موج گرانی ها و فشار شدید به طبقات متوسط و کم درآمد در دولت پزشکیان در حدی است که با وجود گذشت ۴ ماه از عمر این دولت، حامیان آن در حال ابراز برائت هستند.
از جمله این افراد، فرشاد مومنی، از اقتصاددانان مشهور اصلاح طلب است که این هفته رسما از رای دادن به پزشکیان ابراز ندامت کرد.
فرشاد مومنی در زمان انتخابات با بیان این که برای نجات مام میهن به پزشکیان رای خواهم داد، از وی حمایت کرده بود.
پزشکیان زیر قولش زد
فرشاد مومنی پس از مشاهده تصمیمات خسارت بار اقتصادی دولت چهاردهم طی ۴ ماه گذشته، رسما از این دولت ابراز برائت کرده و گفته است: من که در ایام انتخابات ریاست جمهوری، تا آخرین روزها به صورت عمومی از هیچ کاندیدایی حمایت نکرده بودم، از پزشکیان حمایت کردم چرا که شرافتش را گرو گذاشت و گفت اگر من مسئولیت بپذیرم هرگز شوک درمانی نخواهم کرد.
مومنی افزوده است: من به این اعتبار که خود این فهم و التزام عملی به آن چقدر می تواند برای ایران نجات دهنده باشد، یک روز مانده به آخرین مهلت تبلیغات گفتم فقط به اعتبار این وعده و تعهد پزشکیان به رفع گرسنگی و عدالت آموزشی و عدالت در سلامت داشته است، به وی رای می دهم. بسیار متاسفم که وی از نخستین روزهایی که بر مسند نشست، دم از ضرورت شوک درمانی زد.
هزینه سلامت در سال آینده ۵۰ درصد بالا می رود
فرشاد مومنی، با بیان اینکه برآوردهای تخصصی سازمان های مردم نهاد فعال در حیطه اقتصاد سلامت نشان می دهد در سال ۱۴۰۴ خدمات سلامت افزایش قیمتی بیش از ۵۰ درصد را تجربه خواهند کرد، گفت: گزارش مرکز پژوهش های مجلس نشان می دهد این مساله درباره آموزش نیز مطرح است.
وی گفت: اگر می خواهید کشور نجات پیدا کند، بازی با قیمت راه نجات نیست، نهادهای بهره کش را به نهادهای مشوق تولید تبدیل کنید؛ باید باب سفله گزینی در مسئولان کشور و ترجیح افراد کم کیفیت اما بی از حد متملق و چاپلوس و محافظه کار بازنگری اساسی شود تا توان اندیشه ای و عملی دولت افزایش یابد و از سوی دیگر به مردم برگردند و با مردم روراست باشند.
در ۳۵ سال گذشته، بیش از ۷۰ بار شوک درمانی کردیم و شکست خوردیم
این اقتصاددان گفت: شما در انتخاب سیاست های غلط، چند بار باید یک سیاست غلط را آزمون کنید و شکست بخورید. در ۳۵ سال گذشته، سیاست شوک درمانی بیش از ۷۰ بار تجربه شده و هر بار هم با شکست های مفتضحانه و فاجعه آمیز روبرو بوده است. وقتی اعتنایی به شکست ها نمی شود، به این معنا است که این ماجرایی تلخ است که حکایت از گره خوردن بازی شوک درمانی با یک سلسله منافع است. وقتی برندگان و بازندگان را بررسی می کنیم، متوجه می شویم به جای اینکه اولویت را به تولیدکنندگان و فرودستان بدهند، متحدان استراتژیکشان سوداگران بی رحم و با آزمندی بی پایان و رباخواران و دلال ها و تاجرباشی ها و واردات چی ها هستند. باید صمیمانه و مشفقانه به آنها گفت اینها موریانه هایی هستند که اساس خانه بزرگ را تهدید و شما را آنچنان میان تهی می کنند که در برابر تهدیدات بیرونی آسیب پذیر می شوید.
بحران سازی با اسم یکسان سازی نرخ ارز
مومنی از تصمیم اخیر دولت پزشکیان برای افزایش نرخ ارز نیمایی به بهانه حذف رانت به شدت انتقاد کرد و گفت: بازی نرخ ارزی که راه افتاده، را ببینید! عزیزان لازم نبود برای بررسی آنچه پیش می برند به سالیان دور برگردند، تجربه ۱۴۰۱ را پیش چشمشان بیاورند. یادتان رفت که چه شد!؟ اکنون براساس آن تجربه، به رئیس جمهور گرامی، وزیر اقتصاد و رئیس بانک مرکزی می گویم، می شود یک گزارش سه صفحه ای ارائه دهید که بر اساس آن، گفته های شده که تحت عنوان مجعول، توخالی و بحران ساز «یکسان سازی نرخ ارز» انتظار دارید چه اتفاق هایی بیفتد و چه دستاوردهایی هم وجود داشته باشد. گزارشی درباره اینکه فکر می کنید این سیاست چه پیامدهایی از نظر اجتماعی، اقتصادی، مشروعیت حکومت و استحکام خانه ملی در برابر تهدید بیرونی دارد؛ مگر می شود درباره ۸۵ میلیون نفر تصمیم بگیرد و یک گزارش ۱۰ صفحه ای در دفاع از آن منتشر نکرده باشید!؟ آن هم در عصر دانایی و ربع اول قرن بیست و یکم!
