مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی به وضعیت اجرای مالیات بر سوداگری در بازار خودرو پرداخته است. قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی با هدف ایجاد هزینه برای فعالیتهای سوداگرانه، بهبود عدالت مالیاتی و هدایت منابع به سمت فعالیتهای مولد به تصویب...
مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی به وضعیت اجرای مالیات بر سوداگری در بازار خودرو پرداخته است.
قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی با هدف ایجاد هزینه برای فعالیتهای سوداگرانه، بهبود عدالت مالیاتی و هدایت منابع به سمت فعالیتهای مولد به تصویب رسیده است.
در این قانون، به طور کلی دو دسته اشخاص تجاری و غیرتجاری مشمول مالیات شدهاند، اما تمرکز قانون، عمدتاً روی معاملات اشخاص غیرتجاری است.
در رابطه با اشخاص غیرتجاری، عایدی سرمایه ناشی از انتقال املاک، خودروی سواری، انواع طلا و جواهرات، انواع ارز، رمزپول، رمزدارایی و رمزارز متعلق به اشخاص غیرتجاری مشمول مالیات بر عایدی سرمایه میشود. نکته مهم این قانون، در نظر گرفتن معافیتهای مختلف به منظور عدم درگیری با عموم اشخاص غیرتجاری و معافیت نیاز مصرفی آنهاست. برای این منظور، علاوه بر لحاظ معافیتهای مالیاتی نظیر سرپرست خانوار، مواردی همچون تعدیل تورمی و زیانهای ناشی از معاملات پیشین نیز در نظر گرفته شده است. در این گزارش، احکام مرتبط با مالیات بر عایدی سرمایه انتقال وسایل نقلیه ملزم به شمارهگذاری در خصوص اشخاص غیرتجاری تشریح شده است.
در رابطه با اشخاص تجاری، بر اساس قانون مالیاتهای مستقیم، انتقال وسایل نقلیه توسط این اشخاص حسب مورد، در قالب مالیات بر درآمد صاحبان مشاغل و مالیات عملکرد اشخاص حقوقی مشمول مالیات بوده است و قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی، صرفاً برخی موارد نظیر انتقال وسایل نقلیه مشمول مقررات شمارهگذاری غیرمرتبط با فعالیت شغلی اشخاص تجاری حقیقی و نیز اعطای معافیت انتقال خودروهای سواری دارای شماره انتظامی مناطق آزاد تجاری-صنعتی توسط اشخاص تجاری فعال در این مناطق را اصلاح کرده است.
خلاصه مدیریتی
قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی با هدف بهبود عدالت مالیاتی، کاهش سفتهبازی در بازار داراییها، افزایش شفافیت اقتصادی و هدایت سرمایهها به سمت فعالیتهای مولد به تصویب رسیده است. این قانون از دو بخش اصلی به شرح زیر تشکیل شده است:
بخش بستر اجرایی: به فرآیند صدور صورتحساب الکترونیکی توسط اشخاص ثالث نظیر فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران برای انتقال وسایل نقلیه، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برای انتقال املاک با انواع کاربری و حق واگذاری محل میپردازد. اطلاعات مندرج در صورتحساب الکترونیکی نظیر تاریخ انجام معامله، قیمت معامله و اطلاعات هویتی طرفین صورتحساب الکترونیکی مبنای محاسبه مالیات قرار خواهد گرفت. این قانون با بهرهگیری از اطلاعات مندرج در صورتحساب الکترونیکی، گامی مؤثر در جهت ارتقای کارایی و عدالت در نظام مالیاتی کشور به شمار میرود. بهرهبرداری کامل از این قانون وابستگی، زیادی به پیادهسازی دقیق استقرار بستر اجرایی در فرصت زمانی حداکثر بیست ماهه توسط سازمان امور مالیاتی کشور، همکاری اشخاص ثالث در صدور صورتحساب الکترونیکی و آموزش و فرهنگسازی صحیح مالیاتی برای مردم خواهد داشت.
بخش محاسبه و اخذ مالیات: به تشریح موارد مرتبط با محاسبه و اخذ مالیات بر عایدی سرمایه و مالیات بر درآمدهای اتفاقی پرداخته شده و شامل مالیات بر عایدی سرمایه اشخاص تجاری و اشخاص غیرتجاری است. در ادامه، موضوع مالیات بر عایدی سرمایه به تفکیک برای اشخاص تجاری و غیرتجاری تشریح میشود.
الف- مالیات بر عایدی سرمایه اشخاص غیرتجاری
مطابق ماده – ۴۶ – قانون مالیاتهای مستقیم، انتقال داراییهای زیر مشمول مالیات بر عایدی سرمایه خواهند بود:
1. املاک با انواع کاربری و حق واگذاری محل؛
۲. خودروهای سواری دارای شماره انتظامی شخصی؛
3. انواع طلا، نقره، پلاتین، مسکوکات آنها و جواهرآلات؛
4. انواع ارز؛
5. انواع رمزدارایی، رمزپول -به استثنای رمزریال جمهوری اسلامی ایران- و رمزارز.
در این گزارش به تبیین مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از انتقال خودروی سواری توسط اشخاص غیرتجاری مشمول مالیات بر عایدی سرمایه پرداخته شده است. قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی با اعمال معافیتهای متنوع ازجمله معافیتهای مختص اشخاص غیرتجاری بالای هجده سال و سرپرست خانوار، انواع انتقالهای خاص نظیر ارث، هدیه و بلاعوض و معافیت سالانه به میزان موضوع ماده – ۸۴ – قانون مالیاتهای مستقیم برای کلیه اشخاص غیرتجاری، اطمینان حاصل میکند که تقاضاهای مصرفی و نیازهای واقعی مردم مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نشوند. برای نمونه، سرپرست خانوار درصورتی که دو خودروی سواری داشته باشد و یکی از آنها را بفروشد -به شرط دوره تملک بیش از یک سال، انتقال وی مشمول عایدی سرمایه نخواهد بود.
در محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از انتقال خودروی سواری متعلق به اشخاص غیرتجاری پس از اعمال معافیتها مراحل زیر انجام میگیرد:
1 – محاسبه دوره تملک: فاصله زمانی میان تاریخ تملک و تاریخ فروش.
2 – محاسبه عایدی سرمایه: مازاد قیمت فروش از قیمت خرید.
