۰۹:۵۱ - ۱۴۰۴/۰۸/۲۶

تولید صنایع بورسی در مهر امسال نسبت به مشابه سال قبل ۲.۱ درصد کاهش پیدا کرد. در اولین ماه پاییز، رشد شاخص تولید صنعتی بعد از ثبت رشد مثبت در دو ماه مرداد و شهریور، وارد محدوده منفی شد و به ۲.۱- درصد رسید. بر اساس گزارش پژوهشکده پولی و بان...

کاهش ۲.۱ درصدی تولید صنایع بورسی در مهر

کاهش ۲.۱ درصدی تولید صنایع بورسی در مهر

تولید صنایع بورسی در مهر امسال نسبت به مشابه سال قبل ۲.۱ درصد کاهش پیدا کرد.
در اولین ماه پاییز، رشد شاخص تولید صنعتی بعد از ثبت رشد مثبت در دو ماه مرداد و شهریور، وارد محدوده منفی شد و به ۲.۱- درصد رسید.

بر اساس گزارش پژوهشکده پولی و بانکی، شاخص تولید صنعتی در سه ماه منتهی به مهر تغییر محسوسی نسبت به مدت مشابه سال قبل نداشته و رشد آن تقریباً صفر شد. بر همین اساس، رشد منفی و ادامه‌دار در دو صنعت محصولات شیمیایی و کانی‌های غیرفلزی سهم قابل توجهی در رشد منفی مهر داشته است.

در مهر، رشد شاخص تولید پنج صنعت مثبت و هشت صنعت منفی بوده است. در بین صنایع با رشد مثبت، تنها رشد صنعت محصولات دارویی بیشتر از یک درصد بوده است. بیشترین کاهش در تولید در ماه‌های اخیر مربوط به صنعت ماشین‌آلات و تجهیزات بوده است.

در ادامه روندی که در تابستان وجود داشت، رشد تولید منفی در مهر با کاهش در موجودی انبار همراه بوده که نشان می‌دهد محدودیت‌های سمت عرضه عامل مهمی در کاهش تولید در این فصل بوده است.

رشد شاخص قیمت صنعت که از داده‌های بورسی استخراج‌شده است در مهر به ۴۱٫۶ درصد رسید. این اولین دوره بعد از خرداد ۱۴۰۱ است که رشد شاخص قیمت صنعت بالاتر از ۴۰ درصد قرار گرفته است.

در این ماه، نرخ رشد قیمت محصولات کاغذی، ماشین‌آلات و تجهیزات، صنایع دارویی و دستگاه‌های برقی در مهر بیشتر از سایر صنایع و بالاتر از ۵۰ درصد بوده و کمترین تورم نیز مربوط به لاستیک و پلاستیک بوده است.
در اولین ماه پاییز، رشد شاخص تولید صنعتی بعد از ثبت رشد مثبت در دو ماه مرداد و شهریور، وارد محدوده منفی شد و به ۱٫-۲ درصد رسید. همچنین، شاخص تولید صنعتی در سه‌ماهه منتهی به مهر تغییر محسوسی نسبت به مدت مشابه سال قبل نداشته و رشد آن تقریباً صفر شد. با بررسی رشد شرکت‌ها در این ماه، می‌توان موارد زیر را در مورد ترکیب رشد ذکر کرد:
– رشد منفی و ادامه‌دار در دو صنعت محصولات شیمیایی و کانی‌های غیرفلزی سهم قابل توجهی در رشد منفی مهر داشته است.
– در مهر، رشد شاخص تولید پنج صنعت مثبت و هشت صنعت منفی بوده است. در بین صنایع با رشد مثبت، تنها رشد صنعت محصولات دارویی بیشتر از ۱ درصد بوده است. بیشترین کاهش در تولید در ماه‌های اخیر مربوط به صنعت ماشین‌آلات و تجهیزات بوده است.
– در ادامه روندی که در تابستان وجود داشت، رشد تولید منفی در مهر با کاهش در موجودی انبار همراه بوده که نشان می‌دهد محدودیت‌های سمت عرضه عامل مهمی در کاهش تولید در این فصل بوده است.
رشد شاخص قیمت صنعت که از داده‌های بورسی استخراج‌شده است، در مهر به ۶٫۴۱ درصد رسید. این اولین دوره بعد از خرداد ۱۴۰۱ است که رشد شاخص قیمت صنعت بالاتر از ۴۰ درصد قرارگرفته است. در این ماه، نرخ رشد قیمت محصولات کاغذی، ماشین‌آلات و تجهیزات، صنایع دارویی و دستگاه‌های برقی در مهر بیشتر از سایر صنایع و بالاتر از ۵۰ درصد بوده و کمترین تورم نیز مربوط به لاستیک و پلاستیک بوده است.

