دولت چهاردهم؛ بازگشت به آغوش غرب یا تکرار کابوس برجام؟ در حالی که سایه سنگین ناکامی‌های گذشته بر سیاست خارجی ایران سنگینی می‌کند، برخی از چهره‌ها و جریان‌ها، بار دیگر سودای «اعتماد به غرب» را در سر می‌پرورانند. آیا دولت پزشکیان، با نادیده گرفتن تجربه تلخ برجام و کارشکنی‌های مکرر آمریکا و اروپا، حاضر است منافع ملی را قربانی خوش‌بینی‌های بی‌اساس کند؟ منتقدان، با اشاره به تداوم تحریم‌ها و فشارهای بین‌المللی، هشدار می‌دهند که هرگونه تلاش برای احیای روابط با غرب، بدون تضمین‌های قطعی و امتیازات متقابل، تنها به تضعیف بیشتر اقتصاد و انزوای سیاسی ایران منجر خواهد شد. آیا دولت چهاردهم، با عبرت گرفتن از گذشته، مسیر مقاومت و خودکفایی را در پیش خواهد گرفت، یا با تسلیم شدن در برابر وسوسه‌های غرب، آینده کشور را به قمار خواهد گذاشت؟ موضوع غرب‌گرایی دولت چهاردهم فرصتی بود تا با دیدی موشکافانه به مسائل خطیر سیاست خارجی بنگریم و از منظر ابراهیم رضایی سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، مسائل را مورد بررسی قرار دهیم:

* تمایل به رابطه با غرب در دولت شهید رئیسی و پزشکیان را مقایسه کنید، در کدام دولت این نگاه غرب‌گرایانه بیشتر نمایان و مشهود است؟
دولت چهاردهم به نسبت به دولت شهید رئیسی تمایل کمتری به همکاری با شرق دارد و بیشتر نگاه به غرب بر این دولت حاکم است. بنده نمی‌گویم اصلا با شرق همکاری وجود ندارد اما در بخش هایی از دولت و لایه‌های سطوح بالای دولت خیلی اعتقاد به شرق ندارند و بیشتر ترجیح می‌دهند با غرب کار کنند. غربی که محلی به این دوستان دولتی نمی‌گذارد و هر روز هم درحال وضع تحریم جدید است و خیلی روی خوشی به حضرات نشان نداده است. خب اگر منطقا این دوستان و دولت غرب‌گرا هم باشند بعد از این همه جنایت چون جنگ ۱۲ روزه که تنها جنگ صهیونیستی نبود و جنگ ناتو بود و غارتی که برعلیه کشورمان صورت گرفت قاعدتا باید یک تجدیدنظری در این روندها و رویه‌ها صورت می‌گرفت اما می‌بینیم که بلافاصله بعد از جنگ آقای رئیس‌جمهور به آذربایجان تشریف می‌برند که به عنوان نوچه رژیم صهیونیستی در منطقه به شمار می‌آید اما در اجلاس بریکس که اجلاس مهمی است که در سطح سران برگزار شد، حضور پیدا نکردند. همچنین کشور برزیل که میزبان این اجلاس بود و این برای ما اهمیت بسیار زیادی دارد. باتوجه به اینکه ما با این کشور مبادلات زیادی مانند واردات کالاهای اساسی و صادرات بسیاری از محصولات پتروشیمی را داریم اما ایشان در این اجلاس شرکت نکردند و عدم شرکت رئیس‌جمهور در این سطح پیغام خوبی برای ارتباط ما با مجموعه بریکس که این مجموعه‌ در مقابل یک‌جانبه‌گرایی غرب و آمریکایی‌ها شکل گرفته و درحال به هم زدن نظم فعلی جهانی است نداشت.
به نظر من درحال حاضر سیاست خارجی ما به ویژه در دولت جای تعارف ندارد و باید دقیق‌ترین و بهترین تصمیم‌ها را به نفع مصالح و منافع ملی بگیرند و راهکار هم این است که ما با سازمان‌هایی مثل بریکس و شانگهای کار کنیم.
وزرات خارجه بخش مهمی از ظرفیت دیپلماسی اقتصادی کشور است و باید توسعه خارجی ما را تسهیل کند. در دولت گذشته انصافا کارهای کم‌نظیری انجام شد به عنوان مثال برای اولین بار حجم مبادلات ما با کشورهای همسایه به طرز خیره‌کننده‌ای افزایش پیدا کرد، برای اولین بار قطار چین به ایران راه افتاد و این پروژه بسیار بسیار مهم بود. ما در حوزه خارجی توافقات خوبی در سفر شهید رئیسی به روسیه در حوزه نفت و گاز و همچنین توسعه میادین امضا کردیم و یک توافق ۴۰ میلیارد دلاری بین سران دو کشور داشتیم و حتی در حوزه‌های مختلف به ویژه با کشورهای همسایه همکاری‌های خوبی داشتیم. این یک اصل مهم است که هر کشور در سیاست خارجه کشورهای دوست و همسایه خودش را در اولویت قرار دهد و از هر دولت این انتظار وجود دارد. اما در دوره جدید علی‌رغم زحمات دولت ما یک فاصله معناداری نسبت به قبل داریم. همین که قریب به یک سال است که معاونت دیپلماسی اقتصادی وزرات خارجه بدون متولی است و با سرپرست اداره می‌شود پس طبیعی است تشکیلاتی که با سرپرست اداره می‌شود نمی‌تواند یک برنامه‌ریزی بلندمدت و تصمیم قاطعانه داشته باشد تمام این موضوعات اشکالاتی هست که بنده امیدوارم و انتظار‌ می‌رود این حوزه که ماموریت بسیار مهمی دارد به زودی رفع و تعیین و تکلیف شود.

