اختلال در عرضه سوخت جت به دلیل جنگ علیه ایران، صنعت هوانوردی را در آستانه بحران قرار داده است؛ خطوط هوایی مجبور به کاهش ظرفیت پروازی، افزایش هزینه‌ها و حتی تعدیل برنامه‌های خود شده‌اند، در حالی که خطر کمبود عرضه در اروپا و آسیا جدی است.
خطوط هوایی برنامه‌های توسعه‌ای خود را کاهش داده‌اند؛ زیرا جنگ خاورمیانه صنعت هوانوردی را به‌هم ریخته، باعث جهش قیمت سوخت، تهدید عرضه‌ها و ورود برخی شرکت‌های هواپیمایی آسیایی به وضعیت اضطراری شده است.

پیش از جنگ، شرکت‌های هواپیمایی قصد داشتند ظرفیت خود را در آوریل امسال ۵.۴ درصد نسبت به سال قبل افزایش دهند (طبق داده‌های موسسه Cirium) که این رقم اکنون به ۰.۲ درصد کاهش یافته است.

شرکت هواپیمایی ملی کره جنوبی روز سه‌شنبه در ایمیلی به کارکنان اعلام کرد که برای مقابله با افزایش شدید قیمت سوخت، وارد حالت اضطراری می‌شود و هزینه‌ها را کاهش خواهد داد.

وو کی-هونگ، مدیرعامل خطوط هوایی کره گفت: «نگرانیم که نتوانیم اهداف امسال را محقق کنیم؛ زیرا قیمت پیش‌بینی‌شده سوخت در آوریل به ۴۵۰ سنت برای هر گالن رسیده، در حالی که برنامه تجاری ما بر اساس قیمت ۲۲۰ سنت تنظیم شده بود.»

این شرکت اعلام کرد که سوخت حدود ۳۰ درصد هزینه‌های یک شرکت هواپیمایی را تشکیل می‌دهد اما اگر قیمت‌ها بالا بماند، این سهم می‌تواند بیش از دو برابر شود. در بیانیه شرکت آمده: «در حال بررسی همه گزینه‌ها برای کاهش هزینه‌ها در چارچوب مدیریت اضطراری هستیم. وضعیت عرضه سوخت را با دقت زیر نظر داریم و امکان تعدیل برنامه پروازها را بررسی می‌کنیم.»

شرکت آسیانا -دومین شرکت بزرگ هواپیمایی کره که اکثریت آن متعلق به خطوط هوایی کره است- نیز برای حفظ سودآوری، ۱۴ پرواز رفت‌وبرگشت در چهار مسیر بین‌المللی به چین و کامبوج را در آوریل و مه لغو خواهد کرد.

طبق داده‌های Cirium، شرکت‌های هواپیمایی آسیایی (به‌جز چین و هند) برنامه‌های افزایش ظرفیت خود در آوریل را از ۵.۸ درصد به ۲.۸ درصد کاهش داده‌اند.

ریچارد ایوانز، مشاور ارشد Cirium Ascend Consultancy، اعلام کرده که در این شرایط حفظ نقدینگی کلیدی است و شرکت‌ها ابتدا کم‌سودترین مسیرها را حذف و کم‌بازده‌ترین هواپیماها را زمین‌گیر کنند. وی افزود که احتمالاً هزینه‌های تعمیر و نگهداری نیز به تعویق می‌افتد.

شرکت‌های هواپیمایی آسیایی به دلیل وابستگی به واردات نفت خاورمیانه، در برابر بسته شدن تنگه هرمز آسیب‌پذیرتر شده‌اند. جنگ در خلیج فارس حدود یک‌پنجم عرضه نفت خام جهان را مختل کرده و قیمت فرآورده‌هایی مانند سوخت جت و گازوئیل را به‌شدت بالا برده است.

سوخت جت چون معمولاً فقط حدود یک سال قابل ذخیره‌سازی بوده و بعد از آن کیفیتش کاهش می‌یابد، آسیب‌پذیرتر است.

قیمت عمده‌فروشی سوخت جت از آغاز جنگ تاکنون دو برابر شده و بسیاری از شرکت‌های منطقه -از جمله ایر ایندیا، کاتهی پسیفیک، تایلند ایر و کانتاس- اعلام کرده‌اند که برای پوشش هزینه‌ها، قیمت بلیت‌ها یا عوارض سوخت را افزایش می‌دهند.

