افزایش قیمت یا کاهش عرضه کالاهای اساسی در بازار این روزها به تکراری ترین سوژه رسانه ها تبدیل شده است به گونه ای که دلیل اصلی این امر را می توان به تفکر بازار آزاد یا اقتصاد آزاد مسئولین دولت چهاردهم مرتبط دانست.
به طوری که طی ۴ ماه اخیر شاهد افزایش قیمت لبنیات، حبوبات، نان، میوه و صیفی جات، گوجه، سیب زمینی، پیاز، کره، برنج خارجی و ایرانی و… بوده ایم.
با این حال به نظر می رسد طی روزهای گذشته قیمت روغن که پیش از این زمزمه های گرانی آن به گوش می رسید، افزایش یافته است. به طوری که در بازار روغن خوراکی با افزایش نرخ جهانی، انواع روغن مایع در این هفته با قیمت‌ های جدید به بازار عرضه شده‌ اند. از سوی دیگر بر اساس اطلاعیه ‌ای که یک شرکت در کدال منتشر کرده، آمده است با توجه به روند افزایشی قیمت‌ های جهانی روغن خام طی ماه‌ های اخیر و بر اساس اعلام سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان، قیمت انواع روغن خوراکی از ۱۲ دی ماه امسال افزایش یافته است.
براساس این اطلاعیه قیمت انواع روغن خوراکی مصرف خانوار ۱۵ درصد و انواع روغن صنف و صنعت ۲۱ درصد افزایش داشته است.

کاهش ۳۴ درصدی واردات روغن
از سوی دیگر به نظر می رسد طی ماه های اخیر شاهد کاهش واردات روغن بوده ایم که این امر به افزایش قیمت روغن نیز کمک کرده است.
آمار منتشر شده از گمرک نشان می ‌دهد واردات انواع روغن خام طی ۸ ماه سال جاری حدود ۸۰۲ هزار تن بوده است که در مقایسه با واردات ۱.۲۸ میلیون تنی در مدت مشابه سال گذشته، کاهش ۳۴ درصدی را نشان می دهد. بنا بر این گزارش بیشترین کاهش واردات مربوط به روغن سویا است، به طوری که میزان وارداتش از عدد ۲۳۸ هزار تن در ۸ ماهه سال گذشته با کاهشی ۹۸ درصدی به کمتر از پنج هزار تن در هشت ماه سال ۱۴۰۳ رسیده است.

افزایش ۳۰ درصدی قیمت روغن
این کاهش واردات در حالی است که طی سال میلادی جاری میانگین قیمت جهانی انواع روغن خام حدود ۳۰ درصد گران شده است به طوری که روغن خام آفتابگردان از حدود تنی ۹۹۰ یورو به حدود تنی ۱۲۵۰ یورو و قیمت روغن پالم از تنی ۹۲۰ یورو به حدود تنی ۱۲۷۵ یورو افزایش یافته است.
بنا براین گزارش یکسال اخیر قیمت جهانی روغن سویا نیز از  هر تن  ۱۰۱۰ یورو به ۱۲۰۰ یورو رسیده است.

قاچاق روغن و گرانی آن در بازار
از سوی دیگر این افزایش قیمت جهانی با توجه به تخصیص ارز ترجیحی به واردات روغن سبب شده در مرزهای شرقی و غربی کشورمان با پدیده قاچاق روغن روبرو شویم؛ به طوری که به وفور می توان حضور پررنگ روغن های تولیدی کشورمان در بازار کشورهای همسایه را به چشم دید.
از این رو به نظر می رسد نبود تناسب میان روغن های موجود و افزایش قیمت روغن خام باعث شده برخی روغن نباتی ها در کشورمان با کمبود روبرو شده است.
به طوری که مدعای این امر این است که رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی می گوید:  بازار روغن به سبب محدودیت واردات و تغییر نرخ ارز چالشی و نوسانی است و به رغم مکاتبات صورت گرفته هنوز تغییری در بازار رخ نداده است.
با این حال به نظر می رسد در حال حاضر افزایش قیمت روغن زیاد شدتی نداشته باشد ولی بلاشک با کمبود واردات و تولید داخل و همچنین قاچاق از مرزهای کشورمان در ماه های آینده این مسئله به بحرانی جدی تبدیل شود.

قیمت های روغن در بازار
بد نیست بدانیم چندی پیش، رئیس هیات مدیره  این انجمن با بیان اینکه عرضه برخی اقلام روغن نباتی در بازار کاهش یافته است، خاطرنشان کرد: عدم اصلاح قیمت روغن نباتی طی ۱۵ ماه اخیر باعث شده تا ضمن کاهش ۳۴ درصدی واردات انواع روغن خام طی ۸ ماه سال ۱۴۰۳، توزیع برخی اقلام نیز در بازار با مشکل مواجه شود.
علی فاضلی افزود: قیمت‌های ارزی واردات روغن خام طی دو ماه اخیر توسط وزارت جهاد کشاورزی اصلاح شد اما به رغم موافقت ضمنی ستاد تنظیم بازار، تاکنون قیمت مصرف کننده روغن نباتی تعیین و اعلام نشده است.
وی با اشاره به وعده وزیر جهاد کشاورزی برای اصلاح قیمت روغن نباتی تصریح کرد: تاخیر ستاد تنظیم بازار در اعلام قیمت‌ های جدید روغن نباتی منجر به برهم خوردن نظم بازار و کاهش عرضه و بروز تقاضای کاذب می شود. گفتنی است ایران جزو بزرگ‌ ترین واردکنندگان دانه‌های روغنی در دنیاست زیرا در زمینه واردات دانه‌های روغنی رتبه ششم را کسب کرده است.
به طوری که روغن خوراکی یکی از کالاهای اساسی است که وزارت جهاد کشاورزی قصد داشت طی برنامه ای ۱۰ ساله از سال ۱۳۹۴ تا سال آینده از میزان وابستگی آن بکاهد، با این حال اما به دلایل گوناگون از جمله افزایش مصرف، خشکسالی و کاهش تولید دانه های روغنی طی این سال ها، اختصاص ارز ترجیحی به واردات و… وابستگی به واردات روغن خام همچنان بالاست. به طوری که گزارش‌ ها حاکی از آن است که رشد این طرح از سال ۳۹۴ تا ۱۴۰۰، از ۶ درصد به ۱۰ درصد رسیده و در سال ۱۴۰۱ نیز به ۱۶ درصد ولی در سال گذشته میزان خودکفایی ۶ درصد کاهش پیدا کرد و به ۱۰ درصد رسید .