طی ماه های گذشته، کارشناسان و فعالان حوزه میوه و تره‌بار، پیش‌بینی کرده بودند که بازار سیب‌زمینی دچار بحران خواهد شد. به همین دلیل طی هفته های اخیر، شاهد جهش قیمت این کالای اساسی پرمصرف همزمان با وفور عرضه آن در بازار میوه و تره‌بار بوده ایم.
به‌دلیل جهش قیمت این محصول در بازار داخلی، برخی کارشناس می‌گویند صادرات سیب‌زمینی باید متوقف ‌شود؛ این در حالی است که مشکل، تنها صادرات این محصول نیست و رشد قیمت، دلایل دیگری نیز دارد.
نکته جالب آن‌که بر اساس آخرین آمار گمرک، صادرات سیب‌زمینی طی شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۳ با رشد ۲۴ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به ۶۶ میلیون و ۴۷۶ هزار دلار رسیده و ارز گران، صادرات را جذاب کرده است.
این افزایش صادرات سیب‌زمینی، سبب شده که هم‌اکنون قیمت این محصول در بازار با افزایشی ۴۰ درصدی به بیش از ۳۰ هزارتومان برسد. از سوی دیگر روند بازار نیز به‌گونه‌ای است که انتظار کاهش قیمت این محصول را نمی‌توان متصور شد.

تحمیل هزینه‌های انبارداری به قیمت تمام‌شده
معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی درباره رشد قیمت سیب‌زمینی،گفت: به لحاظ شرایط اقلیمی که کشور دارد، طی سالیان مختلف در تولید محصولات سبزی و صیفی‌در برخی از ماه‌ها با کمبود تولید مواجه می‌شویم و این‌یک مسئله طبیعی است چراکه این محصول در فضای آزاد تولید می‌شود و استان‌های جنوبی هم تا یک حدی ظرفیت تولید دارند.
اکبر فتحی، بابیان اینکه محصولات تولیدی در انبار نگهداری می‌شوند، افزود: در حال حاضر سیب‌زمینی که در انبار وجود دارد، کفاف میزان مصرف کشور تا اردیبهشت را می‌دهد. یک ‌میزانی را نیز  از طریق سازمان تعاون روستایی خریداری کردیم و برای فروردین‌ماه که میزان تولید بسیار کاهش می‌یابد ، توزیع خواهیم کرد.
وی، تأکید کرد: با لحاظ میزان صادرات ماهیانه ۳۵ تا ۴۰ هزارتنی سیب‌زمینی، میزان ذخایر سیب‌زمینی ما در انبارهای سرد و سردخانه‌های سطح کشور به‌اندازه بوده و حتی مازاد بر نیاز مصرف داخلی است.
فتحی، افزود: بنابراین شرایط فعلی، به کمبود موجودی ربطی ندارد بلکه به‌دلیل نگهداری سیب زمینی در انبارها و هزینه انبارداری است که این هزینه به قیمت تمام‌شده، اضافه می‌شود.
معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، تصریح کرد: می‌توانیم شرایط را در سطح عمده‌فروشی کنترل کنیم و در این سطح قیمت‌ها ۱۶ الی ۲۲ هزارتومان است؛ اما وقتی به سطح خرده‌فروشی می‌رسد، تفاوت قیمت‌ها بسیار زیاد می‌شود که از وزارت صنعت، معدن و تجارت و همچنین اتاق اصناف خواهش کردیم تا این شرایط را در خرده‌فروشی‌ها کنترل کنند.
نکته جالب این‌که فتحی اوایل آذرماه در گفت وگو با رسانه‌ای دیگر درباره روند کاهش قیمت محصول سیب‌زمینی تا ۱۰روز آینده، گفته بود که با ورود سیب‌زمینی جنوب کرمان به بازار، قیمت‌ها متعادل خواهد شد.

