در ادامه روند بیثبات بورس در دولت پزشکیان، طی روزهای اخیر ارزش بورس اوراق بهادار کشور نسبت به پایان دولت سیزدهم بیش از ۳۰ درصد نزول کرده است. در نهم مرداد سال گذشته، همزمان با مراسم تحلیف ریاستجمهوری مسعود پزشکیان، بسیاری از فعالان بورس نسبت به بهبود وضعیت بازار در دوره ریاست او خوشبین بودند؛ اما آنچه در عمل رخ داد، گرفتار شدن بازار در موجی از ریسکهای سیاستگذاری و سیستماتیک بود؛ عواملی که درنهایت یکی از بدترین سالهای بورس را رقم زدند.
نزول مداوم بورس در دولت چهاردهم در حالی رقم خورده که عدهای از فعالان بورسی در زمان انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۳ تمامقد به حمایت از پزشکیان برخاستند و سهامداران را به رأی دادن به او دعوت کردند. علاوه بر این افراد، نباید از نقش محوری حسین عبده تبریزی غافل شد که از فعالان قدیمی بازار سرمایه است و در زمان انتخابات، مشاور اقتصادی پزشکیان بود. عبده تبریزی که سابقه دبیرکلی بورس تهران در دولت اصلاحات را یدک میکشد، نقش مهمی در اقناع سهامداران و فعالان بورس برای حمایت از پزشکیان ایفا کرد.
پزشکیان در زمان انتخابات درباره برنامهاش برای بورس گفت: نگاه ما در بورس همانی است که آقای عبده تبریزی گفته است.
وی با بیان اینکه اقتصاد مربوط به یک نفر نیست، گفت: اقتصاد مجموعهای از اقتصاددانان است که باید دید درباره مشکل چه اطلاعاتی داشته باشند و بعد از بررسی چه نسخهای برای حل مشکل ارائه کنند. اصولاً دولت نباید در قیمتها دخالت کند. نباید به تولیدکننده بگوید چه چیزی تولید کند. آقای عبده درباره بورس دیدگاهی ارائه کرده است. اگر این دیدگاه غلط است مردم بگویند اشتباه است. در دولت من پول مردم از بورس جدا نخواهد شد و دولت پول مردم را جدا نخواهد کرد دولت در قیمتگذاری دخالت نخواهد کرد. اگر این کارها صورت بگیرد بیثباتی ایجاد میکند. از نظر تخصصی آن چه که گفته شد، اقتصاد بهداشت، درمان، اقتصاد صنعت و بورس با هم فرق دارند. ما از کارشناسان متخصص هر حوزه استفاده خواهیم کرد تا ناترازی بانکها را حل خواهیم کنیم. حل مشکل بورس ساده نیست. اگر مشکلی را حل نکنیم موج تحریم بر روی بورس نیز تأثیر دارد.
اما اکنون که در یک سالگی دولت پزشکیان، بورس سقوط کرده عبده تبریزی سکوت پیشه کرده و تلاش دارد خود را از چشم رسانهها مخفی نگاه دارد تا کسی از او سوالی نپرسد که آن همه برنامه که میگفت کجاست؟
وعدههای عبده تبریزی درباره بورس
عبده تبریزی به عنوان مشاور اقتصادی پزشکیان در زمان انتخابات سال ۱۴۰۳ وعدههای فریبندهای درباره برنامههای پزشکیان برای ساماندهی بورس مطرح کرده که به آنها اشاره میکنیم:
در بورس وقتی که مالک حضور ندارد دیدید که در مواردی برخی شرکتها فقط در اختیار مدیر بوده و سهام پخش بوده است، چه مشکلاتی ایجاد شده است. پس در این بخش یک مقدار نیازمند اصلاحات هستیم و احتمالاً در بورس کالا نیاز است که اصلاحاتی صورت بگیرد.
