دولت ترامپ بیش از ۲۵۰ شرکت را بابت کمک به صادرات نفت ایران تحریم کرده، اما صادرات نفت ایران افزایشی شده است

در حالی که ایران در دوره ترامپ توانسته صادرات نفت را حتی افزایش دهد، دولت آمریکا قصد دارد با مطرح کردن کاهش تحریم‌های نفتی به عنوان یک امتیاز، ایران را مجاب کند به میز مذاکره بازگردد.

تله دیپلماتیک
ترامپ با صحبت از فروش نفت ایران به چین، به‌دنبال شکار اطلاعات است؛ این تله دیپلماتیک، ادامه راهبرد شناسایی شبکه مخفی صادرات نفت ایران است که واشنگتن پس از تجربه برجام، با دقت و شدت بیشتری آن را اجرا می‌کند تا گلوگاه‌های اقتصادی تهران را هدف بگیرد.
دونالد ترامپ در کنفرانس خبری در نشست ناتو گفت: «آنها (ایران) اگر قرار باشد نفت بفروشند، خب نفت خواهند فروخت. ما قرار نیست منابع نفتی را تصاحب کنیم… چین می‌تواند نفت را از ما یا از آن‌ها بخرد.» ترامپ یک‌بار هم پس تحمیل توقف جنگ به اسرائیل گفته بود که چین حالا می‌تواند از ایران نفت بخرد.
کارشناسان و فعالان انرژی هم حرف‌های ترامپ را باور نکردند. سخنانی که تعجب بسیاری از کارشناسان و فعالان حوزه انرژی را به دنبال داشت چراکه این سخنان با سیاست فشار حداکثری ترامپ به شدت در تضاد است. پس از اظهارات چند روز پیش ترامپ، خبرگزاری بلومبرگ طی گزارشی نوشت این صحبت‌های رئیس‌جمهور آمریکا باعث سردرگمی و ابهام در میان مقامات وزارت خزانه‌داری و وزارت خارجه این کشور شده اما وزارت خزانه‌داری آمریکا همچنان بر اجرای سختگیرانه تحریم‌ها علیه ایران تاکید دارد. یکی از مقامات ارشد کاخ سفید هم در گفت‌وگویی گفت که سیاست تحریم‌های نفتی همچنان پابرجاست و منظور ترامپ بیشتر این بوده که امنیت تردد دریایی در تنگه هرمز برقرار است، موضوعی که در صورت مسدود شدن این مسیر می‌توانست پیامدهای ویران‌کننده‌ای برای چین داشته باشد.
با توجه به سابقه تغییر مواضع ناگهانی و غیرقابل پیش‌بینی رئیس‌جمهور آمریکا، تحلیلگران معتقدند نباید این اظهارات را به‌عنوان نشانه‌ای از کاهش واقعی فشار تحریم‌های نفتی علیه ایران تلقی کرد اما هدف چیست؟
تله آزادی فروش نفت با هدف شناسایی شبکه فروش
پس از این صحبت‌های ترامپ، نماینده‌اش در خاورمیانه، استیو ویتکاف، در مصاحبه با شبکه سی‌ان‌بی‌سی گفته که اظهارات دونالد ترامپ «یک پیام به چینی‌ها بود که ما می‌خواهیم با شما همکاری کنیم و قصد آسیب زدن به اقتصاد شما را نداریم … و امیدواریم این پیام به ایرانی‌ها نیز منتقل شود.» با این حال، حتی اگر این اظهارات به معنای نوعی کاهش فشارها یا معافیت برای صادرات نفت ایران به چین باشد، هدفی جز شناسایی شبکه فروش نفت ایران ندارد.
راهبرد ترامپ؛ شناسایی شبکه مخفی فروش نفت ایران
ترامپ از زمانی‌که برای بار دوم وارد کاخ سفید شده است ۱۱ دور تحریم‌های جدید علیه افراد، نهادها، کشتی‌ها و نفتکش‌ها ایران و حتی پالایشگاه‌ها و افراد و نهادهای چینی وضع کرده است. این تحریم‌ها نه‌تنها کم نشدند که حتی ۲.۵ برابر تحریم‌های وضع شده در دوره بایدن هستند؛ ترامپ در دور دوم فشار حداکثری، تاکنون ۲۵۶ شرکت، نفتکش و فرد ایرانی را تحریم کرده است. راهبرد ترامپ در دوره دوم ریاست جمهوری‌اش بر پایه تمرکز بر تحریم شبکه انتقال، پالایشگاه‌های خریدار و شبکه بانکی پشتیبان از صادرات نفت ایران است و تلاش می‌کند به هر شکل مهم به اطلاعات این شبکه پنهان ایران از چشم آمریکا دست پیدا کند.
باتوجه به تجربه برجام در سال ۱۳۹۴ که پس از بازگشت به بازارهای جهانی، تمامی مسیرهای صادراتی، شرکای تجاری و روش‌های دور زدن تحریم‌ها به طور کلی تمام شبکه فروش نفت ایران در معرض دید نهادهای بین‌المللی و رقبای منطقه‌ای قرار گرفت و واشنگتن، از این فرصت برای شناسایی راه‌های صادرات نفت و بانک‌ها و شرکت‌های بیمه کمک‌کننده و مسیر دقیق تراکنش‌ها استفاده کرد.
زمانی‌که آمریکا در اردیبهشت ۱۳۹۷ (می ۲۰۱۸) از توافق هسته‌ای خارج شد، تحریم‌های نفتی و بانکی خیلی به‌سرعت اعمال شدند اما این بار، واشنگتن با بهره‌گیری از اطلاعاتی که طی مدت اجرای برجام به دست آورده بود، توانست شبکه‌های صادرات نفت ایران را با دقت و کارایی بیشتری شناسایی و مسدود کند.

