دَشت اول مذا‌کرات

تنها چند ساعت پس از دور اول مذاکرات عباس عراقچی با تیم آمریکایی در عمان، دونالد ترامپ دستور اجرایی بی‌سابقه‌ای علیه ایران امضا کرد:‌ وضع تعرفه تجاری ۲۵ درصدی علیه کشورهایی که از ایران کالا یا خدمات خریداری می‌کنند. این نوع تحریم در رژیم تحریمی آمریکا علیه ایران کاملا جدید است. پیش از این آمریکا انواع و اقسام تحریم‌ها را علیه ایران وضع کرده بود اما هیچ یک از نوع وضع تعرفه تجاری علیه شرکای ایران نبود.
ترامپ در دوره جدید ریاست جمهوری خود به اهمیت ابزار تعرفه تجاری پی برده و با وضع تعرفه‌های مختلف علیه واردات کالاها از کشورهای هدف، آنها را وادار به پذیرش خواسته‌های آمریکا می‌کند.
تا پیش از این، تحریم‌های آمریکا علیه ایران یا ممنوعیت مراوده تجاری شرکت‌های آمریکایی با شرکت‌ها و نهادهای ایرانی بود یا تحریم‌هایی از جنس تحریم بانکی، تحریم فروش نفت، تحریم کشتیرانی و بیمه و سرمایه‌گذاری در ایران بود. در این نوع تحریم‌ها، شرکت‌های خارجی در صورت افشای همکاری تجاری با ایران، مشمول جریمه‌هایی از سوی آمریکا می‌شدند. اما در سیاست جدید ترامپ که وضع تعرفه ۲۵ درصدی علیه شرکای تجاری ایران است، نهاد دولت در کشورها هدف تحریم‌ قرار می‌گیرد که فراگیری تحریمی بسیار گسترده‌ای نسبت به تحریم‌های پیشین دارد که شرکت‌های تجاری را هدف قرار می‌داد.
مثلا اگر در تحریم‌های قبلی شرکت‌های چینی یا هندی در صورت افشای تجارت با ایران مشمول تحریم‌های آمریکا می‌شدند، اکنون قرار است طبق مصوبه دولت ترامپ، چین و هند و سایر کشورهایی که شریک تجاری ایران هستند با وضع تعرفه ۲۵ درصدی برای صادرات کالاهایشان به آمریکا، تنبیه می‌شوند. طبیعی است اجرای این مصوبه دولت ترامپ، ممکن است برخی کشورهای ضعیف که جزو شرکای تجاری ایران هستند را به کاهش واردات کالا و خدمات از ایران مجبور کند. بنابراین ضروری است دولت پزشکیان به جای خوش‌بینی به مذاکرات عراقچی با طرف آمریکایی، از هم‌اکنون به دنبال رفع این ترفند تحریمی آمریکا باشد.
شاید هم دولت ترامپ از وضع این تحریم سنگین علیه ایران آن هم چند ساعت پس از پایان دور اول مذاکرات با عراقچی، به دنبال آن است که تعلیق این تحریم را به عنوان یک گزینه امتیازی به ایران در دورهای بعدی مذاکرات ارائه کند. نیت آمریکا هرچه باشد بار دیگر تذکرات رهبر معظم انقلاب را یادآور می‌شود که «اگر هدف از مذاکره رفع تحریم است، مذاکره‌ با این دولت آمریکا رفع تحریم نخواهد کرد؛ یعنی تحریم‌ها را برنمی‌دارد، [بلکه] گره تحریم‌ها را کورتر خواهد کرد؛ فشار را افزایش خواهد داد. مذاکره‌ با این دولت، فشار را افزایش خواهد داد.»

جزئیات بسته تحریمی جدید آمریکا
رئیس‌جمهوری آمریکا به رغم برگزاری دور جدید مذاکرات میان تهران – واشنگتن، فرمان وضع تعرفه بر شرکای تجاری ایران را امضا کرد.

به گزارش ایرنا، دونالد ترامپ جمعه‌شب به وقت محلی در راستای سیاست‌های دوگانه خود در قبال ایران، فرمانی اجرایی امضا کرد که تعرفه ۲۵ درصدی را برای کشورهایی که با ایران تجارت می‌کنند، اعمال می‌کند.

