در اوج تحریمهای مالی و صادراتی، ایران با اتکا به توان داخلی و توسعه میادین نفتی، تولید نفت خود را به بیش از ۳.۳ میلیون بشکه در روز رسانده است.
در دو دهه اخیر و در شرایطی که تحریمهای حداکثری مالی و صادراتی علیه ایران اعمال شد، تولید نفت ایران از حدود ۱.۶ میلیون بشکه در روز به ۳ میلیون و ۳۰۵ هزار بشکه در روز افزایش یافته است؛ معادل رشد ۱.۷۰ میلیون بشکهای که بینظیر در منطقه خاورمیانه است. این جهش تولید بیشتر مرهون توسعه میدانهای آزادگان، یادآوران و فازهای مختلف پارسجنوبی با اتکا به فناوری و سرمایه داخلی است. در کنار این موازنه میدانی، صندوق تضمین ۳۰۰ میلیون دلاری، تسهیل فرآیندهای بانکی و بومیسازی تجهیزات نفتی، محورهای کلیدی مقابله با فشارهای تحریمی بودهاند.
افزایش ظرفیت تولید
ظرفیت اسمی تولید نفت ایران در اوایل دهه ۸۰ شمسی (۲۰۰۱ تا ۲۰۰۵ میلادی) حدود ۱.۶ میلیون بشکه در روز بود که بر اساس آمار شرکت ملی نفت ایران، این عدد تا ۵ اردیبهشت سال ۱۴۰۴ خورشیدی (آوریل ۲۰۲۴) به بیش از ۳.۳ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ رشد خیرهکنندهای که ایران را در ردیف سوم بزرگترین تولیدکنندگان اوپک قرار میدهد. صادرات نفت خام ایران هم با وجود محدودیتها در سال ۲۰۲۴ بهطور متوسط به ۱.۵ میلیون بشکه در روز رسیده است.
میادین نفتی ایران
میدان آزادگان جنوبی، با ظرفیت طراحی حدود ۶۰۰ هزار بشکه در روز، پس از اجرای فازهای توسعهای در سالهای اخیر سهم بزرگی در رشد تولید ایران داشته است. همچنین تولید از آزادگان شمالی که هماکنون نزدیک به ۵۰ هزار بشکه در روز است، پتانسیل بالایی برای افزایش بیشتر دارد.
میدان یادآوران با مشارکت شرکتهای داخلی و CNPC چین، ظرفیت خود را به حدود ۳۰۰ هزار بشکه در روز ارتقا داده است. فازهای مختلف پارس جنوبی نیز با تولید روزانه حدود ۸۰۰ هزار بشکه میعانات گازی و میعانات نفتی، نقش مکمل در توان تولیدی ایران ایفا میکنند.
صندوق تضمین ۳۰۰ میلیون دلاری که از سال ۲۰۱۵ راهاندازی شد، با تضمین هزینههای اضافی پروژهها و ریسک نرخ ارز، زمینه جذب سرمایهگذاری داخلی و بخشی از سرمایهگذاران خارجی را فراهم کرده و تاکنون دستکم ۱۰ پروژه بزرگ در میدانهای جنوبی کشور از منابع این صندوق بهرهمند شدهاند.
فرآیند تصویب قراردادهای بالادستی نفتی که پیشتر بیش از ۲۴ ماه به طول میانجامید، از سال ۲۰۱۸ با ایجاد کارگروه مشترک نفت و برنامهوبودجه به حدود ۶ ماه کاهش یافته است. این افزایش سرعت سبب شد تا قراردادهای خدماتی-ریسکی به ارزش بیش از ۱۵ میلیارد دلار منعقد شود. محدودیت واردات تجهیزات کلیدی، بیش از ۸۲۰ شرکت داخلی و ۱۸۲ استارتآپ دانشبنیان وارد چرخه تولید توربینها، کمپرسورها و تجهیزات حفاری شدند؛ درنتیجه تا سال ۲۰۲۱ نزدیک به ۸۵ درصد از تجهیزات بالادستی نفت و گاز در داخل کشور تولید میشد.