هر دو مرحله اول، بر اساس اطلاعات مندرج در صورتحساب الکترونیکی محاسبه میشوند. دو مورد خاص در محاسبه این دو شاخص وجود دارد:
در مواردی که خودروی سواری فاقد صورتحساب الکترونیکی خرید باشد، به منظور تسهیل محاسبه عایدی سرمایه تمهیدهایی در قانون در نظر گرفته شده است. برای نمونه، به منظور تعیین قیمت خرید خودروی سواری فاقد صورتحساب الکترونیکی، از مواردی نظیر ارزش روز بر مبنای قیمت مندرج در صورتحسابهای الکترونیکی داراییهای مشابه، قیمت اظهاری در صورتحساب الکترونیکی خرید یا فروش، تغییرات شاخص قیمت مصرفکننده در طول دوره تملک و مآخذ موضوع ماده – ۲۸- قانون مالیات بر ارزش افزوده استفاده شده است.
در مواردی که خودروی سواری به صورت بلاعوض از اعضای خانوار، پدر، مادر یا اجداد تملک شده باشد، تاریخ تملک و قیمت خرید آنها مبنای محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه در انتقال بعدی قرار خواهد گرفت.
3 – کسر عایدی ناشی از تورم -تعدیل تورمی: با توجه به وضعیت تورمی کشور، به منظور حذف بخشی از ارزش ایجادشده ناشی از تورم، عایدی ناشی از تورم محاسبه و از کل عایدی سرمایه کسر میشود تا مبلغ نهایی عایدی کاهش یابد. این امر با هدف ایجاد تمایز میان سود واقعی و سود اسمی ناشی از تورم است. برای این منظور، قیمت خرید دارایی با استفاده از شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی، بر اساس آخرین اطلاعات منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران، تعدیل میگردد.
4 – کسر زیان سرمایه حاصل از معاملات گذشته: اگر دوره تملک خودروی سواری بیش از یک سال باشد و قیمت فروش آن کمتر از قیمت خرید باشد، زیان سرمایهگذاری ثبتشده و این زیان از عایدیهای مشمول مالیات در همان سال یا سالهای بعد کسر میشود.
5 – تعیین نرخ و محاسبه مالیات: بسته به میزان مآخذ نهایی که از محاسبه عایدی سرمایه با کسر عایدی ناشی از تورم و زیان ناشی از معاملات گذشته محاسبه شده است، از نرخهای پلکانی استفاده میشود تا مالیات بر عایدی سرمایه محاسبه شود.
علاوه بر معافیتهای فوقالذکر، درصورتی که مالیات بر عایدی سرمایه محاسبه شده کمتر از مالیات نقلوانتقال خودروی سواری باشد، دارایی انتقالیافته از مالیات بر عایدی سرمایه معاف خواهد شد.
همانطور که در بخش بستر اجرایی تشریح شد، مالیات قابل پرداخت مبتنی بر اظهارنامه پیشفرض، به اشخاص غیرتجاری اعلام میشود.
اشخاص مذکور موظفاند سه ماه پس از اعلام به آنها، مالیات تعلقیافته را پرداخت کنند.
ب- مالیات بر عایدی سرمایه اشخاص تجاری در قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی علاوه بر اشخاص غیرتجاری به اشخاص تجاری نیز پرداخته شده است. قبل از تصویب قانون، انتقال وسایل نقلیه توسط اشخاص تجاری در قالب مالیات بر درآمد صاحبان مشاغل و مالیات عملکرد اشخاص حقوقی محاسبه و اخذ میشد. زمانی که اشخاص تجاری حقیقی یعنی صاحبان مشاغل اقدام به انتقال خودروی سواری غیرمرتبط با فعالیت شغلی خود میکنند با همان قواعد اشخاص غیرتجاری مشمول مالیات بر عایدی سرمایه خواهند شد.
مقدمه
به طور کلی شناسایی درآمد، پیشنیاز وضع هرگونه مالیات بر درآمد ازجمله مالیات بر عایدی سرمایه است. به عنوان نمونه، در صورتی که شخصی خودروی سواری مشمول مالیات بر عایدی سرمایه را به دیگری منتقل کند، حداقل اطلاعات موردنیاز سازمان امور مالیاتی برای محاسبه این مالیات شامل قیمت خرید، قیمت فروش و دوره نگهداری خودروی سواری خواهد بود. فقدان زیرساختهای اجرایی لازم برای تولید و ثبت این اطلاعات و محاسبه مابهالتفاوت قیمت خرید و فروش بر اساس دوره نگهداری، از موانع اصلی اجرای مالیات بر عایدی سرمایه در کشور بوده است.
از سوی دیگر، در طراحی و وضع قوانین مالیاتی باید تکالیف برای همه اشخاص به گونهای پیشبینی شود که انجام آنها ساده و قابل دسترس باشد تا در مرحله اجرا با چالش جدی مواجه نشود و از نظر اجتماعی نیز پذیرش عمومی پیدا کند. در این راستا، استفاده از روشهای نوین برای دریافت اطلاعات مالیاتی به جای الزام مؤدیان به تسلیم مستقیم اظهارنامه، اهمیت ویژهای دارد و میتواند فرآیند اخذ مالیات را تسهیل کند.
در این گزارش، قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی مورد بررسی قرار گرفته که عمدتاً به اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم و قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان میپردازد. این قانون شامل دو بخش اصلی، یعنی مالیات بر عایدی سرمایه و بستر اجرایی آن است که در ادامه با محوریت مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از انتقال وسایل نقلیه تشریح میشود. این قانون از دو بخش اصلی مالیات بر عایدی سرمایه و بستر اجرایی، تشکیل شده و در ادامه به تفکیک شرح داده میشود.
الف- مالیات بر عایدی سرمایه: مالیات بر عایدی سرمایه یکی از پایههای مالیاتی درآمدی است که با هدف افزایش هزینه فعالیتهای سوداگرانه، ارتقای عدالت مالیاتی و حمایت از بخشهای مولد اقتصاد طراحی شده است. بر اساس قانون مالیاتهای مستقیم، در خصوص اشخاص تجاری، انتقال وسایل نقلیه حسب مورد در قالب مالیات بر درآمد صاحبان مشاغل و مالیات عملکرد اشخاص حقوقی مشمول مالیات است و قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی صرفاً برخی استثنائات را اصلاح کرده یا معافیتهایی را برای این موارد در نظر گرفته است؛ اما در خصوص اشخاص غیرتجاری، عایدی سرمایه ناشی از انتقال داراییهای زیر اعمال میشود:
1. املاک با انواع کاربری و حق واگذاری محل؛
2. خودروهای سواری دارای شماره انتظامی شخصی؛
3. انواع طلا، نقره، پلاتین، مسکوکات آنها و جواهرآلات؛
4. انواع ارز؛
5. انواع رمزدارایی، رمزپول -به استثنای رمزریال جمهوری اسلامی ایران- و رمزارز.