کارشناسان هشدار می‌دهند که قیمت‌ها باز هم ممکن است بالاتر برود. ادوارد مورس، استراتژیست کالایی در Hartree Partners، گفت: «بازار همچنان در حال تنگ‌تر شدن است.»

وی افزود ذخایر سوخت جت در آمریکا هفته گذشته حدود ۲۷.۵ روز بود که بالاترین سطح در پنج سال اخیر است که این یعنی سوخت صادر نمی‌شود و در داخل نگه داشته می‌شود، چون مصرف‌کنندگان به آن نیاز دارند.

در اروپا نیز نگرانی از کمبود سوخت افزایش یافته و مدیران شرکت‌های هواپیمایی می‌گویند هر روز عرضه را زیر نظر دارند. مدیران دو شرکت بزرگ هواپیمایی اروپایی گفتند که فقط برای چهار تا شش هفته آینده دید واضحی نسبت به تأمین سوخت دارند.

طبق گزارش‌ها آخرین محموله شناخته‌شده سوخت جت از خاورمیانه به بریتانیا قرار است این هفته برسد. بریتانیا در ماه‌های اخیر دست‌کم نیمی از سوخت جت خود را از خاورمیانه تأمین کرده، چون پس از تهاجم روسیه به اوکراین از منابع روسی فاصله گرفت و تولید پالایشگاه‌های داخلی هم کاهش یافت.

اندرو چارلتون، رئیس Aviation Advocacy، اعلام کرد هرچند شرکت‌های اروپایی فعلاً ادعا دارند که وضعیت پوشش ریسک بدی ندارند و می‌توانند با خطر کمتر سوخت سفارش دهند اما اگر سوخت نرسد، خیلی زود این موضوع تبدیل به مشکل خواهد شد.

انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA) سال گذشته هشدار داده بود که تأمین سوخت جت در اروپا، به دلیل کاهش تولید داخلی و افزایش اتکا به واردات به طور فز آینده‌ای آسیب‌پذیر شده است.

انجمن Airlines UK نیز اعلام کرد که خطوط هوایی بریتانیا در حال حاضر هیچ اختلالی در تأمین سوخت جت مشاهده نمی‌کنند و همچنان با تامین‌کنندگان سوخت و دولت برای نظارت بر وضعیت در تعامل هستند.

از طرفی در یک نظرسنجی اخیر از مدیران فرودگاه‌های اروپا، از جمله بریتانیا، ۱۰ درصد پاسخ‌دهندگان گزارش دادند که احتمال خطر بالای کمبود سوخت جت وجود دارد.

الیویه یانکووک، مدیرکل ACI Europe که این نظرسنجی را انجام داده، گفت ۸۶ درصد اعضا فعلاً گزارش می‌دهند که ذخایر سوخت جت توسط تامین‌کنندگان در سطح معمول مدیریت می‌شود اما وی افزود که در وضعیت فعلی هنوز عدم‌قطعیت قابل‌توجهی وجود دارد.

یک معامله‌گر سابق در یک شرکت واردکننده نفت بریتانیا در ایرن رابطه اعلام کرد که فرودگاه‌های بریتانیا معمولاً حدود دو هفته ذخیره سوخت جت دارند. همچنین یک منبع صنعتی دیگر نیز همین وضعیت را برای فرودگاه لوتون تأیید کرد. در حالی که فرودگاه از اظهارنظر خودداری نموده است.

هرچند در مناطق دیگری مثل آمریکا هنوز ذخایری وجود دارد اما این‌ها جایگزین آنچه اروپا و بریتانیا از خاورمیانه از دست می‌دهند نخواهد شد.

درمجموع، صنعت هوانوردی اکنون با ترکیبی از افزایش شدید هزینه سوخت، اختلال در زنجیره تأمین و نااطمینانی در بازار انرژی روبه‌رو است؛ شرایطی که می‌تواند در ماه‌های آینده به کاهش بیشتر پروازها و افزایش قیمت بلیت‌ها در بسیاری از مسیرهای بین‌المللی منجر شود.