برنج، بهعنوان یکی از اصلیترین اقلام سبد غذایی خانوارهای ایرانی، به کالایی لوکس تبدیل شده است. افزایش سرسامآور قیمت برنج ایرانی، که گاه به بیش از ۳۰۰ هزار تومان رسیده، فشار سنگینی بر دوش مردم، بهویژه اقشار کمدرآمد، وارد کرده است. این ...
رئیس اتحادیه برنج فروشان شهر بابل در گفتوگو با چارسوق علت گرانی برنج را تشریح کرد:
برنج، بهعنوان یکی از اصلیترین اقلام سبد غذایی خانوارهای ایرانی، به کالایی لوکس تبدیل شده است. افزایش سرسامآور قیمت برنج ایرانی، که گاه به بیش از ۳۰۰ هزار تومان رسیده، فشار سنگینی بر دوش مردم، بهویژه اقشار کمدرآمد، وارد کرده است. این گرانی بیسابقه، که به دور از جیب کشاورزان زحمتکش به سوداگری برخی شرکتهای بزرگ منجر شده، جفایی آشکار در حق مصرفکنندگان است.
انحصار بازار توسط این شرکتها و عرضه قطرهچکانی برنج، قیمتها را بهصورت حبابی بالا برده و معیشت خانوارها را به خطر انداخته است. آنچه این وضعیت را بغرنجتر میکند، ناکارآمدی دولت چهاردهم در کنترل بازار و فقدان نظارت مؤثر بر روند عرضه و قیمتگذاری است. در حالیکه مردم در تنگنای اقتصادی به سر میبرند، عدم دخالت نهادهای نظارتی و نبود سیاستهای مؤثر برای تنظیم بازار، به افزایش هرجومرج قیمتی دامن زده است. این درحالی است که انتظار میرفت دولت با اقدامات قاطع، از حقوق مصرفکنندگان دفاع کند. در ادامه، گفتوگویی با سیدعلی طاهری، کارشناس بازار برنج و رئیس اتحادیه برنجفروشان شهر بابل، میخوانید که به بررسی عوامل این گرانی و راهکارهای ممکن برای بهبود وضعیت بازار برنج پرداخته است.
رئیس قوه قضاییه درباره وضعیت بازار برنج و افزایش غیرمعمول قیمت آن اظهار داشتند که این افزایش قیمت به نفع کشاورزان نیست و سوداگران از آن بهره میبرند. به نظر شما چه عواملی باعث شده قیمت برنج به بیش از ۳۰۰ هزار تومان برسد؟
در ابتدای فصل، بیش از ۵۰ درصد برنج ایرانی توسط برخی شرکتهای بزرگ از بازار جمعآوری شد و اکنون این برنج در دست این شرکتها حالت انحصاری پیدا کرده است. این انحصار باعث افزایش قیمت شده و عرضه بهصورت قطرهچکانی انجام میشود. همچنین، در جریان جنگ ۱۲ روزه، سوءاستفادههایی صورت گرفت که منجر به افزایش حبابی ۱۰۰ هزار تومانی قیمت برنج در آن دوره شد. اکنون قیمتها حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان کاهش یافته و بین ۲۳۰ تا ۲۵۰ هزار تومان است، اما همچنان ۹۵ درصد موجودی برنج به اتمام رسیده و بازار در انتظار محصول جدید است.
آیا قیمت ۲۳۰ تا ۲۵۰ هزار تومان برای برنج منطقی است؟
خیر، قیمت منطقی باید زیر ۲۰۰ هزار تومان باشد. به طور دقیقتر، قیمت منطقی بین ۱۵۰ تا ۱۸۰ هزار تومان است.
آیا قیمتهای فعلی برنج غیرواقعی است و باید کاهش پیدا کند؟ آیا معتقد هستید که افزایش قیمت به دلیل جنگ ۱۲ روزه بوده است؟
بله، قیمتهای فعلی غیرواقعی و حبابی است و باید متناسب با هزینههای خرید واقعی شود. افزایش قیمت برنج از دیماه سال گذشته بهصورت تدریجی آغاز شد و تا اردیبهشتماه سال جاری به حدود ۲۰۰ هزار تومان رسید. این افزایش ماه به ماه و تدریجی بود، بهطوریکه در شش ماه از ۸۰ هزار تومان به ۲۰۰ هزار تومان رسید. اما در مدت ۱۰ روز در جریان جنگ، قیمت ۱۰۰ هزار تومان بهصورت ناگهانی افزایش یافت که این بخش از افزایش قیمت به ماجرای جنگ مرتبط است.
چرا دولت در این مدت نتوانست قیمت برنج را کنترل کند؟
در ابتدای فصل، شرکتهای بزرگ حجم زیادی از برنج را خریداری کردند و بازار را در انحصار خود گرفتند. این شرکتها قیمتگذاری را در دست گرفتهاند و با انبار کردن برنج، باعث افزایش قیمت شدند. نهادهای نظارتی در این شرایط توانایی کافی برای کنترل بازار نداشتند. این شرکتها با توجیه رعایت قانون دولتی مبنی بر واردات یکچهارم یا یکسوم برنج خارجی در ازای خرید برنج ایرانی، ابتدا برنج داخلی را از بازار جمعآوری کردند و سپس اقدام به واردات کردند. درنتیجه، بخش عمده برنج بازار در دست این شرکتها قرار گرفت و قیمتها را افزایش دادند.