شایان ذکر است در این قانون، برای جلوگیری از فشار مالیاتی بر عموم مردم و کنار گذاشتن نیازهای مصرفی آنها، معافیتهای متعدد در نظر گرفته شده است تا صرفاً فعالیتهای سوداگرانه هدف قرار گیرند. محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه در انتقال خودروی سواری اشخاص غیرتجاری، پس از اعمال معافیتها، شامل مراحل محاسبه دوره تملک، محاسبه عایدی سرمایه -مازاد قیمت فروش از خرید، کسر عایدی ناشی از تورم، لحاظ زیانهای سرمایهای و درنهایت محاسبه مالیات با نرخهای پلکانی است.
نکته مهم در قانون مالیات سوداگری و سفتهبازی این است که صرف خرید یا نگهداری دارایی مشمول مالیات نمیشود، بلکه فقط در صورت فروش دارایی و تحقق عایدی، مالیات محاسبه و اخذ خواهد شد. به بیان دیگر، مالیات بر عایدی سرمایه ناظر بر انتقال دارایی است نه مالکیت دارایی. برای مثال، ممکن است فردی بر اساس نیازهای شخصی یا خانوادگی خود مالک ده خودروی سواری باشد؛ در این مثال صرف داشتن یا استفاده از این خودروهای سواری موجب تعلق مالیات بر عایدی سرمایه نمیشود، بلکه تنها در صورت فروش هر یک از خودروهای سواری و تحقق عایدی ناشی از فروش آنها، مالیات محاسبه و اخذ میشود.
ب- بستر اجرایی: محاسبه صحیح و دقیق مالیات بر عایدی سرمایه مستلزم دسترسی به اطلاعاتی همچون تاریخ انجام معامله، قیمت معامله و مشخصات هویتی طرفین انتقال است. به همین دلیل، در بخش بستر اجرایی قانون، سازوکار لازم برای جمعآوری و انتقال این اطلاعات به سازمان امور مالیاتی پیشبینی شده است.
فلسفه اصلی این بخش، ایجاد زیرساخت اجرایی برای ثبت و تبادل دادههای معاملات است که در قالب صورتحساب الکترونیکی تولید و در پایگاه جامع اطلاعاتی موضوع ماده – ۱۶۹ مکرر- قانون مالیاتهای مستقیم وزارت اقتصاد ثبت میشود. در این راستا مطابق قانون، اطلاعات مندرج در صورتحساب الکترونیکی صادرشده نظیر تاریخ انجام معامله، قیمت معامله و اطلاعات هویتی طرفین معامله مبنای محاسبه مالیات قرار خواهد گرفت. علاوه بر آن، در این بخش، سازمان امور مالیاتی کشور مکلف شده است خلاصهای از اطلاعات موجود در سامانه مؤدیان نظیر صورتحسابهای الکترونیکی خرید و فروش، محاسبه، اعلام و اخذ مالیات متعلق را به عنوان اظهارنامه پیش فرض تهیه کند.
با توجه به توضیحات فوق، فراهم کردن امکانات صدور صورتحساب الکترونیکی پیشنیاز اخذ هرگونه مالیات بر عایدی سرمایه میباشد. در قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی به فراهم کردن زیرساختهای لازم برای اجرای قانون نظیر آماده کردن شرایط صدور صورتحساب الکترونیکی و تخصیص کارپوشه غیرتجاری به اشخاص غیرتجاری، استقرار بستر اجرایی اطلاق میشود. لازم به ذکر است طبق این قانون وزیر امور اقتصادی و دارایی موظف است استقرار بستر اجرایی را به صورت عمومی اعلام کند. بر اساس بخش بستر اجرایی قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی صدور صورتحساب الکترونیکی انتقال وسایل نقلیه ملزم به شمارهگذاری برعهده فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران -شخص ثالث- در زمان تعویض پلاک خواهد بود.
یکی از مهمترین دستاوردهای اجرای قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی، پوشش کامل معاملات از طریق تکمیل قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان و ایجاد امکان تهیه اظهارنامه پیش فرض است. ویژگی اصلی این روش آن است که مؤدیان تکالیف سنگینی برای ثبت اطلاعات معاملات خود نخواهند داشت؛ به عنوان مثال، هنگام فروش خودروی سواری، در جریان فرآیند متعارف انتقال مالکیت یعنی تعویض پلاک خودروی سواری، اطلاعات معامله از سوی مراکز تعویض پلاک در قالب صورتحساب الکترونیکی به سازمان امور مالیاتی ارسال میشود.
در این چارچوب، اظهارنامه پیش فرض بر اساس اطلاعات گزارش شده توسط اشخاص ثالث -در اینجا فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران- توسط سازمان امور مالیاتی تهیه و به کارپوشه تجاری یا غیرتجاری طرفین معامله انتقال مییابد. بهکارگیری اظهارنامه پیشفرض به عنوان رویکردی نوین، مزایای متعددی دارد که ازجمله میتوان
به کاهش تکالیف مؤدیان و تسهیل فرآیند تسلیم اظهارنامه در مقایسه با شیوههای سنتی اشاره کرد.
در بخشهای بعدی گزارش، نحوه محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه وسایل نقلیه ملزم به شمارهگذاری و صدور صورتحساب الکترونیکی آن به عنوان بستر اصلی اجرای قانون، تشریح میشود.
به منظور فهم دقیق قانون لازم است اصطلاحهای به کار رفته تشریح شوند. در ادامه به برخی از مهمترین این موارد اشاره میشود:
صورتحساب الکترونیکی: صورتحساب یا کاربرگ -فرم- الکترونیکی است دارای شماره منحصربه فرد مالیاتی که اطلاعات مندرج در آن، در حافظه مالیاتی متناسب با نوع کسبوکار ذخیره میشود. مشخصات و اقلام اطلاعاتی صورتحساب الکترونیکی، متناسب با نوع کسبوکار توسط سازمان مالیاتی تعیین و اعلام میشود.
