بسیاری از کارشناسان براین باورند که ایجاد زیرساخت و مشوق‌های لازم در کنار حذف ارز ترجیحی و جلوگیری از قاچاق می‌تواند منجر به تحقق خوداتکایی ۴۰ درصدی دانه‌های روغنی در برنامه هفتم شود.

بنابر آمار سالانه ۲ میلیون تن روغن مورد نیاز کشور است که ۷ تا ۱۰ درصد نیاز کشور از طریق تولید داخل و مابقی واردات تأمین می‌شود. این درحالی است که بنابر برنامه وزارت جهاد تا افق ۱۴۰۴ قرار بود در تأمین ۷۰ درصد دانه‌های روغنی خودکفا شویم که متاسفانه این سیاست وزارت جهاد ناکام ماند و حال بر اساس برنامه هفتم قرار است که در تولید دانه‌های روغنی به خودکفایی ۴۰ درصد برسیم که تحقق این امر منوط به تأمین ایجاد زیرساخت‌های لازم است.

با وجود کمبود منابع آبی، خودکفایی در تولید کالاهای اساسی در هر کشوری اهمیت ویژه‌ای دارد به‌طوری‌که از واژه امنیت غذایی برای تولید محصولات کشاورزی اساسی استفاده می‌شود؛ کشورها هم سعی می‌کنند که وابستگی خود را به دیگر کشورها برای واردات این محصولات کاهش دهند.

بسیاری از کارشناسان اذعان می‌کنند که وقتی دانه‌های روغنی از خارج کشور با ارز دولتی به کشور وارد شود؛ صنایع علاقه‌مند به خریداری این محصولات از کشاورزان داخلی نخواهند داشت، زیرا کشاورزان محصول خود را با قیمت آزاد تولید و در بازار عرضه می‌کنند و درنتیجه صنایع نیز، نیاز خود را از محل واردات با ارز دولتی که قیمت آن نصف قیمت واقعی آن است و محصول ارزان‌تر از خارج وارد می‌شود تأمین خواهند کرد که درنهایت این امر موجب شده هرگونه برنامه‌ریزی برای خودکفایی با شکست مواجه شود.

همچنین بخوانید:

روغن گران و کمیاب شد

غلامرضا نوری قزلجه وزیر جهاد کشاورزی با بیان اینکه هدررفت و ضایعات بخش کشاورزی بالاست، گفت: مصرف روغن و شکر در کشور ۱.۵ برابر سند امنیت غذایی است که فرهنگ‌سازی در این بخش بسیار کمک‌کننده است.

صرفه‌جویی ۴۰۰ میلیون دلاری با حذف ارز ترجیحی واردات روغن خام و دانه‌های روغنی

همچنین بخوانید:

توزیع قطره‌چکانی روغن در بازار پس از ۳ برابر شدن قیمت‌ها

علیرضا شریفی دبیر انجمن روغن نباتی گفت: با فرض تداوم تخصیص ارز ترجیحی، کاهش مصرف انتظار معقولی نیست.

به گفته وی، اکنون در فضای تخصیص ارز ترجیحی، سرانه مصرف روغن به ازای هر نفر ۲۳ کیلو در سال است که با حذف ارز برآورد می‌شود این رقم به ۲۰ تا ۲۱ کیلو کاهش یابد.

شریفی ادامه داد: در حال حاضر سرانه مصرف روغن کشور با جهان برابری می‌کند، هرچند کشورهای اندونزی، مالزی، آمریکا، برزیل، اسپانیا، کویت، امارات و عربستان بیش از ما مصرف می‌کنند و در مقابل کشورهای نیجر، افغانستان، بنگلادش و اتیوپی به مراتب کمتر از ما مصرف می‌کنند.

دبیر انجمن روغن نباتی بازه مصرف روغن نباتی در جهان یک تا ۸۰ کیلو اعلام کرد و گفت: سرانه مصرف ۲۳ کیلوگرم کشور ما نزدیک به میانگین جهانی است، اما بدون تردید با حذف ارز ترجیحی و تخصیص ارز تالار دو این رقم به دلیل حذف قاچاق، کاهش یا حذف یارانه پنهان در صادرات و پایین آمدن مصرف در صنف و صنعت و خانوارها منجر به کاهش ۳ کیلو در سرانه مصرف می‌شود که براین اساس با حذف ارز ترجیحی و تخصیص ارز صادراتی تالار دو، ۴۰۰ میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی خواهیم داشت.