وقتی ۲۵ صدم یا یک درصد نرخ بهره بانکی در یک کشوری تغییر میکند بورس تغییرات عمدهای میکند. تحولات کشور نشان میدهد که یک مقداری آرامش وارد بازارها شده و امیدی به گشایش ایجاد شده است.
باید صندوقهای بازنشستگی مکمل ایجاد شود و افراد برای ورود به بازار بورس ابتدا باید بدانند که ترکیبی از داراییها را داشته باشند و اگر یک ملک دارند آن را نفروشند و بازار سهام نشوند.
اصلاحات در سهام عدالت نیاز است و اگر سه مجمع تشکیل شده است و مردم از آن خبر ندارند این خواست کشور نبوده است که سهامی را واگذار کنیم و بعد مردمی که مالک آن هستند از آن بیاطلاع باشند. مثل بسیاری از صندوقهای بازنشستگی چراکه اگر پول آن برای مردم است بالاخره یک عنصری که مالک هست باید حضور داشته باشد. در بورس وقتی که مالک حضور ندارد دیدید که در مواردی برخی شرکتها فقط در اختیار مدیر بوده و سهام آن پخش بوده است، چه مشکلاتی ایجاد شده است. پس در این بخش یک مقدار نیازمند اصلاحات هستیم و احتمالاً در بورس کالا نیاز است که اصلاحاتی صورت بگیرد و بازار را برقرار کنند؛ یعنی بازار سهام از این حالت که هست سهمیه را وارد بورس نکند.
آنچه که الآن زیر فشار است بازار سهام است. وقتی ۲۵ صدم یا یک درصد نرخ بهره بانکی در یک کشوری تغییر میکند بورس تغییرات عمدهای میکند. تحولات کشور نشان میدهد که یک مقداری آرامش وارد بازارها شده و امیدی به گشایش ایجاد شده است؛ اما به هر حال نگرانیهایی در بازار سهام مثل اینکه چه فردی قرار است رئیسجمهور شود وجود دارد؟ به نظر میرسد که تصمیم حاکمیت این است که یک گشایشی ایجاد شود.
تمام این سالها تلاش بنده این بوده است که بازار سهام توسعه پیدا کند. خوشبختانه توسعه خوبی در این ۲۰ سال پیدا کرده است و بازار رقیبی هم برای آن پیدا شده است
صور بنده این است و مواردی که اتفاقاً به اطلاع پزشکیان نامزد ریاست جمهوری رساندهام این است که یکی از عناصری که بورس را کاملاً به تعادل میکشاند صندوقهای بازنشستگی مکمل است. چون صندوقهای بازنشستگی مکمل ۳۰ ساله سرمایهگذاری میکنند؛ یعنی اگر بنده مقام ناظر باشم و اگر شما صندوق بازنشستگی هستید و امروز خرید کردید و فردا فروختید، به سراغتان خواهم آمد و خواهم گفت که سرمایهگذاری بلندمدت کردهاید. پس یک لنگر تعادل است و در شرایطی که یک عده زیادی در بورس هستند که دوست دارند هر روز معامله انجام دهند و آزاد هم هستند اگر صندوقهای بازنشستگی مکمل داشته باشیم میتوانیم تعادل را به بورس باز گردانیم.
به هر حال اگر اجازه بدهیم صندوقهای بازنشستگی مکمل توسعه پیدا کنند و در طرحها وارد شوند و به دولت کمک کنند، دولت هم به آنها یک مزیتهایی بدهد تعادل خوبی ایجاد خواهد شد. چراکه صندوقهای بازنشستگی مکمل، صندوقهای بلندمدتی هستند و یک شرکتی با ۱۰ هزار یا ۲۰ هزار کارمند صندوق دارد. یک شرکتی هم مثل شرکت مفید که صندوقی برای کوچکها، متوسطها و خویش کارفرماها تشکیل میدهد؛ بنابراین دو صندوق بازنشستگی مکمل داریم. یک صندوقی که برای یک شرکت تأسیس میشود و یک صندوقی که بندی در قانونی داریم در مورد اینکه اگر سهامی و یا اوراقی منتشر میشود باید به عامه مردم اطلاع داده شود. اینجا هم مشکل قانونی است که اگر صندوق بازنشستگی برای شرکت تأسیس شد و نمیخواهند عامه مردم بیایند باید بند آن اصلاح شود.