اشخاص تجاری: کلیه اشخاص حقیقی موضوع فصل دوم از باب سوم قانون مالیاتهای مستقیم و کلیه اشخاص حقیقی که از طریق اشتغال به مشاغل موضوع فصل چهارم از باب سوم قانون مالیاتهای مستقیم درآمد تحصیل میکنند و کلیه اشخاص حقیقی مشمول ماده – ۷۷ – قانون مالیاتهای مستقیم و همچنین کلیه اشخاص حقوقی ایرانی دارای فعالیتهای انتفاعی یا غیرانتفاعی و کلیه اشخاص حقوقی غیرایرانی که در ایران دارای شعبه، نماینده یا کارگزار یا امثال آنها هستند. در این قانون هرگاه از عبارتهای مؤدی و مؤدیان استفاده میشود، مراد اشخاص مذکور در این جزء است.
اشخاص غیرتجاری: کلیه اشخاص حقیقی در کلیه مناطق کشور ازجمله مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی که دارای شماره ملی یا شماره اختصاصی -فراگیر- اتباع خارجی هستند. در قوانین مالیاتی، هرگاه از عبارت مصرفکننده نهایی استفاده میشود، مراد اشخاص غیرتجاری هستند.
قیمت فروش: ارزش ریالی زمان انتقال دارایی مندرج در صورتحساب الکترونیکی.
قیمت خرید: ارزش ریالی زمان تملک دارایی مندرج در صورتحساب الکترونیکی.
قیمت خرید تعدیلشده: حاصل ضرب قیمت خرید در نسبت شاخصبهای کالاها و خدمات مصرفی
در تاریخ انتقال به شاخصبهای کالاها و خدمات مصرفی در دو سال بعد از تاریخ تملک.
دوره تملک: مدتزمان تملک از تاریخ صدور صورتحساب الکترونیکی تملک دارایی تا تاریخ صدور صورتحساب الکترونیکی انتقال دارایی.
عایدی سرمایه: مازاد قیمت فروش نسبت به قیمت خرید.
زیان سرمایه: مازاد قیمت خرید نسبت به قیمت فروش.
عایدی ناشی از تورم: مازاد قیمت خرید تعدیلشده از قیمت خرید.
مالیات علیالحساب: مالیاتی که قبل از تاریخ سررسید پرداخت مالیات، توسط اشخاص تجاری یا غیرتجاری پرداخت یا توسط پرداختکنندگان وجوه به اشخاص مذکور کسر و ایصال میشود.
ارزش روز خودروی سواری: برمبنای مواردی از قبیل قیمت مندرج در صورتحسابهای الکترونیکی داراییهای مشابه، قیمت اظهاری در صورتحساب الکترونیکی خرید یا فروش، تغییرهای شاخص قیمت پرداخت یا توسط پرداختکنندگان وجوه به اشخاص مذکور کسر و ایصال میشود.
مقررات شمارهگذاری برای اشخاص تجاری موارد زیر آورده شده است:
1- مالیات بر عایدی سرمایه اشخاص غیرتجاری: این بخش به بررسی مصادیق داراییهای مشمول، معافیتهای مالیاتی و تعیین سازوکار محاسبه و اخذ مالیات میپردازد.
2 – مالیات بر درآمد -عایدی سرمایه- اشخاص تجاری: با وجود اینکه اشخاص تجاری پیشتر مشمول مالیات بر درآمد بودهاند، این بخش به موارد خاصی که قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی نظیر انتقالهای غیرمرتبط با فعالیت شغلی اشخاص حقیقی تجاری و معافیت معاملات در مناطق آزاد تجاری-صنعتی میپردازد.
3 – صدور صورتحساب الکترونیکی انتقال وسایل نقلیه: پیش از تشریح احکام مرتبط با مالیات بر عایدی سرمایه انتقال وسایل نقلیه، لازم است فرآیند ثبت اطلاعات معاملات در قالب صورتحساب الکترونیکی به عنوان بستر محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه بیان شود.
مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از انتقال وسایل نقلیه در خصوص اشخاص غیرتجاری
اشخاص غیرتجاری شامل همه افراد حقیقی در سراسر کشور، ازجمله مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی هستند که دارای شماره ملی یا شماره اختصاصی -فراگیر- برای اتباع خارجی میباشند. این افراد، در زمان انتقال داراییهای موضوع ماده – ۴۶ – قانون مالیاتهای مستقیم ۲، مشمول مالیات بر عایدی سرمایه خواهند شد. در این بخش به تبیین احکام مرتبط با انتقال خودروی سواری توسط اشخاص غیرتجاری پرداخته خواهد شد. به منظور تبیین احکام مرتبط با اشخاص غیرتجاری ابتدا مصادیق وسایل نقلیه مشمول مالیات بر عایدی سرمایه تشریح خواهد شد. سپس در ادامه معافیتهای در نظر گرفته شده برای اشخاص غیرتجاری ذکر میشود و بعد از آن به نحوه محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه انتقال وسایل نقلیه، مواعد پرداخت آن و سایر احکام مرتبط با انتقال وسایل نقلیه پرداخته خواهد شد.
تعیین مصادیق وسایل نقلیه مشمول مالیات بر عایدی سرمایه
تبیین احکام مالیات بر عایدی سرمایه، از تعیین مصادیق وسایل نقلیه مشمول این مالیات آغاز میشود. وسایل نقلیه ملزم به شمارهگذاری به دو دسته تقسیم میشوند:
1 – خودروهای سواری شخصی: این دسته مشمول مالیات بر عایدی سرمایه هستند.
2 – سایر وسایل نقلیه: این موارد مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نیستند، اما همچنان مشمول قوانین صدور صورتحساب الکترونیکی میشوند. اتوبوس، کامیون، موتورسیکلت و خودروهای کشاورزی ازجمله مواردی هستند که ذیل این بخش قرار میگیرند و از حوزه مالیات بر عایدی سرمایه خارج هستند.
بنابراین در این قانون، فقط خودروهای سواری شخصی موضوعیت دارند و سایر دستهبندیها در محاسبه مالیات کنار گذاشته میشوند.
معافیتهای اشخاص غیرتجاری
در محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه اشخاص غیرتجاری، معافیتهای گوناگونی به منظور عدم درگیری با عموم جامعه و حمایت از خانوارها در نظر گرفته شده است. تعدد و میزان معافیتهای این قانون به گونهای است که تعداد بسیار کمی از اشخاص غیرتجاری مشمول این مالیات میشوند. معافیتهای در نظر گرفته شده در این قانون به طور کلی به دو بخش معافیت موقت و معافیتهای دائمی تقسیم میشود. در ادامه هر بخش به تفکیک تشریح میشوند.
الف- معافیت موقت: این معافیت به دوره زمانی سه سال ابتدایی پس از استقرار بستر اجرایی -فراهم شدن امکان صدور صورتحساب الکترونیکی-ا طلاق میشود که انتقال خودروهای سواری تملک شده پیش از استقرار بستر اجرایی، مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نخواهد بود.