شرکت‌های صنعتی ثبت‌شده در بازارهای بورس اوراق بهادار و فرابورس ایران حدود ۴۲ درصد از ارزش محصول کارگاه‌های بزرگ صنعتی بالاتر از ۱۰۰ نفر کارکن را در اختیار دارند. با توجه به انتشار منظم ماهانه عملکرد تولید و فروش این شرکت‌ها، می‌توان با اتکای به این داده‌ها، برآورد قابل قبولی از عملکرد بخش صنعت کشور ارائه داد و تغییرات این بخش را رصد کرد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که شاخص مستخرج از داده‌های این شرکت‌ها هم‌راستا با شاخص تولید صنعتی کل کشور است. لذا، این شاخص در زمانی که شاخص‌های رسمی کل کشور با تأخیر منتشر می‌شوند و تواتر فصلی دارند، می‌تواند جایگزین خوبی برای آنها باشد و وضعیت تغییرات ماهانه صنعت را نشان دهد. شاخص تولید صنعتی در این گزارش بر اساس سال پایه ۱۴۰۰ ارائه و از روش‌های مختلفی برای شاخص‌سازی و خارج کردن اثر قیمتی استفاده شده است.
رشد شاخص تولید صنعتی که در نیمه اول سال ۱۴۰۲ روند صعودی ملایمی داشت، در نیمه دوم سال روند نزولی پیدا کرد و از بالای ۶ درصد در تیر به زیر ۲ درصد در دی رسید؛ به طوری که رشد متوسط در نیمه اول ۱۴۰۲ بالای ۵ درصد بوده که در نیمه دوم همین سال به حدود ۳ درصد کاهش داشته است. در نیمه اول ۱۴۰۳، متوسط رشد تولید صنعتی حدود ۶٫۱ درصد بوده و در نیمه دوم سال ۱۴۰۳ این رشد به ۸٫۰ درصد کاهش پیدا کرده است. در بهار ۱۴۰۳، رشد شاخص تولید صنعتی وارد محدوده منفی شده است. در ماه‌های تابستان، روند رشد شاخص تولید صعودی بوده، ولی درنهایت رشد تابستان ۱۴۰۴ کماکان در محدوده منفی باقی ماند. در اولین ماه پاییز، رشد شاخص تولید صنعتی بعد از دو ماه رشد مثبت، منفی شد و به منفی ۲.۱ درصد رسید که از رشد شهریور کمتر بوده است.

نکات مهمی که از بررسی آمار رشد صنایع در این ماه استخراج می‌شود، عبارت‌اند از:
– شاخص تولید صنعت فلزات اساسی در مهر رشد مثبت ۶٫۰ درصدی داشته است. این سومین ماه متوالی است که رشد این صنعت مثبت باقی مانده است.
– شاخص تولید صنعت محصولات شیمیایی در مهر برای پنجمین ماه متوالی به رشد -۴ درصد رسید. رشد این شاخص در سه‌ماهه منتهی به مهر نیز -۴ درصد شده است.
– در مهر، رشد شاخص تولید پنج صنعت مثبت و ۸ صنعت منفی بوده است. در بین صنایع با رشد مثبت، تنها رشد صنعت محصولات دارویی بیشتر از ۱ درصد بوده است.
– بیشترین رشد در سه‌ماهه منتهی به مهر مربوط به صنایع دارویی و خودروسازی و قطعات و کمترین رشد مربوط به ماشین‌آلات و تجهیزات بوده است.

