موضوع واگذاری خودروسازان به بخش غیردولتی که از سال ۱۴۰۱ جدی‌تر شد، همچنان در ابهام و توقف باقی‌مانده است. باوجود اعلام مکرر مسئولان، این فرآیند درگیر چالش‌های مدیریتی و تصمیم‌گیری است. بررسی صورت‌های مالی سه شرکت مادر ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو نشان می‌دهد که زیان انباشته این شرکت‌ها تا پایان مهرماه ۱۴۰۳ به بیش از ۲۰۸ هزار میلیارد تومان رسیده است. این رقم نسبت به پایان سال ۱۴۰۲، حدود ۲۲ هزار میلیارد تومان افزایش داشته است. صنعت خودروسازی ایران روزانه ۴ میلیارد تومان زیان ثبت می‌کند و این بحران، واگذاری را به اولویتی ناگزیر برای دولت، تبدیل کرده است.
چالش‌های اجرایی و سهام تودلی
واگذاری سهام دولتی خودروسازان با موانع متعددی همراه است. در سال گذشته، شرکت سایپا ملزم به واگذاری ۴۱ درصد از سهام تودلی خود شد که هنوز عملی نشده است. همچنین ساختار سهام تودلی، یعنی تملک سهام شرکت‌های مادر توسط زیرمجموعه‌ها، عملاً مدیریت شرکت‌ها را در دست دولت نگه‌داشته است.
سهام دولتی؛ مانعی برای خصوصی‌سازی کامل
بررسی ترکیب سهام خودروسازان نشان می‌دهد که دولت مالک مستقیم ۵.۷ درصد از سهام ایران‌خودرو و ۱۷ درصد از سایپا است. اما با احتساب سهام عمومی وابسته و تودلی، دولت عملاً مدیریت شرکت‌ها را حفظ کرده است. حتی در صورت واگذاری سهام دولتی، نقش دولت در اداره این شرکت‌ها همچنان پررنگ خواهد بود.
ابهام در تصمیم‌گیری دولت جدید
در اولین واکنش‌ها به واگذاری، رئیس سازمان خصوصی‌سازی دی‌ماه اعلام کرد که این سازمان در حال بررسی نحوه واگذاری مانده سهام دولت در ایران‌خودرو و سایپا است، اما هنوز تصمیم نهایی اتخاذ نشده است. همچنین ارزش‌گذاری سهام همچنان در جریان است.
باوجود وعده‌های متعدد، فرآیند واگذاری خودروسازان به بخش غیردولتی در دور باطلی گرفتارشده است. ساختار پیچیده سهام و نبود تصمیم‌گیری قاطع، این مسیر را دشوارتر کرده است. به نظر می‌رسد تحقق خصوصی‌سازی واقعی در صنعت خودروسازی ایران، همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.
۵ دی‌ماه، زهره عالی پور،رئیس سازمان خصوصی‌سازی در این خصوص اعلام کرد که این سازمان در حال بررسی نحوه واگذاری مانده سهام دولت در ایران‌خودرو و سایپا است اما هنوز تصمیم نهایی در این زمینه اتخاذ نشده است. همچنین ارزش‌گذاری بلوک‌های سهام خودروسازان در جریان است اما هنوز قیمت مشخص نشده است.