حمله عبده تبریزی به جلیلی
14 تیر ۱۴۰۳ عبده تبریزی، در واکنش به سخنان سعید جلیلی در مناظره ۱۲ تیرماه که وی را به حمایت از بحران بورس در سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ متهم کرده بود، اظهارات وی را کذب محض خواند.
عبده تبریزی اظهار کرد: آقای پزشکیان در مناظره انتخاباتی به دلیل محدودیت زمان، به اسم بنده اشاره کرده بودند و گفتند که بنده سابقهای دارم و در حوزه بورس ما از ایشان مشورت میگیریم. آقای جلیلی در واکنش به این اظهارنظر به بنده اتهام وارد کردند و گفتند آقای عبده تبریزی در سال ۱۳۹۸ در آن بحران بورس نقش داشتند.
وی تصریح کرد: این ادعا کذب است زیرا بنده در آن دوران نه تنها مسئولیت دولتی نداشتم بلکه از هیچ شغل وابسته به ارگانهای مربوطه بورسی در دولت برخوردار نبودم. ضمناً بنده در آن دوران حتی مقالاتی دارم که موجود است و در همان سال گفتم که سرعت افزایشیها در بورس زیاد است و این خطر دارد. این مقالات قابل بارگذاری و آپلود است و به خاطر آن مقالات حتی از سوی افرادی به خاطر دیدگاهم مورد اهانت قرار گرفتم.
این کارشناس حوزه بازار سرمایه و بورس گفت: در آن زمان که بنده خوشبین نبودم و اعلام کردم، عدهای به من حمله میکردند که چرا گفتم بازار دچار «شبه حباب» است و من به یاد دارم که حتی خود واژه حباب را به خاطر التهاب و ناآرامیای که در بازار بورس ایجاد میکند، نباید بکار رود و ما نیز به خاطر اینکه نباید بازار سرمایه را ترساند، از واژههای صریح استفاده نکردیم. با این حساب آقای جلیلی حقیقت را نمیگویند.
عبده تبریزی تاکید کرد: آقای جلیلی یا ماجرا را نمیدانند و مسئله بد به ایشان منتقل شده است. ضمن اینکه مستندات حرفهای بنده و عدم مسئولیت اداری اینجانب در آن زمان موجود است و نمیدانم چرا ایشان چنین سخن کذبی را بدون اطلاع مطرح کردند.
پیام عبده تبریزی به فعالان بورس
13 مرداد ۱۴۰۳ عبده تبریزی پیامی خطاب به فعالان بورس منتشر کرد و نوشت: در مورد وضعیت جاری بازار گزارش کوتاهی تهیه و به مسئولان ارشد دولت چهاردهم تقدیم کردم و توجه آنان را به وضعیت نامناسب جاری جلب کردم.
از همه سرمایهگذاران و فعالان بازار سرمایه درخواست میکنم، با توجه به ناترازیها و مشکلات جاری، به هر شیوه که صلاح میدانند به حفظ آرامش بازار کمک کنند. مهمترین ابزار در این عرصه بیتوجهی به شایعات و خبرهای نادرستی است که با نیات مختلف انتشار مییابد. بیشک دولت آقای دکتر پزشکیان متعهد به برنامههایی است که مطرح کرده و بهرغم هر شرایط محیطی، برنامههای خود را دنبال خواهد کرد.