افزایش ۴۶ درصدی صادرات نفت ایران به چین در ماه جاری میلادی

رویترز اعلام کرد متوسط صادرات نفت ایران به چین در ماه جاری میلادی به ۱.۴۶ میلیون بشکه در روز رسیده که نسبت به ماه قبل افزایش ۴۶ درصدی داشته است.

واردات نفت ایران از چین در ماه ژوئن و قبل از آغاز درگیری با رژیم صهیونیستی، به‌دنبال بالا رفتن تقاضا از سوی پالایشگاه‌های مستقل چین افزایش یافته بود.

اطلاعات شرکت ردیابی نفت‌کش‌های ورتکسا نشان می‌دهد بزرگ‌ترین واردکننده نفت دنیا و بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران بیش از ۱.۸ میلیون بشکه در روز نفت از اول تا بیستم ماه ژوئن از ایران خریداری کرده است.

طبق اطلاعات کپلر، متوسط واردات ماهانه نفت و میعانات گازی چین از ایران تا ۲۷ ژوئن ۱.۴۶ میلیون بشکه در روز بوده است، یعنی ۴۶ درصد بالاتر از ۱ میلیون بشکه وارد شده در ماه مه.

تسریع تخلیه مقادیر بالای نفت ایران بر روی آب پس از به اوج رسیدن صادرات این کشور تا ۱.۸۳ بشکه در روز در ماه مه، از دلایل بالا رفتن واردات نفت چین از ایران بوده است.

حدود یک ماه طول می‌کشد تا نفت ایران به بنادر چین برسند.

همچنین بخوانید:

اقتصاد جهان؛ قربانی جنگ‌افروزی ترامپ و نتانیاهو

تحلیلگران ورتکسا و کپلر می‌گویند بارگیری بالای نفت ایران در ماه‌های مه و اوایل ژوئن به‌معنای ادامه روند افزایشی واردات نفت چین از این کشور است.

تقاضا برای نفت ایران از سوی پالایشگاه‌های مستقل چین با عنوان تی‌پات که اصلی‌ترین خریداران نفت این کشور هستند به‌دنبال خالی شدن ذخایرشان افزایش یافته است.

ترامپ در روز چهارشنبه اعلام کرد واشنگتن سیاست فشار حداکثری علیه ایران ازجمله محدودیت‌های فروش نفت این کشور را کنار نگذاشته اما شاید تخفیف‌هایی قائل شود.

نفت خام سبک ایران در این هفته حدود ۲ دلار در هر بشکه پایین‌تر از قیمت نفت برنت برای تحویل در اواخر ژوئیه تا اوایل ماه اوت معامله می‌شود. نفت ایران قبلاً ۳ دلار و ۳۰ تا ۳ دلار و ۵۰ سنت پایین‌تر از نفت برنت خریدوفروش می‌شد.

علت بالا رفتن قیمت نفت ایران نگرانی درمورد بسته شدن تنگه هرمز و مختل شدن جریان نفت از این گذرگاه حیاتی بین ایران و عمان است.

همچنین بخوانید:

آمریکا از «دلار»، «تعرفه» و «تحریم» سلاح اقتصادی ساخته است

گزارش رویترز درباره صادرات نفت ایران
رویترز نوشته است: واردات نفت چین از ایران در ماه ژوئن، با افزایش سرعت ارسال محموله‌ها قبل از درگیری اخیر بین اسرائیل و ایران و بهبود تقاضا از سوی پالایشگاه‌های مستقل، این روند ادامه یافت.