انتقاد از سیاست های تورم زای پزشکیان
این استاد دانشگاه ادامه داد: آیا رئیس جمهور و مقامات مربوط، تضمین می کنند این بازی با نرخ ارز با همه مفاسد و بحران هایی که در ایران شدت خواهد بخشید، تا همینجا که تاکنون پیش آمده بسنده کند. من آنها را دعوت به مناظره کردم و گفتم هر کس جایگاهی دارد که به او صلاحیت تصمیم گیری درباره این بازی با نرخ ارز را می دهد و از آن دفاع می کند ، آمادگی دارم در یک جلسه زنده در تلویزیون با آنها مناظره کنم. فهرست فاجعه های انسانی، اجتماعی و محیط زیستی که این پدیده به ایران تحمیل کرده را در کنار ابعاد میان تهی سازی مطلق نهادهای خانواده ، دولت و بنگاه های تولیدی را مطرح می کند و می پرسم چه لطفی دارد که خانواده ها را دچار آشفتگی کنید!؟ وقتی سیاست تورم زا را در دستور کار قرار می دهید، همه قراردادهای اجتماعی متزلزل می شود. نهاد خانواده در معرض بحران طلاق، نهاد جامعه در معرض ناهنجاری های اجتماعی تا مرز گرفتار شدن به آنومی قرار می گیرند و از نهاد دولت مشروعیت زدایی می شود و دچار تخلیه فاجعه آمیز منابع مادی و انسانی می شویم. همه ضرر می کنیم. در دولت پزشکیان اندازه افزایش نرخ ارز، چند هزار برابر اندازه نرخ ارز سال های جنگ است.
در همین چند ماهی که بر سر کار آمده اید، چقدر به نرخ ارز اضافه کردید
مومنی از افزایش نرخ ارز در دولت پزشکیان هم گلایه کرد و گفت: چرا باید آنچه که ده ها بار آزمون شده و در همه آنها دیدید واردات چی ها ، رباخوارها و دلال ها و سوداگران چاق تر و گرفتاری های دولت و خانوارهای ایرانی بیشتر شده، دوباره تکرار شود. ببینید در همین چند ماهی که بر سر کار آمده اید، چقدر به نرخ ارز اضافه کردید. در همین سه، چهار ماهه، اندازه افزایش نرخ ارز صورت گرفته، چند هزار برابر اندازه نرخ ارز سال های جنگ است. چرا این قدر همه چیز از دستتان در رفته است!؟
آقای پزشکیان! با این افزایش نرخ ارز، چشم انداز ۶ ماه آینده چیست؟
این اقتصاددان توضیح داد: پزشکیان که برای وی واقعا احترام قائل هستم، بگوید با این کارهایی که درباره قیمت ارز، بنزین و بقیه کالاها و خدمات دولتی که پیوسته افزایش می یابد، چشم انداز ۶ ماهه به ما بدهند. بگویند انتظار دارد تا ۶ ماه آینده چه دستاوردی حاصل شود و بعد به ما بگوید اگر این دستاوردها حاصل نشد، چه کسی پاسخگو است؟ آیا روشن است که چه کسانی این سیاست ها را پخت و پز کردند که بعد پاسخگو باشند و مسئولیت کارشان را بر عهده بگیرند. چرا آنچه که مقدرات کشور را رقم می زند باید این میزان غیرشفاف باشد!؟
چرا درباره تعطیلی ها، اصل ماجرا را به مردم نمی گویید!؟
رئیس موسسه مطالعات دین و اقتصاد با انتقاد از نحوه اطلاع رسانی درباره تعطیلات سراسری هفته گذشته در کشور و آنچه که با عنوان «برودت» از آن یاد می شد، گفت: هر روز در رسانه ها اعلام می کنید که کشور به دلیل برودت هوا تعطیل شده! چرا اصل ماجرا را به مردم نمی گویید!؟ این برودت، برودتی نیست که ما تجربه نکرده باشیم . کاش مجالی برای این گرامیان پیدا می شد که در صف های مختلفی که برای خرید مایحتاج تشکیل می شود، شرکت کنند تا ببینند درباره این برودت ادعایی عزیزان چه چیزهایی گفته می شود! وقتی در رسانه ها، مقام های مسئول، می گویند بخش بزرگی از بحران، ریشه در مطامع پدیده منحوس ماینینگ دارد، چرا شفاف حقیقت را به مردم نمی گویید!؟ اساس بحث از مشارکت، بر صدق و اعتماد است. در شرایط خطیر منطقه ای که ما اکنون گرفتار آن هستیم، مردم باید به شما اعتماد کنند. چطور می شود که شما تصمیم گیری می کنید و در آن فرمان می دهید که تولیدکننده ها به این میزان از روز تعطیل کنند، اما آیا او همزمان جرات این را دارد که به بانک ها بگوید فعالیت موتور مطالبه بهره بابت اقساط معوق شده ناشی از توقف تولید، را هم متوقف کنند.