این اقدام ایالات متحده آمریکا شرکای تجاری ایران را هدف تعرفه‌های ثانویه قرار خواهد داد. بر اساس فرمان ترامپ، هر کشوری که به خرید کالاها یا خدمات ایرانی ادامه دهد، با تعرفه‌های ۲۵ درصدی علاوه بر تعرفه‌های اولیه، مواجه خواهد شد.

کاخ سفید نیز با تایید امضای این فرمان از سوی ترامپ اعلام کرد که بر اساس آن، ایالات متحده می‌تواند تعرفه اضافی بر کالاهای وارداتی از کشورهایی اعمال کند که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم از ایران کالا یا خدمات خریداری می‌کنند، اعمال کرد.

پیش از این، ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» خود اعلام کرده بود : «از همین‌ حالا، هر کشوری که با جمهوری اسلامی ایران تجارت کند، برای هرگونه تجارت با ایالات‌متحده آمریکا تعرفه ۲۵ درصدی پرداخت خواهد کرد. این دستور قطعی و نهایی است. از توجه شما به این موضوع متشکرم!»

فرمان ترامپ با عنوان «رسیدگی به تهدیدهای ناشی از دولت ایران علیه ایالات متحده» با استناد به اختیارات ریاست‌جمهوری در قانون اساسی آمریکا و «قانون اختیارات اقتصادی در شرایط اضطراری بین‌المللی» (IEEPA) صادر شده است.

بر اساس این فرمان که از ۷ فوریه ۲۰۲۶ (دیروز شنبه) اجرا می‌شود، ابتدا وزارت بازرگانی موظف است شناسایی کند کدام کشورها به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم از ایران خرید می‌کنند.

سپس وزارت امور خارجه با همکاری وزارتخانه‌های خزانه‌داری، بازرگانی، امنیت داخلی و نماینده تجاری ایالات متحده، میزان و گستره دقیق تعرفه‌ها را تعیین می‌کند و توصیه نهایی را برای اجرا به رئیس‌جمهور ارائه می‌دهند.

در توضیح کاخ سفید درباره فرمان ضد ایرانی ترامپ کاخ سفید با انتشارِ گزاره برگ (فک شیت) درباره فرمان ترامپ آمده است: امروز، رئیس‌جمهور دونالد جی. ترامپ یک فرمان اجرایی امضا کرد که وضعیت اضطراری ملی جاری در رابطه با ایران را مجددا تایید می‌کند و فرآیندی را برای اعمال تعرفه بر کشورهایی که هرگونه کالا یا خدماتی را از ایران خریداری می‌کنند، برای محافظت از امنیت ملی، سیاست خارجی و اقتصاد ایالات متحده ایجاد می‌کند.

کاخ سفید افزود: این فرمان سیستمی را اعمال می‌کند که به ایالات متحده اجازه می‌دهد تعرفه‌های اضافی را بر واردات از هر کشوری که به طور مستقیم یا غیرمستقیم هرگونه کالا یا خدماتی را از ایران خریداری، وارد یا به دست می‌آورد، اعمال کند.

کاخ سفید ادامه داد: رئیس‌جمهور می‌تواند در صورت تغییر شرایط، در پاسخ به تلافی، یا اگر ایران یا یک کشور آسیب‌دیده گام‌های مهمی برای رسیدگی به وضعیت اضطراری ملی و همسویی با ایالات متحده در زمینه امنیت ملی، سیاست خارجی و مسائل اقتصادی بردارد، این فرمان را اصلاح کند.

بر اساس اعلام کاخ سفید، این فرمان به وزیر امور خارجه، وزیر بازرگانی و نماینده تجاری ایالات متحده اجازه می‌دهد تا تمام اقدامات لازم، از جمله صدور قوانین و دستورالعمل‌ها، را برای اجرای سیستم تعرفه و اقدامات مرتبط انجام دهند.