بر اساس گزارش شرکت ردیابی کشتی Vortexa، بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان و بزرگترین خریدار نفت خام ایران، از اول تا بیستم ژوئن بیش از ۱.۸ میلیون بشکه در روز واردات داشته است که بر اساس داده‌های این شرکت، رکورد بالایی محسوب می‌شود.

داده‌های کپلر، میانگین ماهانه واردات نفت و میعانات گازی ایران توسط چین را تا ۲۷ ژوئن ۱.۴۶ میلیون بشکه در روز اعلام کرده است که نسبت به یک میلیون بشکه در روز در ماه مه افزایش یافته است.

داده‌های کپلر نشان داد که افزایش واردات تا حدی به دلیل افزایش عرضه موجود از مخازن شناور پس از رسیدن بارگیری‌های صادراتی از ایران به بالاترین سطح چند ساله ۱.۸۳ میلیون بشکه در روز در ماه مه بوده است.

معمولاً حداقل یک ماه طول می‌کشد تا نفت ایران به بنادر چین برسد. تحلیلگران کپلر و ورتکسا گفتند، بارگیری‌های قوی در ماه مه و اوایل ژوئن به این معنی است که واردات چین از ایران همچنان بالا خواهد ماند.

شو مویو، تحلیلگر ارشد کپلر، گفت پالایشگاه‌های مستقل چینی “تی‌پات”، خریداران اصلی نفت ایران، نیز با کاهش ذخایر خود، تقاضای بالایی نشان دادند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز چهارشنبه گفت که واشنگتن از کمپین فشار حداکثری خود بر ایران – از جمله محدودیت‌های فروش نفت ایران – دست نکشیده است، اما از احتمال کاهش فشارها برای کمک به بازسازی این کشور خبر داد.

کاهش تخفیف نفتی ایران
دو معامله‌گر آگاه به رویترز گفتند که برای این هفته، نفت خام سبک ایران برای تحویل از پایان ژوئیه تا اوایل اوت حدود ۲ دلار در هر بشکه کمتر از نفت برنت ICE معامله شد، در حالی که قبلاً برای تحویل در ماه ژوئیه ۳.۳۰ تا ۳.۵۰ دلار در هر بشکه تخفیف داشت. معامله‌گران گفتند که کاهش تخفیف‌ها به دلیل نگرانی‌ها از اختلال در جریان نفت از طریق تنگه هرمز، یک آبراه حیاتی بین ایران و عمان، بوده است.

نگرانی‌های بازار از بسته شدن این تنگه پس از حمله آخر هفته گذشته ایالات متحده به سایت‌های هسته‌ای ایران افزایش یافت، اما پس از پذیرش آتش‌بس توسط ایران و اسرائیل در روز سه‌شنبه، کاهش یافت.

تخفیف‌های بیشتر برای نفت ایران در بحبوحه کاهش قیمت‌های آتی اعمال می‌شود. قیمت آتی نفت خام برنت ICE روز جمعه به ۶۸ دلار در هر بشکه رسید، سطح آنها قبل از شروع درگیری اسرائیل و ایران و ۱۹ درصد نسبت به اوج پنج‌ماهه دوشنبه کاهش یافته است.

دنیل گربر از پترو-لجستیک به رویترز گفت: «صادرات نفت خام ایران در نیمه اول ماه در بالاترین سطح چند ساله خود بود، زیرا ایران پس از حملات اسرائیل در ۱۳ ژوئن به سمت صادرات محموله‌ها هجوم آورد.»

در حالی که به نظر می‌رسد از آن زمان به بعد کندی وجود داشته است، ما ارزیابی می‌کنیم که بارگیری نفت خام تا حد زیادی بدون وقفه ادامه داشته است.»

گزارش نیوزویک درباره موفقیت ایران در رشد صادرات نفت
نشریه نیوزویک آمریکا هم نوشته است: ترامپ که میانجی آتش‌بس بین اسرائیل و ایران بوده است، در وب‌سایت Truth Social اعلام کرد که چین می‌تواند به خرید نفت ایران ادامه دهد و همچنین ممکن است آن را از آمریکا خریداری کند.

این اقدام، سیاست دیرینه آمریکا مبنی بر جلوگیری از صادرات نفت ایران از طریق تحریم‌ها برای تضعیف مهم‌ترین منبع درآمد رژیم تهران را نقض می‌کند. ایالات متحده اخیراً پالایشگاه‌های «تی‌پات» چین را به دلیل فرآوری نفت ایران تحریم کرده است.

