آخرین باری که قیمت بنزین تغییر کرد، به پنج سال پیش بازمیگردد، دولت در حال بررسی طرح هایی برای اصلاح نرخ است، اما تنها راهکارهای موجود برای رفع ناترازی بنزین تغییرات قیمت نیست، بلکه راهکارهای مؤثر غیرقیمتی نیز وجود دارد. آخرین باری که قیمت بنزین تغییر کرد، مربوط به آبان ماه سال ۹۸ بود و بیش از 5 سال است که قیمت بنزین بر اساس نرخ یارانه ای 1500تومانی و نرخ آزاد 3000تومانی عرضه می شود.
در این 5 سال، تورم سالیانه حدود 40 درصد بوده، یعنی حدود 200 درصد همه چیز نسبت به پنج سال قبل گران تر شده است، این به معنای این نیست که بنزین هم باید جهشوار گران شود، اما به عنوان یک کالایی که دخلوخرج آن با هم نمی خواند، توقف افزایش سالیانه قیمت آن، مثل تمام کالاهای متأثر از تورم، منجر به فشردگی فنری می شود که اگر کنار اجرای نامناسب سناریوی افزایش قیمت توسط یک دولت قرار بگیرد، مثل اتفاقات گذشته می تواند فاجعه بار شود.
اکنون با کالایی مواجه ایم که قیمت تمام شده تولید آن، بدون احتساب قیمت نفت، به گفته رئیس جمهور، 8 هزار تومان بر لیتر است و در منطقه با شاخص نرخ فوب خلیج فارس هر لیتر حدود 25 هزار تومان به فروش می رسد. قیمت بنزین در کشورهای همسایه تا 80 هزار تومان در لیتر هم می رسد و فاصله بین قیمت بنزین در ایران و کشورهای همسایه، از دلایل اصلی رونق قاچاق این فرآورده نفتی است.
اما همه این مفروضات به کنار، اکنون باید چه کار کنیم؟
دولت در لایحه بودجه هیچ پیشنهادی برای قیمت بنزین در سال 1404 لحاظ نکرده است، مجلسی ها هم در مصاحبه های مختلف اعلام می کنند که قصد ندارند قیمت بنزین را در قانون بودجه 1404 تغییر دهند.
در شرایطی که به نظر می رسد امسال را با نرخ تورم بین 30 تا 40 درصدی به پایان می رسانیم، یعنی قیمت تمامشده تأمین هر لیتر بنزین، باز هم در پایان سال مالی جاری، افزایش پیدا می کند و این روند افزایشی بهخاطر تورمی که هنوز کنترل نشده است، ادامه دارد، ثابت ماندن نرخ بنزین، موجب فشرده شدن بیشتر فنری می شود که یک روزی باید به جای خودش برگردد.
از یک طرف مجلس شورای اسلامی، اختیارات قانونی را در قالب قوانین مختلف به دولت داده است تا هر زمان خواست نسبت به اصلاح نرخ بنزین اقدام کند، از طرف دیگر هم دولت به طور مشخص در زمینه بنزین درحال بررسی است که چه زمانی، چه تغییری اعمال کند، چرا که تأمین ارز واردات بنزین، در ناترازی مالی و بودجه ای فعلی، کار سختی است.