منظور از استقرار بستر اجرایی این است که زیرساختهای لازم برای اجرای قانون فراهم شده و وزیر امور اقتصادی و دارایی نیز این موضوع را به صورت عمومی اعلام کرده باشد. به بیان سادهتر، خودروهای سواری که قبل از شروع سراسری اجرای قانون خریداری شدهاند، حتی اگر تعدادشان زیاد باشد، در زمان فروش مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نمیشوند.
معافیت موقت در قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی به عنوان یک سیاست تنظیمی و دوره گذار طراحی شده است که هدف آن، همزمان ۱. کاهش ریسک به روز رفتارهای هیجانی و اختلالزا در سمت تقاضا، ۲. تحریک عرضه در کوتاهمدت و ۳. فراهمسازی شرایط اجرای تدریجی و کمهزینه قانون است؛ به نحوی که ضمن تحقق اهداف مالیاتی و مقابله با سوداگری، از وارد شدن فشار غیرضروری بر بازار و خانوارها نیز پیشگیری شود. از سوی دیگر، این معافیت موقت با تشویق دارندگان دارایی به فروش در این بازه سهساله، جهت استفاده از معافیت مذکور، موجب افزایش عرضه در بازار میشود و عامل شوک طرف عرضه و کاهش قیمتها در راستای اهداف تنظیمی قانون خواهد بود.
ب- معافیتهای دائمی: این معافیتها پس از پایان دوره سهساله معافیت موقت اعمال میشوند و بدین معناست که با پایان یافتن آن دوره، لزوماً فروش همه خودروهای سواری مشمول مالیات نخواهد بود؛ به عبارت دیگر با توجه به اینکه هدف این است که فقط معاملات سوداگرانه و غیرمصرفی مشمول مالیات شوند، لذا علاوه بر معافیتهای موقت، معافیتهای دائمی متنوعی با هدف جلوگیری از درگیر شدن عموم جامعه در قانون پیشبینی شده است.
بنابراین بعد از پایان دوره سهساله هم اگر کسی خودروی سواری شخصیاش را در شرایطی بفروشد که مشمول معافیتهای دائمی باشد، مشمول مالیات نخواهد داشت. این نوع معافیتها شامل معافیتهای تعدادی، مختص سرپرست خانوار، انتقالهای خاص و آستانههای قانونی میباشد. در ادامه این موارد نیز به تفکیک تشریح میشوند.
معافیتهای تعدادی:
انتقالهای صورت گرفته توسط اشخاص غیرتجاری بالای هجده سال که مالک تمام یا بخشی از خودروی سواری دیگری نبوده و دوره تملک خودروی سواری آنها بیش از یک سال باشد، از مالیات بر عایدی سرمایه معاف خواهند شد.
بر اساس این معافیت، اشخاص غیرتجاری بالای ۱۸ سال درصورتی که تنها مالک یک خودروی سواری باشند و آن را حداقل به مدت یک سال در اختیار داشته باشند، هنگام فروش خودروی سواری از پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه معاف خواهند بود.
در مقابل، چنانچه فرد علاوه بر خودروی سواری موردنظر مالکیت کامل یا جزئی از خودروی سواری دیگری را داشته باشد، مشمول این معافیت نمیشود. به عنوان مثال، اگر فردی صرفاً مالک یک خودروی سواری است و از زمان خرید آن نیز بیش از یک سال گذشته باشد، در زمان فروش از پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه معاف خواهد بود. در مثال قبل، اگر فردی که مالک خودروی سواری است، خودروی سواری دیگری به صورت کامل داشته باشد یا مثلاً سه دانگ از آن را داشته باشد، در هنگام فروش خودروی سواری خود، مشمول مالیات خواهد بود.
همچنین در صورت خرید خودروی سواری جدید و فروش خودروی سواری اولیه -با دوره تملک بیشتر از یک سال- حداکثر ظرف شش ماه، انتقال خودروی سواری اولیه مشمول مالیات نخواهد شد.
این معافیت با هدف جلوگیری از اخذ مالیات از انتقالهای انجامشده که با هدف معاوضه یا اصطلاحاً تبدیل به احسن انجام میشود، در نظر گرفته شده است. به بیان دیگر، اگر شخص غیرتجاری طی حداکثر شش ماه تنها خودروی سواری خود با دوره تملک بیشتر از یک سال را تعویض کند، معاف از مالیات بر عایدی سرمایه خواهد بود. درواقع چون تعویض خودروی سواری فعالیتی سوداگرانه نیست، با این معافیت شرایط تعویض خودروی سواری بدون پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه فراهم شده است.
معافیت تعدادی برای اشخاص غیرتجاری بالای هجده سال در انتقال یک خودروی سواری، مبتنی بر تفکیک نیاز مصرفی از فعالیت سوداگرانه است. قانون با این معافیت قصد دارد استفاده شخصی و متعارف افراد از یک وسیله نقلیه را از شمول مالیات بر عایدی سرمایه خارج کند و در عین حال امکان تعویض یا ارتقای خودروی سواری -تبدیل به احسن- را بدون تحمیل بار مالیاتی فراهم آورد.
سرپرست خانوار:
در قانون علاوه بر معافیت تعدادی برای عموم اشخاص غیرتجاری بالای هجده سال، برای سرپرست خانوار معافیت ویژهای در نظر گرفته است. بر اساس متن قانون، سرپرست خانوار درصورتی که مالک دو خودروی سواری باشد، در زمان انتقال هر یک از آنها مشمول مالیات نمیشود. درواقع سرپرست خانوار امکان انتقال خودروی سواری دوم خود را با رعایت شرط دوره تملک بیشتر از یک سال دارد.
همچنین علاوه بر موارد فوق، امکان نقض محدودیت دوره تملک برای سرپرست خانوار هر پنج سال یک بار، فراهم شده است. درواقع برای سرپرستان خانوار، شرط دوره تملک بیشتر از یک سال، در هر پنج سال یک بار در نظر گرفته نمیشود.
برای مثال، اگر سرپرست خانوار مالک دو خودروی سواری بوده، از زمان خرید هر دو نیز بیش از یک سال گذشته باشد، در زمان فروش آنها معاف از مالیات بر عایدی سرمایه خواهد بود. حال اگر دوره تملک خودروی سواری فروخته شده کمتر از یک سال باشد و او در پنج سال گذشته از این معافیت استفاده نکرده باشد، باز هم انتقال خودروهای سواری او مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نخواهد بود.