۱۹ مرداد ۱۴۰۳ عبده تبریزی، با تاکید بر اینکه اولویت اول رئیسجمهور بازار سرمایه است، گفت: علت اینکه رئیسجمهور در تالار بورس حضور نیافته این است که از سوی مجلس برای معرفی وزرا تحت فشار است و باید در ابتدا وزرای دولت را به مجلس برای دریافت رأی اعتماد معرفی کند که مقرر شده روز سهشنبه هفته جاری کابینه را به مجلس معرفی کند. حضور پزشکیان رئیسجمهور در تالار بورس منوط به انتخاب وزیر اقتصاد و دارایی است.
عبده تبریزی تاکید کرد: در آینده نزدیک رئیسجمهور جلسهای با سهامداران برگزار و در مورد مسائل و مشکلات آنها گفتوگو خواهد کرد.
نامه ۱۳۳ فعال بازار سرمایه؛ حمایت از مسعود پزشکیان
۱۰ تیر ۱۴۰۳ بیش از ۱۳۰ فعال بازار سرمایه طی نامهای حمایت خود را از مسعود پزشکیان اعلام کردند
در نامه این فعالان بورسی آمده بود:
در این برهه حساس از تاریخ اگر نگاهی به شرایط کنونی اقتصاد داشته باشیم تورم فزاینده، بیکاری گسترده، فشارهای بینالمللی، تحریمهای پی در پی، کاهش ارزش پول ملی، اصلاح و کاهش ارزش دارایی سهامداران در بازار سرمایه در مقابل تمام بازارهای موازی و کجخلقی و قوانین شبانه که منجر به گروگان گرفته شدن بازار سرمایه و آسیب دیدن ۵۰ میلیون سهامدار به صورت مستقیم و غیرمستقیم گردیده است، خوشبختانه اکنون فرصتی فراهم آمده است که ما میتوانیم با رأی خود زمام امور اجرایی کشور را به فردی دانشگاهی، فرهیخته و درد آشنا بسپاریم که صداقت، پاکدستی، مردمدوستی، جانبداری از علم و دانش و تخصص و کارشناسی از جمله ویژگیهای اوست.
بنابراین در جهت لزوم اتخاذ سیاستهای جدید و اصولی در صحنهگردانی اقتصاد کشور ما امضاکنندگان ذیل طی این بیانیه حمایت خود از دکتر مسعود پزشکیان کاندیدای محترم ریاست جمهوری اعلام کرده و برنامههای ایشان را برای تعالی اقتصاد کشور مطلوب میدانیم. امیدواریم که ایشان با اتکا به جایگاه خویش و با اتکا به نظر کارشناسانی که راه عزت و احترام به کشور را لغو تحریمها میدانند در این راه خطیر موفق باشند و از این جهت نظرات و برنامههای دکتر پزشکیان را منجی اقتصاد کشور و پویایی بازارهای مالی میدانیم.
امضاکنندگان:
۱-حسین سلاح ورزی
۲-حسین زمانی
۳-امیر کاویان
۴-عباسعلی حقانی نسب
۵-وحید کشمیری پور
۶-سید مهدی طباطبایی
۷-حمیدرضا محمدی
۸-میثم صمدی
۹-سینا رهبر شهلان
۱۰-امید رضایی
۱۱-محسن عباسی سروی
۱۲-علی حاتمی
۱۳-حامد موسوی