کاخ سفید در گزاره برگ خود با عنوان «مقابله با نفوذ مخرب ایران» مدعی شد: رئیس‌جمهور، ایران را به دلیل پیگیری قابلیت‌های هسته‌ای، حمایت از تروریسم، توسعه موشک‌های بالستیک و بی‌ثبات‌سازی منطقه‌ای که امنیت، متحدان و منافع آمریکا را به خطر می‌اندازد، پاسخگو می‌داند.

کاخ سفید با تکرارهای ادعای واشنگتن در حالی که خود همواره حامی گروه‌های تروریستی بوده، با بیان اتهاماتی غیرمستند مدعی شده است: «ایران – حامی اصلی تروریسم دولتی در جهان – از گروه‌های تروریستی نیابتی و شبه‌نظامیان در سراسر خاورمیانه، از جمله کسانی که آمریکایی‌ها را کشته و زخمی کرده‌اند و به طور فعال نیروهای آمریکایی، شرکای منطقه‌ای و متحدان را هدف قرار می‌دهند، حمایت می‌کند.»

کاخ سفید در حالی آمریکا در دوره ترامپ دچار مشکلات داخلی به‌ویژه اقتصادی و اجتماعی در پی سیاست‌های تعرفه‌ای و مهاجرتی است، مدعی شد: «سوءمدیریت منابع ایران آشکار است؛ حکومت تصمیم گرفته است که آنها را صرف برنامه‌های هسته‌ای و موشکی کند در حالی که زیرساخت‌ها و مردم آن در حال مبارزه هستند.»

کاخ سفید در گزاره برگ خود با اشاره به اعتراضات و ناآرامی‌های اخیر در ایران و ادعای حمایت از مردم و حقوق بشر و گسترش افراط‌گرایی ادعا کرد: ایران، «تلاش‌های ایالات متحده برای صلح و ثبات را تضعیف می‌کند. این اقدامات تهدیدی غیرمعمول و فوق‌العاده مداوم برای ایالات متحده محسوب می‌شوند که مستلزم پاسخی پایدار و شدید برای محافظت از شهروندان، متحدان و منافع آمریکا است.»

در این گزاره برگ با تکرار ادعاها درباره برنامه هسته‌ای ایران آمده است: «رئیس‌جمهور ترامپ همواره بر این موضع پایبند بوده است که نباید به ایران اجازه دستیابی به سلاح هسته‌ای داده شود؛ تعهدی که بارها چه در دوران مسئولیت و چه در جریان کارزارهای انتخاباتی خود بر آن تاکید کرده است.»

کاخ سفید با اشاره به خروج آمریکا در دور اول ریاست جمهوری ترامپ از برجام، سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی ایران و معرفی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عنوان «سازمان تروریستی خارجی» مدعی شد: «رئیس‌جمهور ترامپ پس از بازگشت به قدرت، فشار حداکثری را بر ایران بازگرداند تا تمام مسیرهای دستیابی به سلاح هسته‌ای را مسدود کند و با نفوذ مخرب آن در خارج از کشور مقابله کند.»

کاخ سفید در گزاره برگ همچنین به جنگ ۱۲ روزه آمریکا و اسرائیل علیه تاسیسات هسته‌ای ایران با عنوان عملیات «چکش نیمه‌شب»، ادعای از بین بردن توانمندی هسته‌ای ایران، حضور ناوگان نظامی آن در منطقه خاورمیانه و نیز حمله به ونزوئلا اشاره کرده است.

معنای این تصمیم آن است که در شرایطی که تحریم‌های سنگین، مردم ایران را تحت‌فشارهای کمرشکن قرار داده است، اگر کشوری بخواهد همچنان با ایران تجارت کند، با مجازات جدید تعرفه‌ای آمریکا مواجه می‌شود.

این در حالی است که دور جدید گفت‌وگوهای هسته‌ای ایران و آمریکا روز جمعه ۱۷ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ (۶ فوریه ۲۰۲۶) در مسقط با وساطت سلطنت عمان برگزار شد.

در این دور از گفت‌وگوها، هیات های مذاکره‌کننده ایران و آمریکا، مجموعه‌ای از نظرات، ملاحظه‌ها و رویکردهای خود را از طریق بدر البوسعیدی وزیر خارجه عمان به یکدیگر منتقل کردند.