دولت چهاردهم در ابتدای شروع به کار خود، قیمت رسمی نان را افزایش داد اما پسازآن شاهد آن هستیم که این کالای اساسی چندین مرتبه بهصورت غیررسمی، افزایش نرخ را به خود دیده است.
افزایش قیمت نان، میتواند تبعات اقتصادی و اجتماعی زیادی به همراه داشته باشد. هرگونه تغییر قیمت نان بهعنوان کالای اساسی در سبد غذایی خانوارها، میتواند بر قدرت خرید مردم بهویژه اقشار کمدرآمد تأثیر گذاشته و مشکلاتی را ایجاد کند.
از سوی دیگر، ممکن است این افزایش قیمت، باعث بروز نارضایتیهای عمومی شده و فشارهایی را به دولت و مسئولین مربوطه وارد کند، تا تدابیری برای کنترل قیمتها و حمایت از اقشار آسیبپذیر اتخاذ کنند.
این در حالی است که اخیراً اتحادیه، قیمت رسمی نان سنگک را از ۳ به ۵هزار تومان افزایش داد اما طی روزها اخیر، قیمت نان سنگک در برخی نانواییهای آزاد پز تهران و بدون اعلام رسمی از سوی اتحادیه، از ۵ به ۱۰هزار تومان افزایشیافته است.
در بازار آرد و نان، بیشترین گرانفروشیها مربوط به صنف نانوایی است و در برخی مناطق، نانهای بربری و تافتون نیز از قافله گرانی غیررسمی،عقب نیفتادهاند. همین امر سبب شده که گزارشهای سطح شهر تهران حاکی از آن باشد که گرانفروشی نان به امری کاملاً عادی در دولت چهاردهم تبدیلشده و کمبود نظارتها در این صنف بیداد میکند.
برخی نانواییهایی که این تغییر نرخ را انجام دادهاند ،علت آن را،افزایش قیمت آرد اعلام میکنند، این در حالی است که نظر اتحادیه نانوایان چیز دیگری است.
گرانی نان، به آرد مربوط نیست
فاطمه نظری، رئیس اتحادیه نانوایان سنتی تهران با اعلام اینکه نرخ نان در برخی استانها در قالب نوع یک، دو و سه اعلامشده است، گفت: نان نوع سه، آزاد پز و نوع یک و دو نیز یارانهای بوده و نرخ آنها دادهشده است.
وی، افزود: درنان نوع یک، دو و سه، افزایش قیمت داشتهایم .در برخی استانهای اطراف نیز طرحی را بهصورت آزمایشی اجرا کرده ایم و قرار است ،نتیجه آن بررسی شود.
نظری بابیان اینکه کمکهزینه نیز ارائهشده ولی کفاف هزینههای نانواها را نمیدهد، گفت: نرخی که سال ۱۴۰۰در نظر داشتیم، مربوط به سال ۹۹ بود و در پایین نرخ نامه نیز نوشتهشده، ملاک عمل تا زمانی خواهد بود که هزینهها افزایش پیدا نکند.
رئیس اتحادیه نانوایان سنتی تهران درباره گران شدن قیمت نان، افزود: هزینهها شامل خمیرمایه، خوراک کارگری ، دستمزد ، بیمه ، برق ، آب، اجاره بها و مالیات است. طرح اجراشده، خوب بوده اما اطلاعرسانی اندکی درباره آن صورت گرفته است.
به گفته نظری، نانواها از بدو ورود دستگاه کارتخوان ویژه نانوایی ها، اطلاع درستی درباره کارکرد آن نداشتند.
وی، افزود: تأثیر نرخ آرد بر قیمت نان ۱۰ تا ۱۲ درصد است و اگر حتی آرد را رایگان به نانوا بدهند نیز تأثیری بر روی نرخ نان ندارد. از سوی دیگر، هرساله تورم ۴۰ درصد است و یارانه نانوا را نیز صرفاً ۴۰ درصد تعیین کردند.
سنگکیها مجبورند که گران بفروشند!
در همین خصوص رئیس اتحادیه نانوایان سنگکی تهران، با اشاره به اینکه نان سنگک کاملاً به صورت دستی پخت میشود، گفت: بخش عمده پولی که بابت نان سنگک پرداخت میشود ،صرف هزینه نیروی کار میشودو نانوایان برای اینکه قادر به جبران سایر هزینهها باشند، از پخت نان سفارشی و کنجدی استقبال میکنند.