اتکا به توان داخلی
تا سال ۲۰۲۳، بیش از ۱۲ هزار قطعه تخصصی که پیشتر از اروپا و آمریکای شمالی وارد میشد، در شهرهای تهران، شیراز و اصفهان بومیسازی شده است. تأسیس شبکههای تحقیق و توسعه در دانشگاهها و مراکز پژوهشی نفت، زمینه تربیت نیروی متخصص جهت نگهداشت و توسعه میادین را فراهم کرده است.
چشمانداز تا پایان سال هزار و چهارصد و شش خورشیدی (مارس دو هزار و بیستوهشت)، هدفگذاری افزایش پانصد هزار بشکهای دیگر در ظرفیت تولید با توسعه میادین کوچکتر خلیج فارس و بهکارگیری تکنیکهای افزایش برداشت نهایی (EOR) دنبال میشود. اگر این طرح محقق شود، ایران را با پشتوانه تحریمگریزی و خوداتکایی فناورانه، به ردههای بالاتر نقشه انرژی جهان خواهد رساند.
جهش خیرهکننده صادرات نفت ایران در سال ۱۴۰۳
برآورد بانک مرکزی نشان میدهد در سال ۱۴۰۳، صادرات نفت کشورمان به حدود ۶۷ میلیارد دلار رسیده است.
به گزارش اقتصاد معاصر؛ بر اساس آخرین آمار منتشر شده توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، صادرات نفت ایران در سالهای اخیر با نوسانات قابل توجهی همراه بوده است.
بررسی آخرین سال ۱۳۹۹ نشان میدهد که میزان صادرات نفت ایران در این سال به ۲۳ میلیارد دلار رسید. این رقم نشاندهنده کاهش قابل توجه نسبت به سالهای پیشین است.
همچنین میزان صادرات نفت کشورمان در سال ۱۴۰۰ تقریباً ۳۸ میلیارد دلار، سال ۱۴۰۱ حدود ۵۵ میلیارد دلار، سال ۱۴۰۲ رقمی برابر با ۵۶ میلیارد دلار بود. این میزان در سال ۱۴۰۳ توانست به رکورد تاریخی ۶۷ میلیارد دلار برسد.
تحلیل روند صادرات نفت ایران
کاهش چشمگیر در سال ۱۳۹۹: صادرات نفت در سال ۱۳۹۹ به ۲۳ میلیارد دلار کاهش یافت که احتمالاً ناشی از تشدید تحریمها و کاهش تقاضای جهانی در دوران همهگیری کووید-۱۹ بوده است.
رشد قابل توجه در سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲: پس از سال ۱۳۹۹، صادرات نفت ایران روند صعودی داشته و در سال ۱۴۰۲ به ۵۶ میلیارد دلار رسیده است. این افزایش احتمالاً به دلیل بهبود شرایط بازار نفت، سیاستهای جدید صادراتی یا همکاری با مشتریان جدید بوده است. نکته جالب توجه اینکه روند صعودی همچنان ادامهدار بوده و در سال گذشته، طبق برآورد بانک مرکزی که در اردیبهشتماه ۱۴۰۴ تهیه شده، صادرات نفت ایران به حدود ۶۷ میلیارد دلار رسیده است. بر این اساس صادرات کشورمان نسبت به سال ۱۴۰۲ حدود ۲۰ درصد رشد کرده است.
مقایسه صادرات نفت با سالهای گذشته: اگرچه سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ رشد خوبی را نشان میدهند اما سال ۱۳۹۹ به وضوح یک نقطه ضعف در روند صادراتی ایران محسوب میشود. نکته جالب توجه اینکه دران مقطع کشور همزمان با شوکهای ارزی و تورمی نیز مواجه شد. از سوی دیگر در پایان سال ۱۴۰۳ با رشد درآمدهای نفتی (جدای از نوسانات هیجانی) شاهد رشد نسبی نرخ ارز تا محدوده میانگین ۸۰ هزار تومان بودیم.
دی ۱۶, ۱۴۰۴
دی ۱۰, ۱۴۰۴
دی ۸, ۱۴۰۴
آذر ۱۵, ۱۴۰۴
آذر ۸, ۱۴۰۴
دی ۱۸, ۱۴۰۴
دی ۱۸, ۱۴۰۴