در مورد سرپرست خانوار که دارای دو خودروی سواری است و خودروی سواری سوم را خریداری میکند، درصورتی که در فاصله ششماهه پس از خرید خودروی سواری سوم، اقدام به فروش یکی از دو خودروی سواری قبلی خود -با دوره تملک بیشتر از یک سال- کنند، مشمول مالیات نخواهد بود.
فلسفه پیشبینی معافیت ویژه برای سرپرست خانوار را میتوان در حمایت از نیازهای متعارف و اساسی خانواده دانست. سرپرست خانوار به طور معمول برای اداره خانواده نیازمند دسترسی به حداقل دو خودروی سواری جهت تأمین نیازهای مربوط به امور روزمره اعضای خانواده است. ازاین رو، با اعطای معافیتهای خاص در انتقال دو خودروی سواری و نیز امکان استفاده محدود از معافیت در دورههای پنجساله در قانون، تلاش شده است ضمن جلوگیری از فشار مالیاتی مضاعف بر خانوادهها، تناسبی میان عدالت مالیاتی و رفاه اجتماعی برقرار شود.
انتقالهای خاص: عایدی سرمایه حاصل از انتقال قهری نظیر ارث و همچنین انتقال به صورت بلاعوض نظیر هدیه و وقف مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نمیشود.
فلسفه معافیت انتقالهای خاص از مالیات بر عایدی سرمایه، عمدتاً بر پایه رعایت ملاحظات اجتماعی است.
هدف اصلی مالیات بر عایدی سرمایه، اخذ مالیات از عایدیهای سرمایهای است که فراتر از معافیتهای مصوب قانون حاصل شدهاند.
چارچوب، انتقال داراییها از طریق ارث که بدون اراده و قصد شخص انجام میگیرد، مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نمیشود. با این حال، در صورت انتقال مجدد دارایی توسط وراث، بررسی شمول مالیات عایدی سرمایه بر اساس قواعد تصریحشده در قانون صورت میگیرد. نکته حائز اهمیت این است که در تعیین قیمت خرید دارایی برای وراث، ارزش روز دارایی در تاریخ فوت متوفی مبنای محاسبه قرار میگیرد. به بیان دیگر، مطابق قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی، عایدی سرمایه متوفی از زمان خرید وی تا زمان فوت ایشان، به طور کامل کسر شده است؛ به گونهای که تنها عایدی سرمایهای که از زمان فوت متوفی تا زمان فروش دارایی توسط وراث تحقق یافته، مشمول مالیات خواهد بود. این رویکرد موجب میشود از یکسو بر عایدی حاصل از انتقال قهری دارایی مالیات بر عایدی سرمایه وضع نشود و از سوی دیگر، عدالت مالیاتی در خصوص عایدی واقعی وراث از زمان تملک تا انتقال دارایی برقرار شود.
در خصوص هدیه و وقف نیز هدف اصلی معمولاً کسب سود اقتصادی نیست، بلکه بیشتر انگیزههای خانوادگی و خیرخواهانه موردنظر انتقالدهنده است و از همین حیث، در قانون این نوع انتقالها از مالیات بر عایدی سرمایه معاف شده است.
معافیت پایه:
مطابق قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی، تمام عایدی حاصل از انتقال داراییها به طور کامل مشمول مالیات نمیشود، بلکه برای محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه، معافیت پایهای به میزان معافیت مقرر در ماده – ۸۴- قانون مالیاتهای مستقیم در نظر گرفته شده است که از مجموع عایدی سرمایه حاصل از انتقال همه داراییهای مشمول مالیات بر عایدی سرمایه کسر میشود. معافیت پایه مختص اشخاص بالای هجده سال بوده و صرفاً برای انتقال داراییهایی با دوره تملک یک سال یا بیشتر قابل استفاده است؛ اما اگر در هر سال، از این معافیت به صورت کامل استفاده نشود، میزان معافیت کسرنشده برای انتقال داراییهای با دوره تملک کمتر از یک سال نیز قابل استفاده خواهد بود.
هدف قانون از پیشبینی معافیت پایه، تفکیک عایدی واقعی حاصل از افزایش ارزش دارایی از بخشی از عایدی اسمی ناشی از هزینههایی نظیر تعمیر و نگهداری دارایی است. در بسیاری از موارد، مالکان داراییها برای حفظ و نگهداری آنها متحمل هزینههایی میشوند که ماهیتاً بخشی از عایدی نهایی فروش را تشکیل میدهد، اما به دلیل غیرقابل شناسایی بودن این هزینهها در عمل، امکان کسر مستقیم آنها از عایدی وجود ندارد. ازای نرو، قانون با در نظر گرفتن یک معافیت پایه، درواقع بخشی از این هزینههای ضمنی و غیرقابل احصا را به رسمیت شناخته و اطمینان حاصل کرده است که تنها عایدی واقعی و خالص مشمول مالیات قرار گیرد.
علاوه بر این، در طراحی این معافیت پایه، تلاش شده است میان عایدی حاصل از انتقال بزرگ و کوچک تفاوت ایجاد کند؛ بدین معنا که اشخاصی که از عایدیهای سرمایه کوچکتری برخوردارند، به طور نسبی نرخ مؤثر مالیاتی پایینتری خواهند داشت، در حالی که با افزایش میزان عایدی، نرخ مؤثر مالیات افزایش مییابد. درنتیجه، معافیت پایه کمک میکند. اولاً؛ معاملات با عایدیهای خرد از شمول مالیات بر عایدی سرمایه خارج شوند و سطح درگیری اجتماعی قانون کاهش پیدا کند. ثانیاً؛ در نظر گرفتن این سقف معافیت به نوعی پوششدهنده هزینههایی مانند هزینه نوسازی داراییها، تعمیرها و هزینههای نگهداری است تا مالیات صرفاً بر سود خالص و واقعی وضع شود.
آستانه مالیات نقل و انتقال:
در صورتی که مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از انتقال خودروی سواری با دوره تملک یک سال و بیشتر از آن، کمتر از مالیات نقلوانتقال موضوع ماده – ۳۰ – قانون مالیات بر ارزش افزوده باشد، خودروی سواری مذکور مشمول مالیات نخواهد بود؛ به عبارت دیگر، درصورتی که مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از انتقال خودروی سواری با دوره تملک بیش از یک سال، کمتر از مالیات نقل و انتقال باشد، فقط مالیات نقل و انتقال دریافت میشود و مالیات بر عایدی سرمایه مطالبه نخواهد شد.