تحلیل تغییر در موجودی انبار
بررسی تغییرات در موجودی انبار محصولات نهایی در کنار رشد تولید صنایع، می‌تواند تحلیلی از تغییرات سمت عرضه و تقاضا ارائه دهد. در برهه‌های زمانی که محدودیت تقاضا و ظرفیت مازاد تولید در بخش عرضه وجود دارد، روند رشد تولید و تغییرات موجودی انبار در خلاف جهت هم خواهد بود؛ به این معنی که تغییرات رشد تولید ریشه در تغییرات تقاضا دارد. زمانی که تکانه‌ای منفی بخش عرضه تولید و فروش را تحت تأثیر قرار دهد، در دوره‌های اولیه باوجود اینکه رشد تولید را کاهش می‌دهد، رشد فروش را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد و همین امر باعث کاهش موجودی انبار محصولات نهایی می‌شود. از این رو، زمانی که کاهش رشد تولید با کاهش موجودی انبار همراه باشد، می‌توان گفت که تکانه واردشده از بخش عرضه است.
همسویی روند رشد تولید و موجودی انبار نشان می‌دهد که در پنج ماه ابتدایی سال ۱۴۰۳، کاهش تولید صنعتی ریشه در تغییرات بخش تقاضا نداشته است. در ماه‌های سرد سال ۱۴۰۳ یعنی دی و بهمن هم‌زمان با کاهش موجودی انبار، رشد تولید نیز منفی شد. این نکته نشان می‌دهد که کاهش تولید عامل محدودکننده‌ای از سمت عرضه مانند محدودیت برق و گاز داشته است. در سه‌ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۴ به رغم رشد منفی تولید، تغییرات موجودی انبار در صنایع منفی شده است. در تابستان نیز رشد منفی تولید با کاهش در موجودی انبار همراه بوده است که از کاهش تولید به دلیل عوامل محدودکننده بخش عرضه در این فصل نشان دارد. در مهر نیز رشد تولید منفی با کاهش موجودی انبار همراه بوده است. وضعیت صنایع را بر اساس علامت مثبت یا منفی بودن شاخص رشد تولید سه‌ماهه و تغییر افزایش یا کاهش موجودی انبار محصول نهایی در سه‌ماهه منتهی به مهر، به گروه‌های زیر می‌توان تقسیم کرد:
– رشد مثبت تولید – کاهش موجودی انبار: خودروسازی و ساخت قطعات، محصولات غذایی، فلزات اساسی
افزایش فروش در این گروه از صنایع در دوره‌های اخیر بالا بوده و افزایش تولید نیز نتوانسته است تمام این افزایش فروش را پوشش دهد و همین امر به کاهش موجودی انبار محصول نهایی منجر شده است.
– رشد مثبت تولید – افزایش موجودی انبار: دارویی
افزایش تولید در این صنعت با افزایش تقاضا در بازار در دوره فعلی به همان میزان همراه نبوده و باعث شده است فروش رشد کمتری داشته باشد و موجودی انبار افزایش یابد. البته، این امکان هم وجود دارد که افزایش تولید به منظور افزایش ذخایر استراتژیک برای آینده بوده باشد.
– رشد منفی تولید – کاهش موجودی انبار: کانی‌های غیرفلزی
کاهش رشد تولید هم‌زمان با افزایش رشد فروش یا کاهش کمتر رشد فروش به کاهش موجودی انبار منتج شده است. به نظر نمی‌رسد رشد منفی تولید این گروه از صنایع به دلیل کمبود تقاضا باشد و احتمالاً عوامل مؤثر بر بخش عرضه در این رشد منفی دخیلند.