همچنین بخوانید:

دَشت اول مذا‌کرات

* شما برای ارتقاء روابط بین روسیه و چین چه پیشنهادهایی می‌دهید؟
چین و روسیه جزو دوستان راهبردی کشور ما هستند در سال‌های اخیر جهت‌گیری کلان ما با این دو کشور در حوزه‌های مختلف یکسان بوده است مانند جنگ غزه که مواضع نزدیکی به ایران داشت. در جنگ ۱۲ روزه و تجاوز رژیم صهیونیستی به ایران حداقل در حوزه سیاسی غزه کاملا در کنار کشورمان بودند و همچنین می‌توان گفت حتی در حوزه‌های دیگر ما را تنها نگذاشتند از طرفی دیگر ظرفیت‌های بسیار بالایی دارند ما تقریبا می‌توانیم تمام نیازهایمان را از بازار بزرگ و پهناور چین تامین کنیم. روسیه یک کشور متمول و ثروتمند با اقتصاد یک و نیم تریلیون دلاری و با جمعیت ۱۴۰ میلیونی وسیع‌ترین کشور دنیا است خیلی از نیازهایمان مانند کالاهای اساسی و غلات را می‌توانیم از روسیه تامین کنیم و باتوجه به ظرفیت بالایی که روسیه دارد ما می‌توانیم صادرات خیلی خوبی به این کشور داشته باشیم که یک سود دو طرفه تلقی می‌شود. برای صادرات و فروش نفت، چین مشتری خیلی خوبی برای کشورمان است. برای واردات خیلی از کالاهای اساسی، برای کشت فرا سرزمینی از ظرفیت روسیه می‌توانیم استفاده کنیم غیر از همکاری‌هایی که در حوزه‌های دیگر داریم کمااینکه ما در گذشته هم تجربه خیلی خوبی از کار با این دو کشور داشتیم که خب البته برخلاف کشورهای غربی نگاه تفرعنی به ما ندارند و نگاه آن‌ها به ما برابر با احترام است. ما با مراوداتی که با این دو کشور دوست داریم، می‌بینیم بنابراین توسعه و گسترش ارتباطات به ویژه در حوزه اقتصادی با چین و روسیه به نفع دو کشور و تاکید می‌کنم به نفع دو ملت است ما می‌توانیم بسیاری از نیازهای روسیه به ویژه در فصل سرد سال را تامین کنیم کاری که درحال حاضر آنها از طریق ترکیه انجام می‌دهند. ما به مراتب کشور و ملت قابل اتکاتری نسبت به ترک‌ها که عضو ناتو هستند، هستیم. می‌توانیم با راه اندازی بخش‌های کریدور شمال و جنوب هم به صورت ریلی و هم دریایی با تامین لجستیک موردنیاز و ارتباطات بیشتر بازرگانان ما با کشور روسیه شاهد ارتقاء روابط باشیم. باتوجه به اینکه درحال حاضر مبادلات ما حدود ۵ میلیارد دلار هست اما ظرفیت‌ تجاری بین ایران و روسیه قابلیت ارتقاء تا ۵۰ میلیارد دلار را هم دارد. در سفر شهید رئیسی به مسکو توافقات خوبی صورت گرفت اگر آن توافقات تا به امروز اجرا شده بود حتما یک جهشی در روابط بین دو کشور شاهد کنیم که البته باز هم تاکید می‌کنم به نفع هر دو کشور است.

* نسبت به انتخاب سفر جدید ایران در چین چه دیدگاهی دارید؟

همچنین بخوانید:

تکرار مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا

ما در ارتباط با چین می‌توانستیم بهتر از این عمل کنیم. اعتماد دو سویه است، هم ما باید اعتماد طرف مقابل را جلب کنیم و هم آن‌ها. ما یک سند ۲۵ ساله با چین داریم که برای اجرای آن نیاز به اعتقاد داریم. تا زمانی که فکر کنیم تمامی مشکلات به دست آمریکا حل می‌شود نمی‌توانیم با چین و روسیه کار کنیم. تا آمریکا را یک قدرت بی‌منتها می‌دانیم نمی‌توانیم از توافقات شانگهای و بریکس سودی ببریم. سفارتخانه جایی نیست که بخواهیم آن را به جایی هدیه بدهیم. در کار با چین و روسیه نباید ریسک کنیم. این که شخصی را در حد وزیر به چین بفرستیم مثبت است ولی من نگرانم که افراد به ظرفیت‌های روابط دو کشور توجه نکنند.
انتظار ما از دولت روسیه در جنگ ۱۲ روزه بیشتر بود. این به معنای همکاری نکردن دو کشور نیست. در سطح سیاسی همکاری خوبی با ما داشتند. رئیس‌جمهور روسیه همان روزهای اول جنگ با رئیس‌جمهور ما تماس تلفنی داشت و به صراحت تهاجم صهیونیست‌ها را محکوم کرد.

* در پایان چه پیشنهاد و انتظاری از دولت آقای پزشکیان دارید؟
در پایان از دولت چهاردهم انتظار می‌رود سعی و تلاش خود را در روند افزایش کیفیت برای ارتقاء ظرفیت‌های سیاسی و تجاری بین کشورهای روسیه و چین بیشتر کند تا هم نگاه غربی‌ها از روی ما برداشته شود و هم آنقدر هم به فکر مذاکرات نباشند. در دولت روحانی که مذاکرات آمریکا به ثمر رسید و برجام صورت گرفت در نهایت ترامپ برجام را آتش زد؛ چه گلی بر سر کشور زده شد که الان صرفا با مذاکره دوباره آن اتفاق‌ها بیفتد.