به گفته وی، حذف ارز ترجیحی و حرکت تدریجی به سمت ارز صادراتی تالار ۲ را، بهترین استراتژی در شرایط فعلی در راستای تحقق اهدافی چون کاهش مصرف، حذف قاچاق، صرفه‌جویی ارزی، ایجاد بستر صادرات، کمک به رفع کسر بودجه دولت و برچیده شدن بساط پرهزینه و بی‌نتیجه کنترل و نظارت، مطرح نمود.

همچنین بخوانید:

توزیع قطره‌چکانی روغن در بازار پس از ۳ برابر شدن قیمت‌ها

شریفی ادامه داد: با توجه به ارزبری هر کیلو روغن معادل ۱/۴ دلار، در صورت تخصیص ارز صادراتی تالار ۲ به جای ارز ترجیحی، قیمت هر کیلو روغن ‌مصرفی خانوار از ۹۲ هزار و ۵۰۰ تومان فعلی به ۲۱۰ هزار تومان خواهد رسید که با توجه به مصرف سرانه ماهانه هر ایرانی روغن خانوار معادل یک کیلوگرم، رقمی است که با توجه به ۱۵۰ همت درآمد حاصل از تفاوت نرخ ارز ترجیحی و تالار ۲، حتی برای کلیه دهک‌ها، قابل جبران است.

بنابر آمار در ۷ ماهه ابتدای سال، بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزارتن روغن نباتی تولید و توزیع شد که در سابقه ۷۲ ساله صنعت روغن نباتی کشور بی‌سابقه بوده است. برآورد می‌شود که تولید روغن تا پایان سال با بهبود وضعیت تخصیص ارز به رقم بیش از ۲ میلیون و ۲۰۰ هزارتن برسد.

روغن یکی از کالاهای اساسی است که در صنایع و سبد غذایی مردم اهمیت بسزایی دارد که بخش اعظم این کالا از طریق واردات تأمین می‌شود که طی سالیان اخیر میزان واردات دانه‌های روغنی به کشور افزایش و میزان تأمین این نیاز از طریق تولیدات داخلی کاهش یافته است.

وابستگی ۹۰ درصدی تأمین روغن به آن سوی مرزها

علیقلی ایمانی کارشناس کشاورزی گفت: تولید روغن در کشور به حدی نیست که جوابگوی نیاز کشور باشد و در این خصوص ۹۰ درصد به خارج وابسته هستیم.

به گفته وی، در برخی استان‌ها زمان کشت کلزا را به دلیل شرایط اقلیمی از دست داده‌ایم و در خصوص واردات، دولت باید پیش از آنکه اتفاق خاصی رخ دهد و احتکار و گران‌فروشی رخ دهد، ارز مورد نیاز را باید تأمین کند تا واردات انجام شود.

ایمانی ادامه داد: اگر نهاده‌های دامی به‌موقع وارد می‌شد، قیمت محصولات پروتئینی تحت تأثیر قرار نمی‌گرفت و آرامش در بازار حاکم بود، حال تعلل در تأمین ارز ممکن است بازار روغن هم تحت تأثیر قرار دهد.

کارشناس کشاورزی با اشاره به راهکار خودکفایی دانه‌های روغنی گفت: وقتی هدفی در نظر می‌گیریم برای دستیابی به آن باید الزامات مدنظر مهیا کنیم چراکه تعلل در اهداف اثر سوء در دستیابی به آن وجود دارد چراکه دستیابی به خودکفایی ۹۰ درصدی محصولات اساسی در برنامه هفتم نیازمند ایجاد زیرساخت‌های لازم است، از این رو شرایط باید مهیا شود و تأخیر در اعلام قیمت و نهاده‌های مورد نیاز کشاورزی و همچنین عدم پرداخت مشوق‌های لازم امکان رسیدن به خودکفایی وجود ندارد.

بنابر سیاست خوداتکایی ۴۰ درصدی دانه‌های روغنی در برنامه هفتم انتظار می‌رود که زیرساخت و مشوق‌های لازم برای دستیابی به این امر مهم فراهم شود تا خوداتکایی این محصول اساسی و استراتژیک بار دیگر با شکست روبرو نشود.