درحالی‌بحث پرداخت یارانه ۱۰ میلیون تومانی در دولت و مجلس مطرح است که محاسبات ، حامل‌های برق، گاز، بنزین و گازوئیل، صحت‌وسقم این ادعاها را مشخص خواهد کرد. به گزارش فارس، بحث یارانه‌ها در اقتصاد ایران همواره از موضوعات جنجالی و چالش‌برانگیز بوده است. در شرایط کنونی، یکی از پرسش‌های مطرح آن است که اگر دولت بخواهد یارانه‌ای پرداخت کند، این عدد به چه میزان می‌رسد. تاکنون مقامات سیاسی ازجمله رئیس‌جمهور و برخی معاونانش در کنار نمایندگان مجلس به عدد ۱۵۰ میلیارد دلار یارانه پنهان رسیده‌اند؛ این رقم بر اساس محاسبات غیردقیق آژانس بین‌المللی انرژی برآورد شده و شیوه محاسبه، اختلاف قیمت جهانی حامل‌های انرژی با نرخی است که توسط مردم پرداخت می‌شود. بر اساس اظهارنظرهای اخیر، با مبنا گرفتن عدد ۱۵۰ میلیارد دلار، یارانه پرداختی به هر ایرانی، ماهانه ۱۰ میلیون تومان خواهد بود. این شیوه محاسبات اسیر چند خطای فاحش است. نخست، زمانی که بخواهیم اختلاف قیمت جهانی با نرخ تثبیت‌شده را محاسبه، به مردم پرداخت و سپس قیمت را جهانی کنیم، قطعاً صرفه‌جویی رخ خواهد داد. باید برای پرداخت یارانه مردم که برمبنای مصرف فعلی است، میزانی از سوخت به قیمت جهانی صادر شود، براین مبنا باید ابتدا اطمینان حاصل کرد که با میزانی صرفه‌جویی سوخت، امکان صادرت برای ایران وجود دارد یا خیر؟.نکته بعدی اینکه با تزریق حامل‌های مازاد ایران به بازار جهانی، قیمت جهانی به میزان عرضه ایران کاهش خواهد یافت. در این راستا، برخلاف قیمت‌هایی که در ایران تثبیت‌شده، قیمت جهانی تثبیت شده نبوده و ممکن است موجب خلل در منابع پرداخت یارانه شود.از ۲ فاکتور بالا که بگذریم و آن را غیرقابل محاسبه بدانیم، باید یارانه پنهان به‌جای اختلاف قیمت جهانی و قیمت فعلی انرژی در ایران، برمبنای حدفاصل قیمت جهانی و قیمت تمام‌شده حامل ها محاسبه شود. زیرا باید فاصله قیمت تمام‌شده و قیمت فعلی، برای توسعه به جیب صنعت انرژی کشور برود و البته سود فعالیت نیز محاسبه شود. با توجه به نکات قید شده قصد داریم، برآوردی از رقم یارانه پنهان با این مفروضات ارائه که کنیم که امکان صادرات بی‌نهایت حامل های انرژی وجود داشته و قیمت جهانی نیز از نرخ فعلی هم‌زمان باعرضه ایران، پایین‌تر نمی‌آید. یارانه انرژی پنهان: تفکیک حامل‌های انرژی و نحوه محاسبه یارانه پنهان انرژی در ایران به‌دلیل اختلاف قیمت‌های تمام‌شده و جهانی انرژی، محاسبه می‌شود. بر اساس داده‌های موجود، این یارانه در حامل‌های مختلف به‌شرح زیر است:
بنزین مصرف داخلی: در ایران سالانه حدود ۴۵.۷ میلیارد لیتر بنزین مصرف می‌شود.
قیمت جهانی: به‌طور میانگین ۱ دلار در هر لیتر.