۱۴-مهیار اربابی
۱۵-اشکبوس شرفی
۱۶-محسن جلالی
۱۷-رضا اعتدال
۱۸-فرهاد مسافر
۱۹-جعفر عزیزی
۲۰-حسین بداقی
۲۱-آرش شهریاری
۲۲-علی عباسیان
۲۳-محسن جلالی
۲۴-الهام شفیعزاده
۲۵-ماکان ریاحی
۲۶- جواد فلاحیان
۲۷-هادی صانع داغیان
۲۸-داوود بهرامی
۲۹-محمدحسن خلوصی
۳۰-حسن بالازاده
۳۱-بهزاد عیسی آبادی
۳۲-مهران فهیمی
۳۳-بابک اقدسی
۳۴-حسین قلی پور
۳۵-محمدمهدی کچویی
۳۶-مهدی احمدی
۳۷-حمید منافی
۳۸-محمدرضا ساقی
۳۹-علی دشت آبادی
۴۰-یاسر جلیلی
۴۱-شهرزاد کچویی
۴۲-حمید ترکیان
۴۳-رضا عزیزپور
۴۴-سعید شیرافکن
۴۵-فرهاد رفیعی
۴۶-محسن حمیدی نیک
۴۷-خلیل فخار
۴۸-مینو صدیق
۴۹-مهران صدیق
۵۰-سید قاسم عباسعلی
۵۱-مهدی کچویی
۵۲-سید میثم رستمی
۵۳-نیما جمالیان
۵۴-راضیه شافعیان
۵۵-علی یوسفی
۵۶-محسن عالمی
۵۷-علی امیری
۵۸-بهرام محمودی
۵۹-مهرداد گلابی
۶۰-علیرضا شهریاری
۶۱-بابک آموخته
۶۲-فرزین طهماسبی
۶۳-حمیدرضا علیخانی
۶۴-امیر سپهر
۶۵-داوود شادآرام
۶۶-سید هادی هاشم زاده
۶۷-ولید مهرپور
۶۸-حسین رضایی
۶۹-امیر حسام شاندیزی
۷۰-سعید محمودی
۷۱-نرگس پورفرید
۷۲-داوود عبدی،
۷۳-فرهاد عبدی،
۷۴-سجاد عبدی،
۷۵-فتانه عبدی
۷۶-محمد رفیق
۷۷-وحید رحیم زاده
۷۸-هادی سیدپور
۷۹-جواد بلوری
۸۰-محمدهادی کهدویی
۸۱-حمیدرضا رحمتی
۸۲-اسماعیل رحیمی
۸۳-قاسم حقانی نسب
۸۴-امیر محجوب
۸۵-سلیمان رحمانی
۸۶-مسعود مظفری
۸۷-امین موئلف
۸۸-علی پاکدل
۸۹-رضا همتی
۹۰-یاسین سعادت خواه
۹۱-مصطفی خدام
۹۲-سیروس حامدی
۹۳-علی ارزندی انتظاری
۹۴-سید علی موسوی
۹۵-مهران باباپوران
۹۶-حامد بسحاق
۹۷-محمد قاسمی
۹۸-محمد عزیزآبادی
۹۹-مهدی فراهانی
۱۰۰ محسن صالحی
۱۰۱-محمدرضا حسنی زاده
۱۰۲-المیرا حضرتی
۱۰۳-مهناز بهرامی
۱۰۳-عالیه کاظمی اسفه
۱۰۴-سید مهدی الحسینی
۱۰۵- امیر ندیری
۱۰۶-عبدالله رحیم لوی بنیس
۱۰۷- حمید کوشکی
۱۰۸-سعید امیرشاکرمی
۱۰۹-سینا نصیری قیداری
۱۱۰-عطا علیدوست
۱۱۱- مهدی عاشوری گرکرودی
۱۱۲-علی نازککار
۱۱۳-علیرضا سلیمان محمدی
۱۱۴-امیر زارعی
۱۱۵-امیر ملکزاده
۱۱۶-امیر توپچی پور
۱۱۷-سیاوش وکیلی
۱۱۸-رضا فتاحی
۱۱۹-علی نورانی
۱۲۰-جواد رمضانپور
۱۲۱-دانیال آستانه
۱۲۲-رها پیروی
۱۲۳-سپیده منصوری
۱۲۴-مهدی حقیقی منش
۱۲۵-امین رضازاده
۱۲۶-محمد نورانی
۱۲۷-حامد قاضی مرادی
۱۲۸-عباس یزدلی
۱۲۹-علیرضا اسماعیلی
۱۳۰- علیرضا اطهمی
۱۳۱- ابوالفضل لطفی
۱۳۲-محسن زارعیان
۱۳۳-فیروز قاسمزاده