آیا منظور شما این است که بازار برنج در دست افراد یا گروههای خاصی قرار گرفته و آنها بازار را هدایت میکنند؟
بله، بازار برنج در سال جاری بهصورت انحصاری در اختیار شرکتهای بزرگ قرار گرفته است، که در این میان نقش یک شرکت پررنگتر بوده است.
این شرکتها چه میزان برنج خریداری کردهاند که توانستهاند به راحتی بازار را کنترل کند؟ آیا آماری در این زمینه دارید؟
حجم خرید یکی از این شرکتها بسیار بالا بوده و احتمالاً بیش از ۲۰۰ هزار تن برنج خریداری کردهاند. این شرکتها در مناطق گلستان، گیلان و مازندران فعالیت دارند. با توجه به سرانه مصرف سالانه برنج که بین ۳۷ تا ۴۰ کیلوگرم برای هر نفر است، این شرکتها حجم قابل توجهی برنج خریداری کرده و قرار بود بهصورت تدریجی به بازار عرضه کنند، اما همچنان برنج در انبارهای آنها موجود است.
چرا واردات برنج نتوانست به کنترل بازار و کاهش قیمتها کمک کند؟ علت آن چیست؟
در زمان افزایش قیمتها، واردات برنج ممنوع بود و هیچ تأثیری بر قیمتها نداشت. برداشت برنج ایرانی نیز کم بود. در این دوره، شرکتهای بزرگ برنج ایرانی را خریداری کرده و در انبارها ذخیره کردند و قیمتها را افزایش دادند. حتی پس از آزادسازی محدود واردات، با وجود ورود چندین هزار تن برنج خارجی، تأثیر قابل توجهی بر بازار ایجاد نشد. افزایش عرضه برنج خارجی تنها باعث کاهش ۱۰ تا ۱۵ هزار تومانی قیمت برنج خارجی و درنهایت کاهش ۴۰ تا ۵۰ هزار تومانی حباب قیمتی ایجادشده در دوره ۱۲ روزه جنگ شد. بنابراین، واردات تأثیر بسزایی در کنترل قیمتها نداشت.
آیا احتمال دارد قیمت برنج کاهش پیدا کند؟
بله، احتمال کاهش قیمت وجود دارد و ممکن است قیمتها حدود ۵۰ هزار تومان دیگر کاهش پیدا کند.
آیا توصیه میکنید مردم اکنون از خرید برنج خودداری کنند؟
توصیه میشود مردم تا زمان ورود محصول جدید به بازار و گذشت یک ماه صبر کنند. در این مدت، احتمالاً قیمتها حدود ۵۰ هزار تومان کاهش خواهد یافت و بهصورت رسمی شاهد کاهش قیمتها خواهیم بود.
چه راهکاری پیشنهاد میکنید که دولت بتواند با استفاده از آن قیمت برنج را کاهش دهد؟
اگر شرکتهای بزرگ در ابتدای فصل خرید گسترده برنج انجام دهند، قیمتها بهطور قطع بالا میماند. اما اگر این شرکتها خرید نکنند، قیمت برنج کاهش پیدا میکند. این شرکتها از پشتیبانی مالی برخوردار هستند و بهصورت حقیقی عمل نمیکنند.
باید از هرج و مرج در این حوزه جلوگیری شود.
مسئله مهم این است که آیا عرضه این شرکتها به بازار متناسب با خرید آنهاست؟ برای مثال، اگر ۱۰ تن برنج خریداری کنند، آیا ۸ تن را انبار کرده و تنها ۲ تن را عرضه میکنند؟ در حال حاضر، اگر فرد حقیقی برنج را انبار کند، بهعنوان محتکر شناخته میشود، اما آیا این شرکتها در زمینه احتکار کنترل میشوند؟
سیاستگذاران باید بر روند عرضه این شرکتها نظارت دقیقتری داشته باشند. اگر خریدهای این شرکتها باعث اخلال در بازار میشود، دستگاههای نظارتی باید بازرسی دقیقتری بر روند عرضه آنها انجام دهند تا مردم مجبور به خرید برنج گران نشوند.
خرید برنج توسط این شرکتها مشکلی ندارد، اما نحوه و روند عرضه آنها اهمیت دارد. اگر عرضه بهدرستی انجام شود، شاهد حباب قیمتی نخواهیم بود.
شرکتهای بزرگ با چه قیمتی برنج را خریداری میکنند؟
در زمان آغاز برداشت برنج، قیمتها حدود ۷۵ هزار تومان بود، اما این شرکتها برنج را با قیمت ۷۲ تا ۷۳ هزار تومان از کشاورزان خریداری کردند. اکنون این برنج را با قیمتهای بسیار بالاتر در بازار عرضه میکنند.
در حال حاضر، یک شرکت عرضهکننده اصلی برنج در بازار است و این برنج را در بستهبندیهای مختلف با برندهای خود یا شرکتهای وابسته به فروش میرساند. شرکتهای دیگری نیز بهصورت مشابه در بازار برنج فعالیت دارند و تأثیرگذار هستند.
دی ۱۱, ۱۴۰۴
آذر ۱۸, ۱۴۰۴
آذر ۱۸, ۱۴۰۴
آذر ۱۵, ۱۴۰۴
آذر ۸, ۱۴۰۴
دی ۱۸, ۱۴۰۴
دی ۱۸, ۱۴۰۴