– رشد منفی تولید – افزایش موجودی انبار: صنایع شیمیایی
کاهش تقاضا و فروش در این گروه به گونه‌ای بوده است که با کاهش محقق‌شده در رشد تولید نیز آثار سرریز آن به شکل افزایش موجودی انبار محصول نهایی، خود را نشان داده است.
تغییرات موجودی انبار در سه‌ماهه منتهی به مهر ۱۴۰۴ در سه صنعت خودروسازی و ساخت قطعات، محصولات غذایی و کانی‌های غیرفلزی کمتر از ۱ درصد بود و می‌توان آن را به منزله عدم تغییر در نظرگرفت.

تولید و فروش محصولات صادراتی
یکی از اقلامی که می‌تواند در تقاضای صنایع بزرگ کشور اثرگذار باشد، فروش صادراتی صنایع است. با توجه به انتشار آمار مقدار و مبلغ ریالی فروش صادراتی توسط شرکت‌های بورسی، امکان محاسبه رشد واقعی صادرات فراهم شده است. بر این اساس، ارزش واقعی فروش صادراتی در مهر نسبت به مدت مشابه سال قبل ۸٫۰ درصد رشد کرده است. با این حال، رشد سه‌ماهه منتهی به مهر ۵٫۱ درصد بوده است. در این ماه، صنعت فلزات اساسی تنها صنعتی بود که ارزش صادراتش نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد کرده بود. به منظور بررسی اثر صادرات در رشد تولید، شرکت‌ها بر اساس درجه صادرات‌محوری به دو گروه تقسیم شده‌اند ملاک در اینجا درصد محصول صادراتی به کل فروش در هر شرکت بوده است. در نیمه اول سال ۱۴۰۳، اختلاف رشد این دو گروه به حداقل رسیده و رشد دو گروه در یک مسیر نوسان کرده‌اند و در برخی ماه‌ها رشد شرکت‌های صادرات‌محور کمتر از گروه دیگر شد. با این حال، این وضعیت در مهر ۱۴۰۳ تغییر کرد و در حالی که رشد شرکت‌های صادراتی مثبت شد، رشد سایر شرکت‌ها در بازه منفی قرار گرفت و این وضعیت تا دی ۱۴۰۳ ادامه یافت. از دی ۱۴۰۳ تا تابستان ۱۴۰۴، روند مجدداً معکوس شد؛ به گونه‌ای که رشد تولید شرکت‌های صادرات‌محور پایین‌تر از سایر شرکت‌ها قرار گرفت. در مهر به رغم کاهش اختلاف رشد این دو گروه، کماکان رشد شرکت‌های وابسته‌تر به صادرات کمتر بوده است.