هدف از این معافیت، جلوگیری از اخذ دو مالیات همزمان در یک انتقال خودروی سواری است و مطابق قانون در چنین شرایطی صرفاً مالیات نقل و انتقال محاسبه و اخذ خواهد بود. این نوع معافیت با هدف جلوگیری از اخذ همزمان دو مالیات بر یک انتقال واحد است.
معافیتهای در نظر گرفته شده است.
محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه
مطابق قانون، فرآیند محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از انتقال خودروهای سواری به طور خلاصه در پنج مرحله به شرح زیر انجام میشود:
مرحله اول: محاسبه دوره تملک
بر اساس اطلاعات مندرج در صورتحساب الکترونیکی، دوره تملک خودروی سواری انتقالیافته با محاسبه فاصله زمانی میان تاریخ تملک و تاریخ فروش تعیین میشود. همچنین در صورت عدم وجود صورتحساب الکترونیکی خرید، تاریخ مندرج در سند رسمی مالکیت خودروی سواری به عنوان تاریخ تملک آن در نظر گرفته میشود.
لازم به ذکر است اگر خودروی سواری از اعضای خانوار، پدر، مادر یا اجداد به صورت بلاعوض تملک شده باشد، تاریخ تملک اعضای خانوار در انتقال بعدی مبنای محاسبه مالیات قرار خواهد گرفت.
مرحله دوم: محاسبه عایدی سرمایه
عایدی سرمایه حاصل از انتقال خودروی سواری از طریق کسر قیمت خرید از قیمت فروش بر اساس اطلاعات مندرج در صورتحساب الکترونیکی محاسبه میشود. همچنین در صورت عدم وجود صورتحساب الکترونیکی خرید، ارزش روز خودروی سواری در زمان استقرار بستر اجرایی برای محاسبه مالیات لحاظ میشود. این کار به نوعی تخفیف مالیاتی برای خودروهای سواری است که قبل از اجرای سراسری قانون خریداریشده و در دوره معافیت موقت هم فروخته نشدهاند.
لازم به ذکر است اگر خودروی سواری از اعضای خانوار، پدر، مادر یا اجداد به صورت بلاعوض تملک شده باشد، ارزش مندرج در صورتحساب الکترونیکی تملک اعضای خانوار در انتقال بعدی مبنای محاسبه مالیات قرار خواهد گرفت.
مرحله سوم: کسر عایدی ناشی از تورم تعدیل تورمی
با توجه به وضعیت تورمی کشور ایران، با هدف حذف اثر تورم از عایدی سرمایه محاسبه شده، عایدی ناشی از تورم از عایدی سرمایه کسر میشود. فلسفه تعدیل تورم در محاسبه عایدی سرمایه مطابق قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی، تمایز قائل شدن بین سود واقعی و سود اسمی است. برای محاسبه عایدی ناشی از تورم لازم است قیمت خرید بر اساس شاخصبهای کالاها و خدمات مصرفی بر اساس آخرین اعلام مرکز آمار ایران تعدیل شود. بر این اساس، مطابق دوره تملک وسیله نقلیه موضوع انتقال، یکی از حالتهای زیر رخ میدهد:
اگر دوره تملک کمتر از دو سال باشد، کل مابهالتفاوت قیمت خرید و فروش -عایدی سرمایه- بدون تعدیل تورمی مشمول مالیات میشود.
درصورتی که دوره تملک بیشتر از دو سال و کمتر از پنج سال باشد، پنجاه درصد تعدیل تورم لحاظ میشود؛ یعنی، نیمی از عایدی ناشی از تورم از عایدی سرمایه کسر میشود.
درصورتی که دوره تملک پنج سال یا بیشتر باشد، با احتساب کامل تعدیل تورم، تنها سود واقعی مشمول مالیات میشود؛ یعنی، تمام عایدی ناشی از تورم از عایدی سرمایه کسر خواهد شد.
همچنین با افزایش طول دوره تملک بیش از پنج سال، به دلیل کاهش تدریجی ارزش اسمی عایدی حاصل از دو سال اول که در تعدیل تورم لحاظ نمیشود، نرخ مؤثر مالیاتی کاهش مییابد که این رویکرد منطبق با اهداف تنظیمی قانون در تمایز بین سوداگری کوتاهمدت و سرمایهگذاری بلندمدت است.
مثال ۱: فرض کنید شخص -الف- در سال ۱۴۰۲ خودروی سواری خود را به قیمت ۵۰۰ میلیون تومان خریده است و در سال ۱۴۰۳ با قیمت یک میلیارد تومان در حال فروش آن است. عایدی این انتقال بدون تعدیل تورمی برابر با ۵۰۰ میلیون تومان خواهد بود. در این مثال، چون دوره تملک کمتر از دو سال است، هیچگونه تعدیل تورمی صورت نمیگیرد و عایدی سرمایه مشمول مالیات معادل ۵۰۰ میلیون تومان میشود.
مثال ۲: فرض کنید شخص -الف- خودروی سواری خود را در سال ۱۳۹۹ با قیمت ۵۰۰ میلیون تومان خریده و با قیمت یک میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ قصد فروش دارد. دوره تملک این خودروی سواری، بیشتر از دو سال و کمتر از پنج سال است -چهار سال، صرفاً به میزان پنجاه درصد تعدیل تورمی در محاسبه عایدی سرمایه لحاظ میشود. برای محاسبه عایدی ناشی از تورم باید قیمت خرید تعدیلشده محاسبه شود.
شایان ذکر است شاخصبهای کالاها و خدمات مصرفی بر اساس اعلام مرکز آمار ایران در نظر گرفته میشود.
مطابق محاسبات انجامشده، از ۵۰۰ میلیون تومان عایدی سرمایه، به میزان ۴۳۱ میلیون تومان در اثر تورم عایدی حاصل شده است و به علت دوره تملک کمتر از پنج سال نصف این میزان از مالیات معاف شده است؛ بنابراین، ۲۱۵.۵ میلیون تومان از ۵۰۰ میلیون تومان عایدی سرمایه کسر میشود و عایدی سرمایه مشمول مالیات معادل ۲۸۴.۵ میلیون تومان خواهد شد.
مثال ۳: فرض کنید شخص -الف- خودروی سواری خود را در سال ۱۳۹۵ با قیمت ۵۰۰ میلیون تومان خریده و با قیمت یک میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ قصد فروش دارد. با توجه به اینکه دوره تملک خودروی سواری وی هشت سال است و بیشتر از پنج سال است، تعدیل تورمی در محاسبه عایدی سرمایه لحاظ میشود. برای محاسبه عایدی ناشی از تورم باید قیمت خرید تعدیلشده محاسبه شود. برای محاسبه قیمت
لازم به ذکر است شاخصبهای کالاها و خدمات مصرفی بر اساس اعلام مرکز آمار ایران در نظر گرفته میشود.