همچنین بخوانید:

آمریکا از «دلار»، «تعرفه» و «تحریم» سلاح اقتصادی ساخته است

گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، در یک نشست خبری در روز چهارشنبه ۲۵ ژوئن در پاسخ به سوالی در مورد این پست گفت: «چین اقدامات مشروعی را برای حفظ امنیت انرژی خود بر اساس منافع ملی خود انجام خواهد داد.»

ترامپ روز سه‌شنبه اعلام کرد که “چین اکنون می‌تواند به خرید نفت از ایران ادامه دهد. امیدوارم که آنها نیز مقدار زیادی از ایالات متحده خریداری کنند. این افتخار بزرگی برای من بود که این اتفاق بیفتد!”

اما یک مقام ارشد کاخ سفید بعداً به فایننشال تایمز گفت که رئیس‌جمهور به معنای لغو هیچ تحریمی نبود.

آنها توضیح دادند که ترامپ به آتش‌بس اشاره دارد، به این معنی که تنگه هرمز باز خواهد ماند، بنابراین چین متحمل درد مالی نخواهد شد.

تهدید تنگه هرمز توسط ایران

قبل از آتش‌بس، ایران از بستن تنگه هرمز، یک مسیر کشتیرانی استراتژیک حیاتی که حدود ۲۰ درصد از تجارت جهانی نفت و گاز از آن عبور می‌کند، به عنوان یک تلافی احتمالی برای حملات ایالات متحده به تأسیسات هسته‌ای خود، خبر داده بود.

ایران آسیب اقتصادی بزرگی متحمل می‌شد، اما شرکای تجاری آن، به‌ویژه چین، بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران، نیز متحمل آسیب‌های اقتصادی زیادی می‌شدند.

سی ان بی سی هم نوشته است: به گفته تحلیلگران، سال‌هاست که چین نفت ایران را با تخفیف به صورت عمده خریداری می‌کند و تحریم‌های ایالات متحده علیه تهران به لطف زنجیره تأمین سایه حمل‌ونقل و یک سیستم پرداخت مبتنی بر یوآن که دلار آمریکا را دور می‌زند، به سختی در این تجارت خللی ایجاد کرده است.

آمار گمرک چین از ژوئیه ۲۰۲۲ هیچ نفتی از ایران ثبت نکرده است. با این حال، داده‌های ردیابی کشتی از شرکت تحلیلی کپلر نشان می‌دهد که واردات نفت خام ایران توسط چین از آن زمان به افزایش خود ادامه داده و در سال ۲۰۲۴ تقریباً دو برابر سطح ۲۰۲۲ به ۱.۸ میلیون بشکه در روز رسیده است.

در پنج ماه اول ۲۰۲۵، این واردات در سطح بالای ۱.۸ میلیون بشکه در روز باقی مانده است که نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۴ تغییر چندانی نداشته است.

چین هنوز هم بزرگترین مصرف‌کننده نفت خام ایران است. اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده در گزارشی در ماه مه اظهار داشت که تقریباً ۹۰ درصد از صادرات نفت خام و میعانات ایران همچنان به چین جریان دارد.

ایران با گسترده‌ترین تحریم‌هایی که ایالات متحده تاکنون علیه هر کشوری اعمال کرده است، روبرو شده است، زیرا واشنگتن به دنبال قفل کردن منبع اصلی درآمد ایران است. دولت ترامپ به طور فعال تحریم‌های جدیدی را علیه نفتکشهایی که در تسهیل نفت خام ایران به چین نقش دارند، اعمال کرده است.

با این وجود، برایان لایزن، استراتژیست انرژی جهانی در RBC Capital Markets، گفت که این موضوع اندکی بر صادرات نفت ایران تأثیر گذاشته است. او افزود: «از زمان روی کار آمدن دولت [ترامپ]، بازار فیزیکی هیچ تأثیر بلندمدتی بر جریان نفت ایران نداشته است.»

طبق گزارش کنگره ایالات متحده در سال گذشته، تخمین زده می‌شود که فروش نفت و پتروشیمی ایران در سال ۲۰۲۳ تا ۷۰ میلیارد دلار درآمد داشته باشد.

خریداران خارجی نفت به سمت صادرکنندگان نفت ایران جذب می‌شوند زیرا آنها اغلب با تخفیف در مقایسه با تامین‌کنندگان خلیج فارس یا تامین‌کنندگان روسی با قیمت محدود فروخته می‌شوند.