اندازه بنگاه و رشد صنعت
یکی از ویژگی‌های بنگاه که در عملکرد آن اثر می‌گذارد، اندازه بنگاه است. بنگاه‌های بزرگتر به واسطه دسترسی راحت‌تر به منابع مالی و تسهیلات بانکی، فعالیت در بازارهای کمتر رقابتی، دسترسی بیشتر به بازارهای صادراتی و وارداتی، داشتن قدرت چانه‌زنی و رانت‌های دیگر، از موقعیت متفاوتی نسبت به بنگاه‌های دیگر برخوردار هستند. از طرفی، سهم عمده ارزش تولید صنعتی در کشور برای شرکت‌های بزرگ است و تغییرات تولید آن‌ها مهم‌ترین شکل‌دهنده تغییرات شاخص کل تولید به شمار می‌آید. از این رو برای مشخص شدن وضعیت شرکت‌های کوچک و متوسط، در این قسمت شاخص تولید صنعتی به تفکیک اندازه بنگاه کوچک و بزرگ ارائه شده است.
در سال‌های ۱۳۹۸ تا اواسط ۱۴۰۰، همواره رشد شرکت‌های بزرگ بیشتر از شرکت‌های کوچک و متوسط بوده است؛ اما در سال ۱۴۰۱ و نیمه ابتدایی ۱۴۰۲، رشد دو گروه شرکت‌های بزرگ و شرکت‌های کوچک تفاوت معناداری با یکدیگر نداشتند. در این مدت، رشد گروه شرکت‌های با اندازه متوسط به طور معناداری بیشتر از دو گروه دیگر بوده است. در نیمه دوم سال ۱۴۰۲، رشد شرکت‌های کوچک بالاتر از رشد شرکت‌های بزرگ شد و این اختلاف تا تیر ۱۴۰۳ ادامه پیدا کرد. در این مدت، در حالی که رشد شرکت‌های بزرگ در محدوده ۲ درصد بوده، متوسط رشد شرکت‌های کوچک بالای ۵ درصد بوده است. در ماه‌های تابستان و پاییز، مجدداً رشد شرکت‌های کوچک و بزرگ به هم نزدیک شدند؛ اما از بهمن ۱۴۰۳ تا اردیبهشت ۱۴۰۴، رشد شرکت‌های بزرگ اندکی بیشتر از شرکت‌های کوچک‌تر شد؛ اما از خرداد ۱۴۰۴ این روند تغییر کرد و در حالی که رشد شرکت‌های کوچک از منفی به سمت مثبت جهش داشت، رشد شرکت‌های بزرگ در خلاف این مسیر حرکت کرد. در تابستان در حالی رشد تولید شرکت‌های بزرگ در محدوده منفی بوده، رشد شرکت‌های کوچک ۶٫۹ درصد مثبت بوده است. در مهر نیز این اختلاف اندکی کمتر شد و رشد شرکت‌های بزرگ از محدوده منفی وارد محدوده صفر شد.

واردات و رشد صنعت
درجه وابستگی به واردات در بین صنایع و حتی شرکت‌های مختلف متفاوت است؛ بنابراین، انتظار می‌رود مشکلی مانند تحریم که واردات را مختل می‌کند، در صنایع با وابستگی بیشتر به واردات، اثر بزرگتری داشته باشد. برای اینکه اثر واردات در رشد تولید صنایع مشخص شود، شرکت‌ها بر اساس درجه وابستگی به واردات به دو گروه واردات‌محوری-شدید و واردات‌محوری-کم تقسیم شده‌اند و رشد تولید در این دو گروه در دوره‌های مختلف با هم مقایسه شده است. در نیمه ابتدایی سال ۱۴۰۲، رشد تولید شرکت‌های واردات‌محور بیشتر از سایر شرکت‌ها بوده است. محدودیت در محصولات وارداتیِ جایگزین اصلی‌ترین عامل رشد تولید شرکت‌های واردات‌محور محسوب می‌شود. در پاییز و زمستان ۱۴۰۲، این روند معکوس شد و به عبارت دیگر، رشد شرکت‌های واردات‌محور به میزان معناداری پایین‌تر از رشد شرکت‌های غیر واردات‌محور قرار گرفت. اختلاف رشد این دو گروه در نیمه اول سال ۱۴۰۳ نیز ادامه پیدا کرد؛ اما در پاییز باوجود اینکه رشد شرکت‌های واردات‌محور در محدوده صفر بوده، رشد شرکت‌های کمتر وابسته به واردات در محدوده منفی قرار گرفته است. در زمستان ۱۴۰۳ و بهار ۱۴۰۴، اختلاف رشد دو گروه از بین رفت و روند رشد دو گروه بر هم منطبق شد؛ اما در تابستان، رشد شرکت‌های واردات‌محور پایین‌تر از سایر شرکت‌ها بوده است. در سه‌ماهه منتهی به مهر مجدداً اختلاف بین رشد دو گروه از بین رفت.