قیمت تمام‌شده: با فرض دلار ۵۰ هزارتومانی ۰.۱۴۲ دلار برای هر لیتر. یارانه پنهان: برمبنای محاسبات یادشده؛ یارانه پنهان بخش بنزین سالانه معادل ۳۹ میلیارد دلار است.
گاز طبیعی:
مصرف داخلی: حدود ۲۳۰ میلیارد مترمکعب در سال.
قیمت جهانی: میانگین ۰.۲ دلار در هر مترمکعب.
قیمت تمام‌شده: با فرض دلار ۵۰ هزارتومانی ۰.۰۵ دلار برای هر مترمکعب.
یارانه پنهان: برمبنای محاسبات یادشده، یارانه پنهان بخش گاز طبیعی سالانه معادل ۳۴.۵ میلیارد دلاراست.
برق:
مصرف داخلی: حدود ۳۴۰ میلیارد کیلووات ساعت در سال.
قیمت جهانی: میانگین ۰.۰۸ دلار در هر کیلووات ساعت.
قیمت تمام‌شده: میانگین ۰.۰۱ تومان در هر کیلووات ساعت.
یارانه پنهان: برمبنای محاسبه یادشده یارانه پنهان بخش برق سالانه معادل ۲۳.۸ میلیارد دلاراست.
گازوئیل:
مصرف داخلی: حدود ۳۹ میلیارد لیتر در سال.
قیمت جهانی: میانگین ۱ دلار در هر لیتر.
قیمت تمام‌شده: با فرض دلار ۵۰ هزارتومانی ۰.۱۴۲ دلار برای هر لیتر یارانه پنهان: برمبنای محاسبه یادشده یارانه پنهان بخش گازوئیل سالانه معادل ۳۳.۴ میلیارد دلاراست.
با جمع‌بندی ارقام بالا جمع کل یارانه انرژی پنهان انرژی در ایران به سالانه بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار می‌رسد.با فرض رعایت الگوی مصرف در حامل‌های یادشده و همچنین در نظر گرفتن ظرفیت صادراتی ۱۳۰ میلیارد دلار حامل انرژی کشور برحسب مصرف داخل و با فرض نرخ دلار ۵۰ هزارتومانی، تنها ۳۰ میلیارد دلار ظرفیت کسب ارزش وجود دارد.به معنای دیگر اگرچه این حامل‌ها در ایران ۱۳۰ میلیارد دلارارزش پنهان دارد اما به‌دلیل محدودیت‌های ذکرشده از این رقم ۱۰۰ میلیارد دلار قابل‌دستیابی نیست. البته این دیدگاه نیزپایدار نبوده و طبیعتاً با افزایش ظرفیت صادرات و ابزارسازی در دنیا، امکان ارتقای ارزش نیز به دست خواهد آمد.
توزیع یارانه بین جمعیت ایران
بر اساس آخرین آمار، جمعیت ایران حدود ۸۵ میلیون نفر است. با تقسیم ۳۰ میلیارد دلار بین این جمعیت، سهم هر نفر به‌صورت ماهانه ۳۰ دلار خواهد بود که با فرض دلار ۵۰ هزارتومانی، معادل حدود ۱.۵ میلیون تومان برای هر نفر است.اصل پرداخت یارانه پنهان به عموم مردم، یک شاخص برای عادلانه کردن دسترسی همه مردم به منابع متعلق به همه است. از طرفی این مبلغ می‌تواند قدرت خرید خانوارها را بهبود بخشیده و به کاهش فقر کمک کند. اما بیان اعداد بدون پشتوانه، می تواند زمینه عدم موفقیت طرح را فراهم کند. در این رابطه برای جلوگیری از اثرات منفی پرداخت چنین یارانه‌ای، دولت می‌تواند اقداماتی نظیر جلوگیری از اظهارنظر تا پیش از انجام محاسبات دقیق، تقویت تولید داخلی، حمایت هدفمند و افزایش شفافیت مالی را در دستور کار قرار گیرد.