قیمت خرید تعدیلشده برابر ۳ میلیارد و ۵۰۱ میلیون تومان میشود؛ بنابراین عایدی ناشی از تورم برابر است با:
مطابق محاسبات انجامشده، به میزان ۲۹۹۹ میلیون تومان در اثر تورم عایدی حاصل شده است و به علت دوره تملک بیشتر از پنج سال، این میزان از مالیات معاف شده است؛ بنابراین، عایدی سرمایه مشمول مالیات معادل صفر خواهد شد.
مرحله چهارم: کسر زیان سرمایه ناشی از زیان معاملات گذشته استهلاک
درصورتی که دوره تملک خودروی سواری بیشتر از یک سال و قیمت خرید بیشتر از قیمت فروش باشد، زیان ناشی از این انتقال ثبت و این زیانها تحت عنوان استهلاک از مجموع عایدیهای مشمول مالیات در همان سال یا سالهای آتی، کسر میشود. البته زیان سرمایه فقط در صورتی لحاظ میشود که بدون احتساب عایدی ناشی از تورم، قیمت فروش کمتر از قیمت خرید باشد.
مثال ۴: فرض کنید در مثال ۲، شخص -الف- از معاملات گذشته خود ۵۰ میلیون تومان زیان انباشته داشته است. حال زیان ۵۰ میلیون تومانی معاملات گذشته از ۲۸۴.۵ میلیون تومان عایدی سرمایه مشمول مالیات کسر شده و ۲۳۴.۵ میلیون تومان باقیمانده مشمول مالیات بر عایدی سرمایه خواهد شد.
مرحله پنجم: تعیین نرخ و محاسبه مالیات
نرخ مالیات بر عایدی سرمایه بر اساس دوره تملک و عایدی سرمایه مشمول -مآخذ- تعیین میشود. اگر دوره تملک یک سال یا بیشتر باشد، نرخ مالیات بر اساس پلکان درآمدی ماده – ۱۳۱- قانون مالیاتهای مستقیم خواهد بود که مطابق با آخرین بهروزرسانی آن در سال ۱۴۰۴ به شرح زیر است:
عایدی سرمایه کمتر از ۲ میلیارد ریال: ۱۵ درصد؛
عایدی سرمایه بین ۲ تا ۴ میلیارد ریال: ۲۰ درصد؛
عایدی سرمایه بیش از ۴ میلیارد ریال: ۲۵ درصد.
اما درصورتی که دوره تملک کمتر از یک سال باشد، نرخ مالیات ۱۰ واحد درصد بالاتر از بالاترین نرخ پلکانی یعنی معادل ۳۵ درصد، خواهد بود.
سپس، با استفاده از عایدی سرمایه مشمول و نرخ تعیینشده نشده و نیز با لحاظ معافیتهای سالیانه، مالیات بر عایدی سرمایه محاسبه خواهد شد.
پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه
در این بخش روشهای پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه و مواعد آن تشریح میشود. اخذ مالیات بر عایدی سرمایه به دو روش سالیانه و کسر در منبع -علیالحساب- انجام میگیرد.
الف- پرداخت سالیانه
مالیات بر عایدی سرمایه در زمان صدور صورتحساب الکترونیکی انتقال خودروی سواری، به اشخاص غیرتجاری تعلق خواهد گرفت. همچنین تا پایان اردیبهشت سال بعد امکان صدور صورتحساب الکترونیکی برای واریز وجه به حسابهای غیرتجاری و پردرختهای نقدی وجود دارد.
پس از آن سازمان امور مالیاتی کشور موظف است حداکثر تا پایان خردادماه هر سال، بر اساس اطلاعات صورتحسابهای الکترونیکی، مالیات بر عایدی سرمایه اشخاص غیرتجاری در سال گذشته را محاسبه و از طریق کارپوشه غیرتجاری به اطلاع آنها برساند.
موعد پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه برای اشخاص غیرتجاری حداکثر ظرف سه ماه پس از اعلام آن توسط سازمان امور مالیاتی کشور است و اشخاص موظفند مالیات متعلق را در این بازه زمانی پرداخت کنند.
در صورت پرداخت زودتر یا دیرتر از موعد مقرر، مشوقها و جریمههایی به شرح زیر اعمال میشود:
تخفیف پرداخت پیش از موعد: در صورت پرداخت زودتر از موعد، به ازای هر ماه، تخفیف دو و نیم درصد از مبلغ مالیات در نظر گرفته میشود.
جریمه تأخیر در پرداخت: در صورت تأخیر در پرداخت، به ازای هر ماه، جریمهای معادل دو و نیم درصد- از مبلغ مالیات اضافه میشود.
صورتحسابهای الکترونیکی که به دلایل زیر پس از موعد مقرر صادر، اصلاح یا ابطال میشوند، از این مواعد پرداخت مستثنا هستند:
آرای لازمالاجرای مراجع قضایی
در مواردی که به تأیید هیات حل اختلاف مالیاتی و با ارائه اسناد مستند، عدم انجام تکالیف ناشی از عوامل خارج از اراده شخص یا معاذیر قانونی و شرعی باشد.
سازمان امور مالیاتی کشور موظف است این صورتحسابهای الکترونیکی را مطابق آییننامه اجرایی ماده – ۱۶ مکرر- قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان، مبنای محاسبه مالیات قرار دهد.
ب- پرداخت کسر در منبع
مطابق قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی، سازمان امور مالیاتی کشور موظف است حداکثر ظرف ۳ سال پس از استقرار بستر اجرایی، امکان استعلام برخط مالیات علیالحساب را برای فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران فراهم کند. کلیه اشخاص غیرتجاری مکلف هستند مالیات بر عایدی سرمایه را در زمان انتقال، به صورت علیالحساب از طریق مراکز تعویض پلاک پرداخت کنند. در صورت عدم پرداخت مالیات علیالحساب، مراکز تعویض پلاک مجاز به انجام انتقال خودروهای سواری مشمول مالیات نخواهند بود. لازم به ذکر است در محاسبه مالیات علیالحساب، عایدی سرمایه هر دارایی به صورت مجزا در نظر گرفته میشود.
آذر ۲۷, ۱۴۰۴
بهمن ۸, ۱۴۰۴
بهمن ۸, ۱۴۰۴