تولید کالاهای سرمایه‌ای، واسطه و مصرفی
تولید صنایع را می‌توان بر اساس ماهیت و کارکرد محصولات به سه گروه کالاهای مصرفی، واسطه‌ای و سرمایه‌ای تقسیم کرد. ازآنجاکه عوامل اثرگذار در این کالاها با همدیگر متفاوت است، طبیعی است که روندهای متفاوتی داشته باشند. از این رو، بررسی تولیدات در این طبقه‌بندی‌ها می‌تواند به درک عوامل مؤثر در روند تغییرات تولید کمک کند.
شاخص تولید کالاهای مصرفی: رشد سه‌ماهه تولید کالاهای مصرفی در نیمه دوم سال ۱۴۰۳ دو روند داشت: ابتدا روند کاهشی از مهر تا دی و سپس روند صعودی از دی تا اسفند. در فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۴، روند صعودی رشد این محصولات ادامه پیدا کرد؛ اما رشد تولید این کالاها در سه‌ماهه منتهی به خرداد کاهش قابل توجهی داشته و منفی شده است. در ماه‌های تابستان روند رشد این کالاها صعودی بوده؛ به گونه‌ای که رشد تابستان به بالای ۵ درصد رسیده است.
شاخص تولید کالاهای واسطه‌ای: رشد سه‌ماهه شاخص تولید کالاهای واسطه‌ای در ماه‌های بهمن تا فروردین در بازه منفی نزدیک به صفر بوده است، اما از اردیبهشت به بعد در بازه منفی قرار داشته و کمترین رشد مربوط به رشد تیرماه بوده؛ به طوری که شاخص این گروه بیش از ۱۰ درصد کاهش داشته است، ولی در سه‌ماهه تابستان به رشد منفی رسید. رشد سه‌ماهه منتهی به مهر در محدوده صفر قرار گرفت.
شاخص تولید کالاهای سرمایه‌ای: رشد کالاهای سرمایه‌ای در ماه‌های آغازین سال ۱۴۰۳ مثبت شد، ولی از مرداد ۱۴۰۳ وارد محدوده منفی شد و این رشد منفی تا انتهای سال ۱۴۰۳ ادامه داشت. اگرچه در ماه ابتدایی سال ۱۴۰۴ رشد این کالاها مثبت بوده، در دو ماه خرداد و تیر تولید این کالاها با شدت زیادی کاهش داشته است؛ اما از مرداد تا مهر، شاخص تولید کالاهای سرمایه‌ای رشد بالایی را ثبت کرد که به مثبت شدن رشد سه‌ماهه تابستان منجر شده است.

شاخص قیمت صنایع
با استفاده از داده‌های شرکت‌های بورسی که به تفکیک محصول ارائه می‌شود، می‌توان قیمت فروش محصولات این شرکت‌ها را به دست آورد. با استفاده از این داده‌ها و به‌کارگیری روش‌های مرسوم شاخص‌سازی، شاخص قیمتی به تفکیک صنایع مختلف ساخته شده است. روند نزولی نرخ تورم صنعت بر اساس هر دو شاخص قیمت از ابتدای نیمه دوم سال ۱۴۰۲ آغاز شد و تورم صنعتی محاسبه‌شده با استفاده از داده‌های بورسی که در مهر ۱۴۰۲ بیش از ۳۶ درصد بود، در اسفند به حدود ۲۰ درصد رسید. تورم صنعت در بهار ۱۴۰۳ روند صعودی ملایمی داشت و در خرداد ۱۴۰۳ به حدود ۲۵ درصد رسید؛ اما مجدداً در تابستان ۱۴۰۳ روند تورم این بخش نزولی شد و تورم به زیر ۲۰ درصد رسید؛ اما از آبان تا اسفند ۱۴۰۳، روند تورم صنعت تحت تأثیر عوامل متعدد ازجمله بازار ارز روند صعودی به خود گرفت و به حدود ۳۸ درصد رسید. در چهار ماه ابتدایی سال ۱۴۰۴، رشد شاخص قیمت صنعت بین ۳۵ درصد تا ۳۷ درصد در نوسان بوده است. در مرداد، رشد شاخص قیمت صنعت به ۷٫۳۹ درصد رسید و در شهریور ۵٫۳۸ درصد شد و در مهر از ۴۰ درصد نیز فراتر رفته و به ۶٫۴۱ درصد رسید. این اولین دوره بعد از خرداد ۱۴۰۱ است که رشد شاخص قیمت صنعت بالاتر از ۴۰ درصد قرار گرفته است.

