به طور ماه به ماه در دسترس نیست، اما با توجه به تورم پایین اسفند هر سال، رکورد تورمی در سایر ماه‌ها هم رخ نداده است چراکه در سال‌های بعد شاهد تورم‌های به شدت بیشتری نسبت به این چند سال اول انقلاب بوده‌ایم.
نکته 3- بانک مرکزی هر چند سال یک بار، سال پایه محاسبه تورم را تغییر می‌دهد. علت تغییر سال پایه محاسبه تورم، تغییر در الگوی مصارف خانوارها و درنتیجه تغییر در ضرایب اهمیت و اقلام سبد مصرفی خانوارها است. با تغییر سال پایه، طبیعتاً در نتایج شاخص قیمتی مصرف‌کننده محاسبه شده بر اساس سال پایه قدیم و جدید تفاوت به وجود می‌آید. بدیهی است هرچه تغییرات در الگوی مصارف خانوارها و درنتیجه ضرایب اهمیت اقلام، بیشتر باشد اختلاف مشاهده شده در نتایج هم بیشتر خواهد بود. زمان تغییرات سال پایه بانک مرکزی بدین شرح بوده است: ‌1376، 1383، 1390، 1395 و 1400.
نکته 4- بانک مرکزی از ابتدای سال 1400 سال پایه محاسبه تورم را به سال 1400 تغییر داده است. آنطور که مشخص است به علت تغییرات زیادی که الگوی مصارف خانوارها و درنتیجه ضرایب اهمیت اقلام در سبد محاسبه تورم در سال 1400 نسبت به سال 1395 داشته، ارقام تورم محاسبه‌شده برای ماه‌های مشابه در مبنای دو سال پایه 1395 و 1400 تفاوت زیادی دارد. به عنوان مثال سهم مواد غذایی از سبد هزینه‌ای خانوارها در سال 1400 به 32.45 درصد از کل هزینه‌های آنها رسیده در حالی که در سال 1395 فقط 25.51 درصد بود. این نشان می‌دهد که در محاسبه تورم با سال پایه 1400، نسبت به نحوه محاسبه تورم با سال پایه 1395 هرگونه افزایش قیمت مواد غذایی تاثیر بیشتری بر تورم کل دارد.

همچنین بخوانید:

حمله حامیان احتکار به نماینده افشا‌گر

به دلیل تفاوت فاحش فوق، علی‌القاعده نمی‌توان تورم ماه به ماه سال‌های قبل از 1400 را بر مبنای سبد اقلام سال پایه 1400 محاسبه کرد؛ بنابراین برای مقایسه تورم کشور به طور ماه به ماه همچنان باید به سال پایه 1395 مراجعه کرد و بانک مرکزی هم احتمالا به همین دلیل است که هنوز هم در کنار تورم با سال پایه 1400، نرخ تورم را بر مبنای سال پایه 1395 نیز محاسبه می‌کند.

بالاترین تورم متعلق به کدام دولت است؟
بر اساس اطلاعات بانک مرکزی از تورم کشور از فروردین 1361 تا مهر 1404 بر مبنای سال پایه 1395، بالاترین تورم ثبت‌شده مربوط به شهریور 1400 یعنی هم‌زمان با پایان دولت حسن روحانی است که تورم به 59.2 درصد رسید. از آنجا که نرخ تورم بر اساس درصد تغییرات شاخص کل در 12 ماه منتهی به ماه موردنظر نسبت به 12 ماه منتهی به ماه مشابه سال قبل محاسبه می‌شود، طبیعی است که در چند ماه اول دولت شهید رئیسی همچنان آثار تورم سنگین یک سال پایانی دولت حسن روحانی تداوم داشت. به همین دلیل مهر 1400 با ثبت 58.7 درصد رتبه دوم و مرداد 1400 با 58.3 درصد رتبه سوم بالاترین تورم پس از انقلاب محسوب می‌شوند؛ یعنی هر 3 رتبه بالای تورم پس از انقلاب، نتیجه عملکرد دولت حسن روحانی بوده است.

همچنین بخوانید:

گران‌فروشی به بهانه شرایط جنگی؛ برخورد دولت در راه است؟

ریشه دروغ علیه دولت سیزدهم
آنچه که اخیرا رسانه‌های اصلاح‌طلب به عنوان ثبت بالاترین تورم پس از انقلاب در دولت رئیسی منتشر کرده‌اند، نادرست است. این رسانه‌ها تورم اسفندماه سال 1401 را بر مبنای سال پایه 1400 یعنی رقم 53.1 درصد لحاظ کرده و با تورم سال‌های قبل بر مبنای سال پایه 1395 مقایسه کرده‌اند که کاملا غیرعلمی است و نمی‌توان تورم سال‌های مختلف را با دو سال پایه متفاوت مقایسه کرد. مقایسه تورم سال‌های مختلف فقط زمانی منطقی است که همه آنها با یک سال پایه محاسبه شده باشند. همانطور که ذکر شد تورم بر مبنای سال پایه 1400 برای سال‌های قبل از 1400 به علت تغییر شدید سبد مصارف خانوار محاسبه نشده است و برای مقایسه تورم، باید به سال پایه 1395 مراجعه کرد.

طبق گزارش بانک مرکزی، نرخ تورم در اسفند 1401 بر مبنای سال پایه 1395 حدود 46.5 درصد بوده که به هیچ وجه بالاترین رکورد تورم پس از انقلاب نیست چراکه از فروردین 1361 تا مهر 1404 بیش از 20 ماه در سال‌های مختلف شاهد تورم بالای 50 درصد بوده‌ایم، پس چطور ممکن است تورم 46.5 درصدی در اسفند 1401 بالاترین تورم پس از انقلاب باشد؟

بالاترین تورم بر مبنای سال پایه 1400
ضمنا آمار تورم بر مبنای سال پایه 1400 از فروردین 1400 بدین سو محاسبه و اعلام شده است. طبق این آمار، بالاترین تورم در 4 سال گذشته بر مبنای سال پایه 1400 نیز همان شهریور 1400 یعنی هم‌زمان با پایان کار دولت حسن روحانی رقم خورده که عدد 57.1 درصد برای آن درج شده است.