در روزهای اخیر، قیمت لوازم خانگی با افزایش چشمگیری مواجه شده است. این افزایش عمدتاً به دلیل قیمت گذاری دستوری است که موجب شده تولیدکنندگان نتوانند هزینه های واقعی خود را جبران کنند.
نوسانات بازار ارز در روزهایی که گذشت، تأثیر خود را بر قیمت لوازم خانگی گذاشت و قیمت لوازم خانگی افزایش یافت. به همین منظور، برنامۀ تلویزیونی پایش گفت و گویی با نسرین اجاقی، دبیر انجمن صنایع لوازم خانگی، اکبر پازوکی، رئیس اتحادیۀ فروشندگان و احسان فدایی، کارشناس صنعت لوازم خانگی داشت. اجاقی در ابتدای برنامه، درخصوص شرایط فعلی گفت: در حال حاضر رکود در بازار لوازم خانگی ناشی از کاهش قدرت خرید مردم است، نه از آن جهت که لوازم خانگی در منازل به حد کافی وجود دارد. بعد از خروج شرکت های خارجی در سال ۹۶، تمام توان تولید کشور به کار گرفته شد تا بازار دچار خلأ نشود، که این امر باعث افزایش عمق تولید داخل شد. اکنون در حدود ۲۰ میلیون قطعه لوازم خانگی تولید می شود و در بخش عرضه کمبودی وجود ندارد؛ اما به دلیل تفاوت ساختار هزینه ای شرکت ها و تأثیر نوسانات نرخ ارز، قیمت تمام شده محصولات متفاوت است و برخی تولیدات مجبور به افزایش قیمت شده اند.
پازوکی نظارت را برای حل گرانی ضروری دانست و بیان کرد: تعامل بین تولیدکننده و فروشنده اهمیت زیادی دارد، زیرا بدون آن نه تولید انجام می شود و نه کسب و کارها ادامه می یابند. در سال های اخیر، این تعامل بیشتر شده و مردم از فروشندگان به عنوان معتمد خود مشورت میگیرند. سازمان حمایت نقش مهمی در تنظیم بازار دارد، اما اکنون عملکرد مشخصی از آن دیده نمی شود. گرانی کالاها ناشی از عواملی مانند تغییر نرخ ارز و افزایش قیمت مواد اولیه است. تولیدکننده برای افزایش قیمت باید مستندات خود را به سازمان حمایت ارائه دهد، اما شفافیت لازم در این روند وجود ندارد. نظارت جدی برای رسیدن کالاها با قیمت منصفانه به مصرف کننده ضروری است.
ارزان بودن کالا؛ سودی برای تولیدکننده، مصرف کننده و بازار
اجاقی در ادامه افزود: کاهش قیمت تمام شده کالا برای تولیدکننده نیز سودآورتر است، زیرا فروش بیشتری خواهد داشت؛ اما افزایش قیمت مواد اولیه، دستمزد نیروی انسانی و دیگر هزینه ها ساختار قیمت تمام شده لوازم خانگی را تحت تأثیر قرار میدهد. با وجود این شرایط، تولیدکنندگان با حداقل سود ممکن فعالیت می کنند؛ به طوری که حاشیه سودشان از ۱۷.۵ درصد استاندارد به حدود ۱۰ درصد کاهش یافته است. هدف تولیدکنندگان حفظ اشتغال و ادامه فعالیت کارخانههایی است که هزار تا پنج هزار نفر را به کار گرفته اند، حتی اگر به قیمت کاهش حاشیه سودشان باشد.
رئیس کارگروه لوازم خانگی درخصوص نقش فروشندگان در گرانی اخیر توضیح داد: حاشیه سود فروشندگان در بازار لوازم خانگی حتی به ۳ درصد نمی رسد و بیشتر نزدیک به ۱ درصد است. در مناطق بورس لوازم خانگی، که رقابت بالاست، سود فروشگاه ها بسیار محدود است. دلیل اصلی این گرانی، افزایش قیمت مواد اولیه است. به طور مثال، ورق فولاد در سال های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ با افزایش قیمت قابل توجهی مواجه شده است. با اینکه ۷۰ درصد مواد اولیه در داخل کشور تولید می شود، این مواد باید با قیمت مناسب به تولیدکننده برسد تا رقابت پذیری افزایش یابد. فدایی در خصوص مقصران اصلی گرانی لوازم خانگی گفت: متأسفانه در ماجرای گرانی، متهمان اصلی نادیده گرفته شده اند و پاسخگویی صورت نمی گیرد. فروشندگان و تولیدکنندگان بهعنوان مقصر معرفی می شوند، در حالی که مشکلات اصلی از دیگر جاها نشأت می گیرند. مقصران اصلی این وضعیت دولت به عنوان تنظیم گر صنعت و سازمان حمایت از مصرف کننده و تولید کننده هستند. لیست های افزایش قیمت غیررسمی در گروه ها و کانال های فروشندگان باعث نگرانی آن ها می شود، چرا که از خرید مجدد به قیمت بالاتر هراس دارند. تولیدکنندگان نیز با رکود تورمی و افزایش قیمت مواد اولیه روبهرو هستند. قیمت مواد اولیه از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲ نزدیک به ۹ برابر افزایش یافته و در ایران ۴۰ درصد گران تر از قیمت جهانی به تولیدکنندگان می رسد.