انتقاد از فشار دولت چهاردهم به تولیدکنندگان
مومنی ادامه داد: مگر می شود به تولیدکننده بگویید تولیدت را متوقف کن، اما نمی گویید درباره دستمزد نیروی کار، بیمه و سازمان مالیاتی باید چه کند!؟ آیا به آنها هم می گویید که مطالباتشان را از تولیدکننده ها متوقف کنند. اینها چیزهای پیچیده ای نیست. چرا کشوری که داعیه استقلال خواهی دارد، باید همه فشارها را بر تولیدکننده ها بار کند! چرا وقتی تحت فشار هستید، مالیات بر مفت خواری، ثروت های رانتی و رباخواری را جدی نمی گیرید!؟ فقط زورتان به تولیدکننده ها می رسد!؟ شما نمی دانید که ستون فقرات استقلال ملی و عدالت اجتماعی تولیدکننده ها هستند!؟
با لفظ «ناترازی» از پدیده شکست سیاست گذاری، تاریخ زدایی می کنید
مومنی به واژه ناترازی که از سوی پزشکیان و سایر مقامات دولت چهاردهم به شدت مورد استفاده قرار می گیرد هم تاخت و گفت: اسم این بحران ساختاری سقوط و افول کیفیت تصمیم گیری را ناترازی گذاشته اند! ناترازی برای آنها است که می خواهند یک مغازه را با چرتکه اداره کنند و دخل و خرجشان را تنها با منطق حسابداری می سنجند. این وضعیت، ناترازی نیست. شما با یک پدیده به غایت پیچیده و چند بُعدی روبرو هستید که یک باره هم محقق نشده و ریشه های عمیق دارد. شما با گفتن لفظ «ناترازی» از پدیده شکست سیاست گذاری، تاریخ زدایی می کنید. شما سیاست های غلطی را برای اداره کشور در دستور کار قرار دادید که کمر ما را شکسته است. اسم آن ناترازی نیست، بلکه فقدان ظرفیت نرم افزاری بایسته در ساختار قدرت است. با مساله همان طور که هست روبرو شوید. این گونه همه ما نفع می بریم.
این شیوه اداره اصولی کشور نیست
مومنی ادامه داد: نمی توانید از طریق این عنوان مجعول، از بحران های اصلی کشور حساسیت زدایی کنید و نسبت به این گستره و عمقی که فساد و نابرابری های ناموجه و وابستگی های فزاینده ذلت آور به دنیای خارج در اثر شوک درمانی و ضربه های مهلک به تولیدکننده ها، پیدا کرده، بی اعتنا باشید. تا زمانی که اینها را در مرکز توجه قرار ندهید، نمی توانید از عهده گرفتاری ها برآیید. به چه زبانی به شما بگوییم که شما بساطی به پا کرده اید که اکنون هر تولید کننده باشرفی که اهتمام به عمق بخشی به توان ساخت داخلی داشته باشد ورشکسته می شود و هر کس که ادای تولید درآورد و مونتاژکاری کند و خدا می داند در آن چه فسادها و صورت حساب سازی هایی وجود دارد، مورد توجه قرار می گیرد. با عنوان مجعول ناترازی، از اینها حساسیت زدایی نکنید. خیلی تلخ و غم انگیز است که فرد شماره یک اجرایی کشور در سازمان برنامه ریزی بنشیند و درباره اینکه چرا روزانه ۲۰ میلیون لیتر سوخت این کشور گم می شود اظهار عجز و بی اطلاعی کند. چه کسانی به وی مشاوره می دهند!؟ ایشان که نباید این صحبت ها را در فضای عمومی مطرح کند! شما مسئولید و خودتان تعهد دادید که اینها را برطرف می کنید! اینکه شیوه اداره اصولی کشور نیست!