موضع وزیر جهاد
دراین‌باره غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی نیز،گفت: طبق قانون ،نمی‌توانیم صادرات را متوقف کنیم، قانون ما را منع کرده که به‌دلیل تنظیم بازار صادرات را متوقف کنیم، برای این موارد باید طی یک سال گذشته برنامه‌ریزی می‌شد، اما برای سال بعد، برنامه‌ریزی‌شده و مشکلات این‌چنینی نخواهیم داشت.
نوری قزلجه با تأکید براینکه قانون اجازه توقف صادرات را نمی‌دهد، افزود: با تشکل‌ها صحبت کرده‌ایم تا مواظب بازار داخل باشند و قیمت‌ها کاهشی شود.
گفتنی است، طبق همان قانونی که وزیر جهاد کشاورزی می‌گوید، صادرات یا عدم صادرات محصولات کشاورزی باید از یک‌ساله قبل برنامه‌ریزی شود، صادرات مازاد محصولات کشاورزی به‌شرط «تأمین داخلی» است و اگر موجب افزایش بی‌رویه قیمت و فشار بر مردم شود، خلاف قانون است.

صادرات قیمت سیب‌زمینی را دو برابر کرد
از سوی دیگر هومن حاجی پور، رئیس هیات مدیره اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان انواع چیپس و فرآورده‌های حجیم‌شده بر پایه ذرت درنامه ای به غلامرضا نوری قزلجه محترم جهاد کشاورزی نوشت: همان‌طور که مستحضرید متأسفانه علی‌رغم پیگیری‌های این اتحادیه با صدور مجوز صادرات سیب‌زمینی شاهد افزایش قیمت قابل‌توجه این محصول در بازار هستیم
بدیهی است که با افزایش نرخ ارز و صدور مجوز صادرات سیب‌زمینی به‌دلیل توجیه اقتصادی بیشتر برای کشاورز شاهد عدم تمایل کشاورز به عرضه این محصول در بازار داخل و در عوض افزایش صادرات این محصول به کشورهای عراق افغانستان و که این خود موجب برهم خوردن قیمت این محصول در بازار داخل نبود آن در بازار و میادین میوه و تره‌بار و هستیم همچنین سختی تأمین سیب‌زمینی برای واحدهای تولیدی این حوزه شده است؛ به‌طوری‌که قیمت هر کیلو سیب‌زمینی طی روزهای اخیر از کیلویی ۱۳۰۰۰ تومان به ۲۵۰۰۰ تومان افزایش‌یافته است که غیرقابل‌چشم‌پوشی است.
در بخش دیگری از این نامه آمده است، نظر به اینکه سیب‌زمینی از مواد اولیه خطوط تولیدی این صنعت است، این افزایش قیمت درنهایت با افزایش قیمت مصرف‌کننده محصول نهایی همراه خواهد بود که این خود مغایر با مصوبات صادره از سازمان حمایت تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان در خصوص افزایش قیمت محصولات است. در بخش دیگری از این نامه آمده است، این اتحادیه همواره سعی بر مشارکت با آن وزارتخانه با شرکت در جلسات متعدد برگزارشده در وزارت جهاد کشاورزی ،همکاری با اعضاء جهت خرید سیب‌زمینی کشاورزان در زمان بحران و ارائه گزارش‌های مصرف سیب‌زمینی توسط واحدهای تولیدی کشور داشته است. از طرفی اعضای این اتحادیه نیز با خرید تضمینی سیب‌زمینی از کشاورزان و عقد قراردادهای مستقیم، همواره سعی در تعامل با آن‌ها داشته‌اند که تاییدیه اعتراض این اعضاء به پیوست حضورتان ارسال می‌شود.
در پایان این نامه از وزیر جهاد کشاورزی خواسته‌شده است تا به‌منظور حمایت از تولیدکنندگان این صنعت، دستورات لازم جهت بازبینی و بررسی وضعیت پیش آمده را صادرکند.
در پایان باید گفت سیب‌زمینی، جزو محصولات اساسی نیست اما به خصوص برای اقشار کم‌درآمد، بسیار پرمصرف است. همچنین سیب زمینی، محصولی به‌شدت آب بر است که باید کشت آن در حد مصرف داخلی محدود شده و به‌جای آن محصولاتی چون جو، دانه‌های روغنی و دیگر محصولات اساسی وارداتی ،کشت شود. ضمن اینکه هیچ کشوری، بازار غذای خود را به خاطر صادرات، به هم نمی‌ریزد و نمی‌توان تأمین غذای مردم را، به یک‌سال دیگر حواله داد.
کشاورزی، ابزار بقای یک ملت است و صنعت وسیله تولید ثروت؛ اما اگر بقاء نباشد، تولید ثروتی هم نخواهد بود؛ بنابراین، باید انگیزه‌های ثروت جویانه در بخش کشاورزی به‌طرف صنعت هدایت شوند.