مویو شو، تحلیلگر ارشد نفت در کپلر، به CNBC گفت که نفت سبک ایران با قیمت حدود ۶ تا ۷ دلار ارزان‌تر از نفت خام Upper Zakum امارات متحده عربی – یک نوع غیرتحریمی و با کیفیت مشابه نفت سبک ایران – با قیمت ۶۴ دلار در هر بشکه معامله شد.

چندین تحلیلگر صنعتی گفتند پالایشگاه‌های مستقل چین که به «تی‌پات» معروف هستند، در سال‌های اخیر خریداران اصلی نفت خام ارزان ایران بوده‌اند، زیرا پالایشگاه‌های بزرگ خصوصی و شرکت‌های دولتی هنوز از نفت خام تحریم‌شده دوری می‌کنند.

شو خاطرنشان کرد که این تی‌پات‌ها اغلب نفت خام ایران را به صورت تحویلی خریداری می‌کنند، به این معنی که فروشندگان حمل‌ونقل دریایی را به محل تحویل ترتیب می‌دهند و خریداران چینی را از خطر حمل‌ونقل محافظت می‌کنند.

در حالی که برخی از محموله‌های ایرانی مستقیماً از ایران به چین ارسال می‌شوند، اکثر آنها تحت چندین انتقال کشتی به کشتی، اغلب در خلیج فارس یا تنگه مالاکا، قرار می‌گیرند، جایی که نفت ایران که توسط کشتی‌های تحریم‌شده حمل می‌شود، قبل از ارسال به چین به تانکرهای غیرتحریمی منتقل می‌شود.

پونیت اوزا، رئیس موسسه کارگزاران کشتی چارتر، گفت: «خاورمیانه یک بازار نفت چند مبدأیی است و اگر محموله از کشتی به کشتی دیگر منتقل شود، ردیابی آن پس از تغییر اسناد آسان نیست.»

تحلیلگران می‌گویند نفتکش‌هایی که در ایران بارگیری می‌کنند، کاری را که «جعل» نامیده می‌شود نیز انجام می‌دهند – جایی که آنها اطلاعات مسیر نفتکش جعلی را برای پنهان کردن مشارکت خود در این تجارت پخش می‌کنند.

این پرداخت‌ها معمولاً به واحد پول چین و از طریق بانک‌های کوچک تحت تحریم ایالات متحده انجام می‌شود و خریداران را از قرار گرفتن در معرض سیستم تحت سلطه دلار آمریکا محافظت می‌کند، که از قرار گرفتن بانک‌های بزرگ بین‌المللی چین در معرض خطر تحریم‌های ایالات متحده جلوگیری می‌کند.

برایان گفت: «از آنجا که هیچ گونه قرار گرفتن در معرض دلار وجود ندارد، حذف شدن از سیستم‌های پرداخت سوئیفت مانع بزرگی برای ادامه جریان نفت ایجاد نمی‌کند.» سوئیفت شبکه اصلی پرداخت بین‌المللی جهان است که تحت سلطه دلار آمریکا قرار دارد.

منطقه شرق شبه جزیره مالزی شاهد فعالیت کشتی به کشتی شلوغی بوده و «نقطه داغی برای نفت ایران» است، جایی که نفت خام از آنجا منتقل می‌شود. بریجت دیاکون، تحلیلگر ارشد ریسک و انطباق در لویدز لیست اینتلیجنس، گفت: «این نفتکش‌ها قبل از رسیدن به چین، به کشتی‌های دیگر متصل می‌شدند.»

دیاکون گفت: «اخیراً شاهد بوده‌ام که بسیاری از نفتکش‌ها موقعیت مکانی خود را در نزدیکی مالزی جعل می‌کنند و این کشتی‌ها اقدامات احتیاطی بیشتری را برای پنهان کردن ارتباط کشتی به کشتی و مبهم کردن مبدأ محموله انجام می‌دهند.»

دیاکون افزود، با ادامه تشدید تحریم‌های ایالات متحده، مالکان نفت ایران و اپراتورهای کشتیرانی اقدامات بیشتری را برای «پیچیده‌تر کردن زنجیره تأمین و گیج‌کننده‌تر کردن ردیابی کشتی‌ها» انجام خواهند داد تا بتوانند به این تجارت‌ها ادامه دهند.

واردات نفت خام چین از مالزی در سال گذشته به طور قابل توجهی افزایش یافت و از ۱.۱ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۳ به ۱.۴ میلیون بشکه در روز رسید که طبق گزارش EIA از تولید نفت خام داخلی مالزی که حدود ۰.۶ میلیون بشکه است، فراتر رفت.