تذکر درباره تصمیم احتمالی برای گران کردن بنزین
مومنی خطاب به پزشکیان تاکید کرد: از آنها که به شما می گویند اگر ما شوک قیمت بنزین و گازوئیل ایجاد کنیم، مثلا قاچاق کم می شود، تعهد بدهند. بپرسید که چرا با اینکه ما در سال های پس از انقلاب ۱۷ بار قیمت حامل های انرژی را بالا برده ایم، آمار ادعایی قاچاق افزایش می یابد!؟ بعد هم مقامات کلیدی کشور می گویند ما به این کاری که می گویید سوبسید می دهیم و اسم آن را قاچاق می گذاریم. ۲۰ میلیون لیتر سوخت که قرص زیرزبانی نیست که با آن از مرز عبور کنند. چرا مسائل اساسی کشور رها شده و روزی چند آدرس عوضی به ما می دهند. یکی از آن آدرس های نادرست، قاچاق است. می گویند چون ارزان است، قاچاق می شود. پیش از این گفته ام که اگر مشکل شما ارزانی این محصولات است، باید در نظر داشته باشید که تمام مطالعات می گویند نظام قاعده گذاری اش، خصوصا درباره نیروی کار مولد، یکی از استثمارگر ترین کشورها است. اگر حقیقتا قاچاق ریشه در ارزانی دارد، شرافت مندانه، حق کارگرانش را بدهید و مزد آنها را بالا ببرید و قیمت تمام شده تان بالا می رود و انگیزه قاچاق از بین می رود. اما هم ما و هم آنها می دانند که مساله این نیست، مساله این است که از مناسبات شوک درمانی، مفت خوارها و رباخوارها و افراد غیرمسئول سود می برند، جامعه تنبیه می شود، توان تولید کشور فرو می ریزد و بنیه مالی کشور هم سقوط می کند.
هیچ عنصری به اندازه جلب اعتماد مردم و دانایان نجات دهنده کشور نیست
رئیس موسسه مطالعات دین و اقتصاد ادامه داد: به رئیس جمهور که درباه قاچاق سوخت این گونه می گویند، می گویم کانون اصلی بحران در حامل های انرژی کشور هم در قسمت عرضه حامل های انرژی است اما با بازی قیمت، مصرف کننده ها را تنبیه می کنید. گزارش های ترازنامه انرژی کشور را بخوانید، در آنجا می گوید روزانه بیش از ۱.۳ میلیون بشکه معادل نفت در فرایندهای تولید، توزیع و انتقال حامل های انرژی تلف می شود. مصرف کننده مظلوم این کشور، هنوز نوبت ایفای نقشش نرسیده، اما وقتی می خواهید تنبیه کنید، تنبیه را متوجه مردم می کنید! این اقدامی ظالمانه و ضدتوسعه ای است. بالابودن قیمت تمام شده به دلیل بی کیفیتی و فسادها در قسمت عرضه است.
رئیس جمهور به جای قطع برق نهاد ریاست جمهوری، برای برون رفت از این بحران برنامه ارائه کند
مومنی با بیان اینکه رئیس جمهور به جای قطع برق نهاد ریاست جمهوری، برای برون رفت از این بحران برنامه ارائه کند، اظهارداشت: به مشاوران رئیس جمهور توصیه می کنم، که به وی بگویند شیوه های مواجهه با مسائل مانند یک شهروند عادی، زیبنده مقام ریاست جمهوری نیست.
چه کسانی به پزشکیان اطلاعات نادرست میدهند؟
این اقتصاددان با انتقاد از اینکه یکی از واحدهای رانتی – معدنی مقابل چشم ۸ میلیون نفر برای دریافت رانت بیشتر، ادعا کرده ما صنعت صنعت ساز هستیم، گفت: مفهوم صنعت صنعت ساز، حساب و کتاب دارد. چه کسانی این صحنه آرایی ها را در اطراف رئیس جمهور می کنند و این موقعیت ها را در اختیار افرادی قرار می دهند که تا این میزان حرف های غیرکارشناسی و بی ضابطه بزنند!؟ گزارش ملی توسعه پایدار با جزئیات می گوید آنها که در کار فولاسازی در ایران هستند، به ازای هر تن فولاد تولیدی، فقط حدود ۸۳۴ میلیون دلار رانت گاز ارزان دریافت می کنند. بعد می گویند این رانت کم است، بیشترش کن. بعد هم اسم خود را صنعت صنعت ساز می گذارد! چقدر با بی ضابطه گی مواجه هستیم!
مومنی از تصمیم دولت پزشکیان برای کاهش ۳ میلیارد دلاری ارز ترجیحی کالاهای اساسی در سال آینده هم انتقاد کرد و گفت: قیمتی با مواد غذایی، به همان اندازه که ضدتوسعه ای است، ظالمانه هم هست. آقای رئیس جمهور منطق اینکه ۳ میلیارد دلار از میزان ارز واردات کالاهای اساسی را کاهش داده و به واردات خودروی لوکس اختصاص داده چیست!؟