محمد سلیمانی،افزود: اگر پخت نان سنگک نیزمکانیزه بود، مطمئناً قیمت آن بسیار پایینتر میآمد؛ اما پخت این نان کاملاً متکی به نیروی انسانی و گرانی آنهم ناگزیر است.
این در حالی است که پخت نان سفارشی در نانواییهای آزاد پز، هیچ مشکلی ندارداما مشکل از جایی شروع میشود که از تنور نانوایی فقط نان سفارشی بیرون بیاید و مردم برای اینکه زیاد در صف معطل نشوند، مجبور به انتخاب نان سفارشی شوند.
رئیس اتحادیه نانوایان سنگکی تهران با تأکید براینکه نانوا باید برای متقاضیان نان معمولی، همان نان را پخت کند، گفت: در نانواییهای سنگکی بهواسطه زمانبر بودن فرایند پخت، صف تشکیل میشود و نانوا چانهها را طبق خواست و سفارش مشتری میگیرد؛ اما اگر واحدی غیرازاین عمل کرده و بخواهد مشتری را مجبور به خرید نان خاصی کند، تخلف کرده است.
وی،افزود: قیمت نان سنگک معمولی در نانواییهای یارانهای از ۲ سال پیش ۳ هزارتومان بود و هیچ مصوبهای برای افزایش آن ابلاغ نشده بود، با این وجود اما اغلب نانواییها، این نان را بهتدریج گران کردند و قیمت آن را به ۵ هزارتومان رساندند. با این شرایط در شهریورماه امسال که مصوبه افزایش قیمت نان ابلاغ شد، تنها اتفاقی که برای نان سنگک افتاد، قانونی شدن این افزایش قیمت از ۳ به ۵ هزارتومان بود. اکنون نیز واحدهای نانوایی حق ندارند نان را گرانتر از این بفروشند.
به گفته رئیس اتحادیه نانوایان سنگکی تهران، نان سنگک معمولی که با آرد دولتی ۵ هزارتومانی پخت میشود، در نانواییهای آزاد پز، بر اساس عرضه و تقاضا قیمتگذاری شده و در محدوده قیمتی ۱۵ هزارتومان (اندکی کمتر یا بیشتر) فروخته میشود.
به گفته وی قیمت این نان با اضافه کردن کنجد دورو تا ۲۰ هزارتومان هم بالا میرود؛ اما اصل اساسی آن است که باید اضافه کردن کنجد، بنا به خواست مشتری باشد.
نانوایی آزاد پز قیمت مشخصی ندارد؛ درحالیکه مثلاً صنف نان فانتزی باوجوداینکه از آرد مشابه با نان سنگک استفاده میکند، کف قیمت مشخصی دارد.
رئیس اتحادیه نانوایان سنگکی تهران با اشاره به تلاش این اتحادیه برای تعیین قیمت پایه این نوع نان، گفت: قرار است بررسیهایی انجام دهیم و بعد از آنالیز مسائل مربوط به نانواییهای سنگکی، قیمت پایه نان سنگک آزاد پز را تعیین کنیم تا مثل نانواییهای فانتزی، کف قیمت نان مشخص باشد و نانواییها بتوانند بنا به وضعیت عرضه و تقاضا و خواست و سلیقه مشتری، نان سفارشی را باقیمتهای بالاتر پخت کنند.
سلیمانی، تأکید کرد: بعد از تعیین قیمت پایه نان سنگک آزاد پز، نانواییها ملزم به رعایت نرخ هستند. همانگونه که سایر صنوف نیز قیمتهای تعیینشده را رعایت میکنند، اما این نرخها با خواست مشتری قابلتغییر است.
این موضوعات نشاندهنده چالشهای موجود در زنجیره تأمین مواد اولیه و تأثیر آن بر قیمت نان، به عنوان یکی از اصلیترین مواد غذایی مورد نیازمردم است. این وضعیت نشاندهنده ضرورت نظارت دقیقتر بر بازار و تأمین مواد اولیه باقیمت مناسب است تا از بروز چنین بحرانهایی جلوگیری و ثبات اقتصادی بیشتری در جامعه برقرار شود.