معرفی شاخص
مهم‌ترین ضعف آمارهای بخش صنعت در ایران به روز نبودن اطلاعات منتشره و وقفه چندین دورهای در انتشار داده‌ها و بعضاً متوقف شدن انتشار آنها و نداشتن تواتر ماهانه است. لذا، با توجه به مسئله کمبود اطلاعات روزآمد در مورد این بخش و نبود شاخصی که عملکرد بخش حقیقی اقتصاد و بخش صنعت را با وقفه‌ای کمتر و تواتر بالاتر نشان دهد، در این سری گزارش‌ها با استفاده از اطلاعات شرکت‌های صنعتی بورسی که اطلاعات تولید و فروششان را به صورت ماهانه و با وقفه چندروزه از انتهای ماه در بورس منتشر می‌کنند، شاخصی از وضعیت تولید صنعتی در کشور ارائه می‌شود. با توجه به بررسی‌های انجام‌شده، سه مزیت عمده را می‌توان برای شاخص تولید صنعتی شرکت‌های بورسی برشمرد:
-۱ تطابق قابل قبول با آمارهای رسمی،
-۲ قابلیت به‌روز کردن ماهانه شاخص و تهیه آن دو هفته پس از اتمام ماه،
-۳ قابلیت تحلیل‌های عمیق‌تر بر روی زیر اجزای بخش تولید و تحلیل چرایی تغییرات با توجه به اینکه این شاخص به اطلاعات غنی مالی و اقتصادی شرکت‌های بورسی متصل است.

جمع‌آوری داده‌ها
بر اساس دستورالعمل جدید نحوه افشای اطلاعات از سوی ناشران بورسی و فرابورسی که در تاریخ ۲۹ آذر ۱۳۹۶ ابلاغ و از ۹ دی ۱۳۹۶ لازم‌الاجرا شده، نحوه گزارش‌دهی شرکت‌های بورسی تغییر کرده است و شرکت‌های تولیدی موظف شدند گزارش ماهانه فعالیت خود را که شامل عملکرد تولید و فروش به تفکیک اقلام محصولات می‌شود با وقفه ۵ روز کاری از انتهای ماه منتشر کنند. با توجه به بررسی‌های انجام‌شده، شرکت‌هایی که در ماه‌های اخیر اقدام به انتشار کرده‌اند، بیش از ۳۱۰ شرکت هستند که بر اساس آمار سال ۱۳۹۹، ارزش تولیدات آنها معادل ۴۲ درصد از ارزش تولیدات کارگاه‌های بزرگ صنعتی بالاتر از ۱۰۰ نفر کارکن نمونه‌ای که بانک مرکزی در گزارش‌های خود استفاده می‌کند است. داده‌های جمع‌آوری‌شده از شرکت‌های بورسی در سطح کالا-شرکت است به طور مثال، متانول-پتروشیمی خارک. بر اساس آمار دوره‌های موردبررسی، ماهانه اطلاعات بیش از ۲۲۰۰ قلم کالا در محاسبه رشد شاخص مورداستفاده قرار می‌گیرد. برای هر کالا-شرکت، قیمت ضمنی کالا که از تقسیم ارزش فروش به مقدار فروش به دست می‌آید، میزان تولید کالا و میزان فروش کالا در هر ماه موجود است.

پردازش داده‌ها و شاخص‌سازی
برای شاخص‌سازی، لازم است داده‌های پرت که از اشتباهات در ورود اطلاعات، تغییر مقیاس اندازه‌گیری، اشتباهات شرکت‌ها و… به وجود می‌آید، پالایش شود. برای محاسبه شاخص از روش لاسپیرز استفاده می‌شود؛ یعنی تولید کالای x در دوره مشخص در قیمت سال پایه ضرب می‌شود. شایان ذکر است که روش شاخص‌سازی به صورت زنجیرهای است و در هر دوره، شرکت‌های مورداستفاده تغییر می‌کند.

مطالب مرتبط